۱۵.۵ میلیون نفر در آستانه حذف از کالابرگ؛ ماجرای حذف میلیون‌ها نفر از کالابرگ چیست؟

حذف قطعی ۱۵.۵ میلیون نفر از کالابرگ؛ سکوت رسمی و نگرانی خانوارها

بر اساس برخی گزارش‌های منتشرشده، حدود ۱۵.۵ میلیون نفر قاطعانه در لیست خروج از فهرست کالابرگ قرار گرفتند. رسانه‌های حکومت ایران تیتر زدند: «حذف قطعی ۱۵.۵ میلیون نفر از کالابرگ با شاخص‌های درآمدی»

بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، دولت تصمیم قطعی گرفته ۱۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از دهک‌های بالای درآمدی را از فهرست کالابرگ حذف کند. تاکنون چند رسانه این موضوع را با قطعیت مطرح کرده‌اند اما برخی رسانه‌های حکومتی برای پرهیز از بروز اعتراضات از قطعی‌ بودن آن پرهیز می‌کنند و آن را یک احتمال مطرح می‌سازند.

تصمیم دولت و شاخص‌های درآمدی حذف

این تصمیم در جلسه دولت گرفته شده است. بر اساس آن، ۱۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از دریافت‌کنندگان دهک‌های بالا از فهرست مشمولان خارج می‌شوند. شناسایی آنان با شاخص‌های درآمدی انجام می‌شود. منابع حاصل نیز به افزایش اعتبار خانوارهای کم‌درآمد اختصاص می‌یابد.

پیش‌تر سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس از حذف حدود ۱۵ میلیون نفر برخوردارتر خبر داده بود. به گفته او، حدود یک‌ونیم میلیون نفر پیش‌تر از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حذف شده‌اند. شیوه‌نامه‌ای نیز معیارهایی مانند ارزش املاک و خودرو، مصرف انرژی و اطلاعات بانکی را برای تفکیک خانوارها تعیین کرده است.

رئیس سازمان برنامه و بودجه گفته است افراد دارای درآمد کافی نباید انتظار یارانه داشته باشند. معاون وزیر کار هم حذف کالابرگ برخی افراد را بعید ندانسته است. با این همه، موضوع اعلام و سکوت تناقضی را بر روی میز گذاشته است که پرسش‌های خانوارها را بی‌پاسخ می‌گذارد.

اعتبار کالابرگ در برابر تورم خوراکی‌ها

مرکز آمار تورم سالانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات را در شهریور ۱۴۰۵ معادل ۱۰۸.۸ درصد اعلام کرده است. تورم سالانه کل کشور ۷۳.۶ درصد بوده است. روغن‌ها و چربی‌ها با ۱۹۶.۶ درصد، نان و غلات با ۱۲۱.۸ درصد و شیر، پنیر و تخم‌مرغ با ۱۱۸.۷ درصد، جزو بالاترین رشدها بوده‌اند.

سهم خوراکی‌ها در سبد هزینه دهک‌های اول و دوم حدود ۴۲ درصد است. برای دهک دهم این سهم ۲۱.۶ درصد گزارش شده است. بر اساس یک بررسی، نزدیک به ۷۸ درصد حداقل حقوق خانوار چهارنفره صرف خوراک می‌شود. محاسبه‌ای دیگر هزینه سبد ۱۱ قلمی را در فروردین ۱۴۰۵ بیش از ۴.۵ میلیون تومان برای هر نفر برآورد کرده است.

بیشتر بخوانید
اعتراض ۱۴۲ زندانی سیاسی از ۲۱ زندان ایران به اعطای جایزه آزادی به رضا پهلوی

اعتبار یک‌میلیونی کالابرگ تنها حدود ۱۷ درصد هزینه خوراک خانوار را پوشش می‌دهد. این طرح در دی‌ماه ۱۴۰۴ برای همه خانوارها و بدون محدودیت دهکی آغاز شد. قرار بود مبلغ آن متناسب با تورم در خرداد ۱۴۰۵ افزایش یابد. اکنون گزارش‌ها می‌گویند حتی پس از حذف ۱۵.۵ میلیون نفر، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ به ۷ هزار میلیارد تومان منابع اضافی نیاز دارد.

پیامدهای معیشتی برای خانوارهای ضعیف

نخستین پیامد، کسری منابع است. این ۷ هزار میلیارد تومان باید از منابع دیگر تأمین شود. اگر چنین نشود، افزایش وعده‌داده‌شده ممکن است ناقص یا دیرهنگام اجرا شود. در آن صورت، حذف کالابرگ پردرآمدها گشایشی برای دهک‌های ضعیف نمی‌آورد و فقط به‌عنوان بهانه‌ای برای حذف ۱۵.۵ میلیون نفر به کار گرفته شده است. این ترفند مسبوق به سابقه است و در مورد گران ‌کردن بنزین یا سایر موارد دیگر توسط ملایان به کار گرفته شده است.

