تهدیدهای تازه رادان در آستانه سالگرد ۱۴۰۱؛ نمایش قدرت یا هراس از بازگشت خیابان؟
سرکوب معترضان و ادبیات «شرایط جنگی» پاسدار احمدرضا رادان حاکی از شرایطی است که حکومت ایران برای مهار جامعه نیاز به تهدید و ارعاب دارد. احمدرضا رادان، فرمانده انتظامی حکومت ایران، بار دیگر معترضان را تهدید کرد. او از آمادهباش کامل نیروهای پلیس برای برخورد با مخالفان خبر داد. رادان همچنین از ادامه برخورد با افرادی سخن گفت که حکومت آنان را «همکار دشمن» یا «کودتاگر» مینامد.
پاسدار رادان اعتراضات را با ادبیات امنیتی و نظامی توصیف کرد. او گفت نیروهای انتظامی در برخورد با افرادی که حکومت آنان را تهدید امنیتی میداند، «رودربایستی» نخواهند داشت.
رادان همچنین از بازداشت بیش از ۶ هزار نفر در ارتباط با اعتراضات خبر داد. او بدون ارائه جزئیات روشن درباره وضعیت این افراد، بر ادامه رصد و برخورد امنیتی تأکید کرد.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که حکومت ایران همچنان از مفهوم «شرایط جنگی» برای توجیه اقدامات امنیتی استفاده میکند. در این چارچوب، حکومت اعتراض داخلی را به تهدید خارجی پیوند میزند.
چنین رویکردی، مرز میان اعتراض و اتهام امنیتی را بیش از گذشته کمرنگ میکند. در نتیجه، منتقدان و معترضان ممکن است با اتهامهایی مواجه شوند که مجازاتهای سنگینتری به دنبال دارد.
توقیف اموال؛ سرکوب معترضان فقط به بازداشت محدود نیست
همزمان با تهدیدهای رادان، دستگاه قضایی حکومت ایران از اقدامات گسترده مالی علیه متهمان پروندههای امنیتی خبر داده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ۲۴۰ مورد از اموال و املاک افراد توقیفشده است. همچنین ۱۸۲ حساب بانکی مسدود شده است.
دستگاه قضایی همچنین از انجام بیش از ۲ هزار استعلام از بانک مرکزی درباره حسابهای متهمان خبر داده است. این اقدامات نشان میدهد سرکوب معترضان تنها در بازداشت و برخورد خیابانی خلاصه نمیشود. فشار قضایی میتواند دارایی، حساب بانکی و وضعیت اقتصادی خانوادههای متهمان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
از نگاه حقوق بشری، برخورد امنیتی با اعتراضات زمانی نگرانکنندهتر میشود که نهادهای مختلف حکومت به صورت همزمان وارد عمل شوند. در چنین شرایطی برای سرکوب گستردهتر، پلیس وظیفه برخورد امنیتی را دنبال میکند. دستگاه قضایی نیز ابزارهای قضایی و مالی را به کار میگیرد.
چرا نام ۱۴۰۱ دوباره اهمیت پیدا کرده است؟
خیزش ۱۴۰۱ یکی از گستردهترین اعتراضات سراسری در تاریخ حکومت ایران بود. اعتراضات پس از جانباختن مهسا ژینا امینی آغاز شد و به شهرهای مختلف کشور گسترش یافت. زنان و جوانان نقش برجستهای در این اعتراضات داشتند. شعارها نیز در بسیاری از نقاط، مستقیماً ساختار سیاسی حکومت مستبد ایران را هدف قرار داد.
اکنون نزدیک شدن به سالگرد آغاز آن خیزش، بار دیگر توجه افکار عمومی را به وضعیت امنیتی کشور جلب کرده است. در چنین فضایی، افزایش تهدیدهای مقامهای انتظامی میتواند نشانه تلاش حکومت برای ایجاد فضای ترس باشد. رادان نیز با تأکید بر آمادهباش پلیس، پیام روشنی درباره آمادگی نیروهای امنیتی برای برخورد با اعتراضات ارسال کرده است.
با این حال، تهدیدهای رسمی الزاماً به معنای پایان اعتراض اجتماعی نیست. تجربه اعتراضات سالهای گذشته نشان داده است که نارضایتیهای اجتماعی تنها با برخورد امنیتی از میان نمیروند.
عربدهکشی یا نمایش قدرت؟
از منظر اجتماعی، سخنان رادان را باید در چارچوب رابطه حکومت با جامعه معترض بررسی کرد. حکومت به جای پذیرش حق اعتراض، همچنان اعتراض را در قالب تهدید امنیتی تعریف میکند. استفاده از واژههایی مانند «کودتاگر» و «همکار دشمن» نیز همین رویکرد را نشان میدهد. این ادبیات، شهروند معترض را از جایگاه یک فرد دارای حق اعتراض خارج میکند.
بیشتر بخوانید
از منظر حقوق بشری، بازداشت گسترده، تهدید معترضان و توقیف اموال نیازمند پاسخگویی شفاف است که حکومت ایران تحت چه بهانهای دست به این اقدامات ضدمردمی میزند. اعلام آمار بازداشتها بدون ارائه اطلاعات دقیق درباره اتهامها و وضعیت قضایی افراد، نگرانیهای جدی ایجاد میکند.
آیا تهدیدهای رادان نشانه قدرت است یا هراس؟
از نگاه اجتماعی، میتوان تهدیدهای اخیر را بیش از آنکه نشانه آرامش حکومت دانست، نشانه نگرانی آن از بازگشت اعتراضات تلقی کرد. حکومتی که از جامعه احساس امنیت کند، نیازی به تکرار تهدیدهای سنگین علیه شهروندان ندارد. تکیه مداوم بر پلیس، بازداشت و برخورد قضایی نیز نشان میدهد حکومت همچنان پاسخ اصلی خود به نارضایتی اجتماعی را امنیتی میداند.
تهدید مردم و جوانان شاید در کوتاهمدت فضای ترس ایجاد کند. اما ترس لزوماً نارضایتی را از بین نمیبرد. آنچه در جامعه باقی میماند، مجموعهای از مطالبات انباشته است. مطالباتی که با بازداشت و تهدید از میان نمیروند. از این منظر، سخنان رادان را میتوان نوعی نمایش قدرت همراه با نگرانی از بازگشت اعتراضات دانست. «سوت زدن در تاریکی» شاید توصیف دقیقی برای این وضعیت باشد؛ عربدهای بلند برای پنهان کردن ترسی عمیقتر.
مسئله اصلی نیز فراتر از یک مقام انتظامی یا یک موج بازداشت است. مسئله، شکاف عمیق میان جامعه و ساختار سیاسی حکومت ایران است؛ شکافی که با تهدید و سرکوب ترمیم نمیشود.
منابع
- خبرگزاری حکومتی تسنیم ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ «با وطنفروشان مانند دشمن برخورد میکنیم».
- خبرگزاری جمهوری اسلامی ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ «… شرایط ما جنگی است»
- خبرگزاری حکومتی عصر ایران ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ «با وطنفروشان مانند دشمن برخورد میکنیم»
