هزینه درمان سرطان؛ بیماران از پزشکان می‌خواهند به زندگی‌شان پایان دهند

اعتراف تکان‌دهنده رئیس بخش کانسر بیمارستان موسوم به خمینی

یک جمله از رئیس بخش کانسر بیمارستان موسوم به خمینی، بار دیگر مسئله هزینه درمان سرطان را به موضوعی جدی در افکار عمومی تبدیل کرده است. در نقل‌قول منتشرشده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، از بیمارانی سخن گفته می‌شود که به دلیل هزینه‌های سنگین درمان، از پزشکان می‌خواهند به زندگی آنان پایان دهند.

رئیس بخش کانسر بیمارستان موسوم به خمینی در کلیپ‌های منتشر شده می‌گوید: «واقعا ما با مواردی روبه‌رو هستیم که بیماران دار و ندارشان را دادند و زار و نزار شدند و التماس می‌کنند… بکشید ما را، پول نداریم. بسیار جلوی درب این بیمارستان من به عینه دیدم که بیماران تلاش می‌کنند خودشون را جلوی ماشین بیندازند».

وقتی بیمار توان پرداخت هزینه درمان را ندارد، بیماری دیگر فقط یک مسئله پزشکی نیست. زندگی اقتصادی خانواده نیز در معرض بحران قرار می‌گیرد.

هزینه درمان سرطان؛ فشار مالی از اتاق بیمارستان تا خانه

پژوهش‌های انجام‌شده در ایران نشان می‌دهند هزینه‌های سرطان فقط به پرداخت‌های بیمارستان محدود نمی‌شود. دارو، آزمایش، تصویربرداری، رفت‌وآمد و مراقبت‌های جانبی نیز هزینه‌های سنگینی ایجاد می‌کنند.

بیشتر بخوانید
تشدید آلودگی زیست بوم خلیج فارس و نابودی تنوع زیستی بر اثر جنگ

در پژوهشی دیگر درباره بیماران مبتلا به سرطان بانوان، فشار مالی درمان بررسی شد. نتایج نشان داد برخی خانواده‌ها برای تأمین هزینه‌ها به وام یا فروش دارایی روی آورده‌اند. این داده‌ها نشان می‌دهد هزینه درمان سرطان می‌تواند از مرز یک هزینه پزشکی عبور کند. برای خانواده‌های کم‌درآمد، درمان طولانی‌مدت ممکن است به کاهش شدید سایر هزینه‌های زندگی منجر شود.

هزینه درمان سرطان و شکاف میان بیمار و توان پرداخت

سرطان برخلاف بسیاری از هزینه‌های روزمره، معمولاً فرصت زیادی برای انتخاب باقی نمی‌گذارد. بیمار به دارو، آزمایش و درمان نیاز دارد. تأخیر در بسیاری از مراحل درمان نیز می‌تواند پیامدهای پزشکی داشته باشد.

در چنین شرایطی، توان مالی خانواده به یکی از عوامل مؤثر بر دسترسی به درمان تبدیل می‌شود. خانواده‌ای با درآمد پایین ممکن است خیلی زود با بدهی یا فروش دارایی روبه‌رو شود. پژوهش‌های منتشرشده درباره «فشار مالی درمان» در ایران نیز همین مسئله را بررسی کرده‌اند. این مطالعات از نگرانی مالی و هزینه‌های کمرشکن ناشی از درمان سرطان گزارش داده‌اند.

وقتی بیماری یک خانواده را هم درگیر می‌کند

یک بیمار سرطانی معمولاً تنها فرد درگیر با بیماری نیست. اعضای خانواده نیز بخشی از بار مراقبت و هزینه را بر عهده می‌گیرند. اگر بیمار نان‌آور خانواده باشد، کاهش توان کاری می‌تواند درآمد خانوار را کاهش دهد. اگر یکی از اعضای خانواده مجبور به مراقبت تمام‌وقت شود، درآمد او نیز ممکن است کاهش پیدا کند.

در نتیجه، هزینه درمان سرطان می‌تواند یک زنجیره اقتصادی ایجاد کند. هزینه پزشکی افزایش می‌یابد. درآمد کاهش پیدا می‌کند. بدهی بیشتر می‌شود. سپس خانواده بخشی از نیازهای دیگر خود را حذف می‌کند. مطالعات اقتصادی درباره سرطان در ایران، این هزینه‌ها را در سطح فرد، خانواده و جامعه بررسی کرده‌اند. مرورهای پژوهشی جدید نیز بار اقتصادی سرطان‌های شایع را قابل توجه ارزیابی کرده‌اند.

مسئله‌ای فراتر از یک خبر تکان‌دهنده

بازتاب گسترده سخنان دکتر روح‌الله میری رئیس انستیتو کانسر بیمارستان موسوم به خمینی، نشان می‌دهد مسئله فقط یک نقل‌قول پزشکی نیست. این سخنان به تجربه‌ای اشاره می‌کند که بسیاری از خانواده‌ها با شکل‌های مختلف آن روبه‌رو هستند.

در این شرایط اصلی‌ترین بحران مسئله فشار مالی و هزینه درمان سرطان است. تلخ‌ترین بخش این خبر فقط بیماری سرطان نیست. مسئله زمانی عمیق‌تر می‌شود که بیمار علاوه بر مبارزه با بیماری، با دیوار هزینه‌های درمان نیز روبه‌رو شود.

اگر بیماری سخت بتواند یک خانواده را به بدهی، فروش دارایی یا حذف نیازهای اساسی زندگی بکشاند، موضوع دیگر فقط پزشکی نیست. این وضعیت به مسئله‌ای درباره عدالت اجتماعی و دسترسی برابر به سلامت تبدیل می‌شود.

در نهایت، جامعه‌ای که بیمار در آن هزینه درمان را هم‌سنگ هزینه زندگی خود می‌بیند، با یک بحران صرفاً پزشکی مواجه نیست. اینجا مسئله، ارزش و دسترسی انسان به حق سلامت است.