پیامد دوم، خطای شناسایی است. گزارش‌ها از نقص نظام دهک‌بندی و ثبت اشتباه درآمد هشدار داده‌اند. خانوار نیازمندی که اشتباه در گروه پردرآمد ثبت شود، از حمایت محروم می‌شود.

پیامد سوم، فشار تورمی است. با تورم ۱۱۵.۲ درصدی گوشت و فرآورده‌های آن و ۱۱۸.۷ درصدی لبنیات و تخم‌مرغ، سفره کارگران و بازنشستگان پیش‌تر کوچک شده است. اگر اعتبار کالابرگ برای گروهی قطع شود و افزایش برای گروه دیگر ناکافی بماند، خانوارها باید هزینه خوراک را از دستمزد تأمین کنند. چنین خانوارهایی برای جبران کسری، به قرض یا کاهش مصرف پروتئین روی می‌آورند.

چرا دولت در چنین شرایطی دست به حذف کالابرگ می‌زند؟

حذف حدود ۱۵ میلیون نفر از فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ را می‌توان در چارچوب تشدید فشارهای مالی دولت بررسی کرد. در شرایطی که جنگ هزینه‌های نظامی و امنیتی را افزایش داده، درآمدهای ارزی و نفتی با محدودیت و عدم‌قطعیت روبه‌رو شده و اقتصاد کشور نیز با تورم و رکود دست‌وپنجه نرم می‌کند، دولت ناچار است میان هزینه‌های مختلف خود اولویت‌بندی کند.

در چنین شرایطی، کاهش شمار مشمولان کالابرگ و محدود کردن حمایت‌های معیشتی می‌تواند نشانه‌ای از دشواری دولت در تأمین هم‌زمان هزینه‌های جنگی و تعهدات اقتصادی و اجتماعی باشد. به بیان دیگر، هنگامی که منابع مالی محدود می‌شوند، فشار کسری بودجه ممکن است بیش از همه بر بخش‌هایی وارد شود که مستقیماً با زندگی روزمره مردم ارتباط دارند.

منابع

_{۱. حذف قطعی ۱۵.۵ میلیون نفر از کالابرگ با شاخص‌های درآمدی، خبرپو ۴ آبان ۱۴۰۵}
_{۲. حذف ۱۵.۵ میلیون نفر از فهرست مشمولان کالابرگ قطعی شد، خبرپو ۴ آبان ۱۴۰۵}
_{۳. حذف ۱۵.۵ میلیون نفر از کالابرگ قطعی شد، زومان ۴ آبان ۱۴۰۵}
_{۴. قانون واریز کالابرگ دگرگون شد / این افراد از لیست کالابرگ‌بگیران حذف می‌شوند، اقتصادآنلاین. ۱۰ آبان ۱۴۰۵}
_{۵. معیارهای جدید حذف کالابرگ اعلام شد؛ چه خانوارهایی در گروه پردرآمد قرار می‌گیرند؟، عصر ایران. ۷ مهر ۱۴۰۵}
_{۶. حذف کالابرگ پردرآمدها قطعی شد؟ آخرین اظهارات رئیس سازمان برنامه و بودجه، اقتصاد ۲۴. ۶ آبان ۱۴۰۵}
_{۷. حذف کالابرگ در راه است؟ / تکلیف ثبت نام جاماندگان مشخص شد، راهبرد معاصر. ۵ آبان ۱۴۰۵}
_{۸. کالابرگ چه کسانی قطع می‌شود؟ خطای دهک‌بندی به نگرانی تازه خانوارها تبدیل شد، نگار مگ. ۶ آبان ۱۴۰۵}
_{۹. حذف کالابرگ دهک‌های پردرآمد روی میز دولت؛ چند درصد مردم حذف می‌شوند؟، خبرفوری. ۵ آبان ۱۴۰۵}
_{۱۰. تورم سالانه کل ۷۳.۶ و تورم خوراکی‌ها ۱۰۸.۸ درصد، پیام ما. ۸ مهر ۱۴۰۵}
_{۱۱. تورم ۱۲۱ درصدی مواد غذایی؛ کالابرگ یک میلیونی فقط ۱۷ درصد هزینه خوراک خانوار را پوشش می‌دهد، رکنا. ۲۸ مهر ۱۴۰۵}
_{۱۲. تغییرات قیمت خرده‌فروشی؛ تصویر بی‌سابقه از وضعیت معیشت ایرانیان، فکت‌نامه. ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵}