محسن رضایی زمین سفت را تجربه کرد!
در حالی که طی روزهای گذشته برخی مقامها و چهرههای حکومتی مانند محسن رضایی کشورهای همسایه را به اقدام نظامی تهدید کرده بودند، سرانجام شورای عالی امنیت وادار به عقبنشینی از تهدید «مقابله بهمثل نظامی» شد. دبیرخانه این شورا روز شنبه چهارم مهر با انتشار بیانیهای اعلام کرد که ادعای تصمیم تهران برای اقدام نظامی در واکنش به محدودیتهای هوایی اخیر «تکذیب میشود».
این عقبنشینی در شرایطی صورت گرفت که محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت رژیم، چهارشنبه هفته گذشته در گفتوگویی با صداوسیما کشورهای همسایه را تهدید کرده بود. او گفته بود: «اگر کنار آمریکا باشید، ما شما را تماشا نخواهیم کرد» و هشدار داده بود در صورت ممنوعیت پروازهای ایران و همکاری کشورهای منطقه با آمریکا، «فرودگاههایتان پرواز نخواهد داشت».
اما چند روز بعد، دبیرخانه شورای عالی امنیت رژیم در بیانیه خود اعلام کرد انتشار «برخی تفاسیر و نقلقولهای خلاف واقع» از سخنان رضایی باعث ایجاد ابهام شده است. بیانیه تأکید کرد که تهران در برابر محدودیتهای هوایی اخیر دست به «مقابله بهمثل نظامی» نخواهد زد.
تغییر موضع شورای امنیت ملی رژیم ناشی از چیست؟
این تغییر موضع در حالی رخ داد که تهدیدهای مشابه از سوی دیگر مقامهای حکومتی نیز مطرح شده بود. محمد مخبر، مشاور مجتبی خامنهای، روز جمعه این تهدیدها را تکرار کرد و شماری از حامیان حکومت در شبکههای اجتماعی نیز آشکارا خواستار اقدام نظامی علیه فرودگاههای کشورهای منطقه شدند.
علیاکبر ولایتی، مشاور بینالملل مجتبی خامنهای، نیز در واکنش به توقف پروازهای ایران در فرودگاه نجف، در حساب خود در شبکه ایکس نوشت که «دشمن برای جبران شکست در میدان، میکوشد «وحدت ساحات» را از درون فرو بپاشد»!
بیشتر بخوانید
ولایتی افزود: «از صنعا تا نجف، جبهه مقاومت واحد است». او همچنین خطاب به مسئولان عراقی نوشت: «مشروعیت از واشنگتن نمیآید؛ از خاک نجف میآید» و توقف فعالیت فرودگاه نجف را مورد انتقاد قرار داد.
با وجود این تهدیدها، محدودیتهای هوایی علیه شرکتهای ایرانی ادامه پیدا کرده است. سازمان هواپیمایی رژیم ایران اعلام کرد در پی توقف پروازهای نجف اشرف از صبح جمعه سوم مهر، به شرکتهای هواپیمایی ابلاغ شده که نمایش و فروش بلیت این مسیر را برای امروز و روزهای آینده تا اطلاع ثانوی متوقف کنند.
عراق همه پروازها را معلق کرد
پیش از آن نیز پرواز شرکتهای هواپیمایی ایران به بغداد از اول مهر متوقف شده بود. پس از نجف، فرودگاههای اربیل و سلیمانیه در اقلیم کردستان عراق نیز به این محدودیتها پیوستند. به این ترتیب، پروازهای شرکتهای ایرانی به هر چهار فرودگاه عراق که مقصد آنها بود، متوقف شده است.
عراق، عمان، امارات متحده عربی، گرجستان و جمهوری آذربایجان از جمله کشورهایی هستند که در پی تحریمهای جدید آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایران، پرواز شرکتهای ایرانی را متوقف کردهاند. با این حال، پرواز برخی شرکتهای ایرانی به مقصدهایی از جمله ترکیه و چین همچنان ادامه دارد.
شورای عالی امنیت رژیم در بیانیه جدید خود تلاش کرده است این عقبنشینی را با اشاره به وجود «راهکارهای غیرنظامی متعدد» توجیه کند. این شورا در عین حال ابراز امیدواری کرده است که تهران به نقطه استفاده از این راهکارها نرسد.
زمینه اصلی این فشارها نیز به تحریمهای جدید آمریکا بازمیگردد. وزارت خزانهداری آمریکا روز ۱۷ شهریور همه شرکتهای هواپیمایی ایران را که پیش از آن تحریم نشده بودند، در فهرست تحریمها قرار داد و هشدار داد شرکتهای خارجی که به این شرکتها خدمات ارائه کنند نیز ممکن است با تحریم مواجه شوند.
در همین حال، دفتر رسانهای نخستوزیر عراق اعلام کرده است بغداد در حال «گفتوگوی مستقیم» با واشینگتن است تا امکان ازسرگیری برخی پروازهای ایران با اهداف انساندوستانه، از جمله درمان، تحصیل و سفرهای زیارتی، فراهم شود.
مجموع این تحولات نشان میدهد تهدیدهای اولیه مقامهای رژیم ایران علیه کشورهای منطقه، در فاصله کوتاهی جای خود را به تکذیب تهدید نظامی و تأکید بر راهکارهای غیرنظامی داده است؛ تغییری که همزمان با گسترش محدودیتهای هوایی و فشارهای ناشی از تحریمهای آمریکا صورت گرفته است. این موضعگیری شورای امنیت ملی رژیم با طرح عراقچی برای بازگشت به توافقنامه همخوانی دارد. رژیم متوجه شد که وارد باتلاقی شده است که هرچه تهدید کند به ضد خودش تبدیل میشود. بنابر این ناچار است تغییر لحن بدهد. و عاجزانه درخواست مذاکره و توافق کند.
