قطع اینترنت؛ جنگ حکومت با آزادی ارتباطات
۱۷ مه، همزمان با روز جهانی ارتباطات و جامعه اطلاعاتی، بسیاری از کشورهای جهان از نقش اینترنت و فناوری ارتباطات در گسترش آزادی بیان، دسترسی آزاد به اطلاعات و تقویت مشارکت مدنی سخن میگویند. اما در ایران، این روز در شرایطی فرامیرسد که میلیونها شهروند برای هفتهها از دسترسی آزاد و پایدار به اینترنت محروم ماندهاند. موضوع «قطع اینترنت» در ایران دیگر فقط یک اختلال فنی نیست، بلکه به ابزاری برای کنترل جامعه و سرکوب جریان آزاد اطلاعات تبدیل شده است.
بر اساس گزارش نهاد ناظر اینترنتی نتبلاکس، اختلال و قطع اینترنت در ایران اکنون وارد هفتاد و نهمین روز خود شده است. این نهاد تأکید کرده که «محدودیتهای گسترده اینترنتی، ماهیت مشارکت مدنی را تغییر داده و مردم را از شهروندان فعال به ناظران خاموش در کشور خودشان تبدیل کرده است». این گزارش، ابعاد تازهای از سیاست سازمانیافته حکومت برای مهار ارتباطات عمومی را آشکار میکند.
قطع اینترنت؛ ابزار دائمی سرکوب
همزمان با فرا رسیدن روز جهانی ارتباطات باید اذعان کرد که در سالهای اخیر، «قطع اینترنت و ارتباطات» به یکی از شناختهشدهترین ابزارهای امنیتی حکومت ایران تبدیل شده است. از اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸ تا قیام ۱۴۰۱ حکومت ایران بارها نشان داده که در زمان بحرانهای اجتماعی بخصوص قیامهای مردمی، نخستین هدفش خاموش کردن صدای مردم است. اینترنت در ایران نه یک زیرساخت عمومی، بلکه میدانی امنیتی تلقی میشود.
بیشتر بخوانید
کاربران ایرانی طی ماههای گذشته با کاهش شدید سرعت اینترنت، فیلترینگ گسترده شبکههای اجتماعی، اختلال در پیامرسانها و قطعیهای مکرر روبهرو بودهاند. بسیاری از کسبوکارهای آنلاین آسیب دیدهاند. دانشجویان، روزنامهنگاران و فعالان سیاسی نیز امکان ارتباط آزاد با جهان خارج را از دست دادهاند. در چنین شرایطی، قطع اینترنت مستقیماً بر زندگی روزمره میلیونها نفر اثر گذاشته است.
همزمان، سرکردگان حکومتی همچنان تلاش میکنند این محدودیتها را با عناوینی مانند «صیانت»، «امنیت ملی» یا «مدیریت فضای مجازی» توجیه کنند. اما تجربه سالهای گذشته نشان داده که هدف اصلی، جلوگیری از انتشار اخبار اعتراضات، سرکوب گردش آزاد اطلاعات و محدود کردن سازماندهی اجتماعی است.
روز جهانی ارتباطات و واقعیت تلخ ایران
روز جهانی ارتباطات، یادآور اهمیت دسترسی برابر مردم به فناوری و اطلاعات است. سازمانهای بینالمللی بارها تأکید کردهاند که دسترسی آزاد به اینترنت، بخشی از حقوق بنیادین بشر محسوب میشود. با این حال، حکومت ایران دقیقاً در مسیر معکوس حرکت کرده است.
قطع اینترنت در ایران اکنون به بخشی از سیاست دائمی حکومت تبدیل شده است. سیاستی که هدف آن منزوی کردن جامعه و ایجاد فضای ترس و بیاعتمادی است. در حالی که بسیاری از کشورها فناوری را برای توسعه آزادی و رفاه عمومی به کار میگیرند، حکومت ایران از همان ابزار برای نظارت، سانسور و کنترل و سرکوب استفاده میکند.
فعالان حقوق بشر بارها هشدار دادهاند که محدودسازی اینترنت، تنها به حوزه ارتباطات محدود نمیشود. این روند بر آموزش، اقتصاد، سلامت روان و حتی امنیت شغلی شهروندان نیز تأثیر مستقیم دارد. هزاران کسبوکار اینترنتی در ایران طی سالهای اخیر با خسارتهای گسترده روبهرو شدهاند. بسیاری از جوانان نیز فرصت ارتباط حرفهای و آموزشی با جهان را از دست دادهاند.
در همین حال، رسانههای حکومتی تلاش میکنند اعتراض عمومی به قطع اینترنت را کماهمیت جلوه دهند. اما واکنش گسترده کاربران در شبکههای اجتماعی و گزارش نهادهای بینالمللی نشان میدهد که مسئله اینترنت در ایران، به یکی از اصلیترین نمادهای تقابل حکومت با آزادی بیان تبدیل شده است.
قطع اینترنت و جامعهای که خاموش نمیشود
با وجود تمام محدودیتها، شهروندان ایرانی همچنان برای حفظ ارتباطات آزاد تلاش میکنند. استفاده گسترده از فیلترشکنها، ابزارهای دور زدن سانسور و رسانههای مستقل نشان میدهد که جامعه ایران در برابر سیاست خاموشسازی تسلیم نشده است.
روز جهانی ارتباطات امسال در حالی برگزار میشود که میلیونها ایرانی همچنان با محدودیت، سانسور و قطع اینترنت روبهرو هستند. حکومتی که اینترنت را تهدیدی علیه بقای خود میبیند، عملاً جنگی دائمی علیه آزادی بیان و حق دسترسی آزاد مردم به اطلاعات به راه انداخته است. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده که هرچه فشار و سانسور بیشتر میشود، خواست جامعه برای آزادی و ارتباط آزاد گستردهتر خواهد شد.
