بحران سوخت در مغان؛ کشاورزان از ناکافی بودن سهمیه بنزین شکایت دارند
بحران سوخت در مغان، یکی از مهم‌ترین قطب‌های کشاورزی کشور، صدای اعتراض ساکنان را بلند کرده است. با اجرای طرح حذف کارت‌های آزاد جایگاه‌ها در استان اردبیل، دسترسی به بنزین محدودتر شده است. به گفته‌ی معترضان، برخی ساکنان برای چند لیتر بنزین ناچار به درخواست از دیگران شده‌اند.
طرح حذف کارت آزاد در اردبیل
کارت‌های آزاد جایگاه‌ها در استان اردبیل حذف شده است. این کارت‌ها به رانندگان امکان سوخت‌گیری بدون کارت شخصی می‌داد. حالا رانندگان باید بیشتر به سهمیه شخصی خود تکیه کنند.
کشاورزان مغان می‌گویند سهمیه‌های فعلی پاسخ‌گوی نیاز واقعی آنان نیست. به گفته بخشی از ساکنان، با سهمیه‌ی موجود نمی‌توان ۱۵ روز زندگی و کار عادی را مدیریت کرد. این شکایت کشاورز، کارگر و کارمند را درگیر کرده است. بحران سوخت در مغان به یک گروه محدود نیست.
بنزین در این منطقه فقط سوخت خودروی شخصی نیست. رفت‌وآمد کارگران و کارمندان و حمل محصول به بازار هم به آن وابسته است. بنابراین کمبود بر معیشت چند گروه هم‌زمان اثر می‌گذارد. این همان بعد معیشتی بحران سوخت است که در اعتراض‌ها دیده می‌شود.
ابعاد بحران سوخت برای کشاورزی مغان
مغان میلیون‌ها تن محصول کشاورزی تولید می‌کند. تراکتور، کمباین، وانت، کامیون و هزاران وسیله‌ی نقلیه‌ی دیگر هر روز برای تولید و حمل‌ونقل به سوخت نیاز دارند. هر وقفه در سوخت‌رسانی، چرخه‌ی تولید را درگیر می‌کند. بحران سوخت در این منطقه به همین دلیل بُعد اقتصادی هم دارد.
بیشتر بخوانید
معلمان زیر فشار معیشت؛ حقوق ۲۵ میلیونی در برابر خط فقر ۹۰ میلیونی
در چنین منطقه‌ای نیاز به سوخت فصلی و پرحجم است. معترضان می‌گویند سهمیه‌ی ثابت با این الگوی مصرف همخوان نیست. فاصله‌ی سهمیه با نیاز، محور اصلی شکایت آنان است.
به باور کشاورزان، این فاصله فقط یک ناراحتی ساده نیست. کار روزانه‌ی مزرعه و حمل‌ونقل محصول به آن وابسته است. هر روز تأخیر در سوخت‌گیری می‌تواند کار مزرعه را عقب بیندازد.
واکنش مسئولان به بحران سوخت
یک مقام مسئول در حوزه‌ی بهینه‌سازی انرژی در مصاحبه‌ای در ۲۰ آبان ۱۴۰۵ از مشکل تأمین بنزین خبر داد. او گفت دولت سال‌ها خواسته هر مقدار نیاز مردم باشد عرضه کند. شرایط تأمین اکنون چنین الگویی را برنمی‌تابد.
به گفته‌ی او کارت‌های سوخت جایگاه‌ها در برخی استان‌ها جمع‌آوری شده است. جمع‌آوری در برخی استان‌های مرزی آغاز شده و در استان‌های دیگر این کارت‌ها هنوز وجود دارد. او هشدار داد ادامه‌ی الگوی قبلی ممکن است برخی جایگاه‌ها را ناگهان تعطیل کند.
او افزود جایگاه‌ها کوشیده‌اند کمبود در سطح شهر، مثل دو روز بی‌بنزینی، را اعلام نکنند. سهمیه اول تا سه ماه قابل ذخیره است و مسافران باید از پیش برنامه‌ریزی کنند. به گفته او، سهمیه فقط با افزایش ظرفیت تولید بالا می‌رود.
گستره‌ی اعتراض‌ها و ارقام سهمیه
به گفته معترضان، صدای اعتراض از ۱۱ استان بلند شده است. کشاورزان، کارگران، رانندگان، کسبه و خانواده‌ها از کمبود سوخت و صف‌های طولانی شکایت دارند. مغان تنها یکی از کانون‌های بحران سوخت است. برخی گزارش‌ها شمار استان‌های مشمول را ۱۱ و برخی ۱۲ نوشته‌اند.
بر پایه‌ی گزارش‌ها، دولت در ۲۱ آبان ۱۴۰۵ تأیید کرد جمع‌آوری کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها استان‌به‌استان پیش می‌رود. بنا بر یک گزارش، معاون اجرایی رئیس‌جمهور از گسترش این سیاست به سراسر کشور در هفته‌های آینده خبر داده است. سهمیه اضافه‌ی ۵۰ لیتری با نرخ ۱۰ هزار تومان برای هر لیتر عرضه می‌شود. نرخ‌های یارانه‌ای موجود ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان است.
از صف‌های سوخت و دشواری رانندگان در هرمزگان نیز گزارش شده است. تخصیص‌های اضافه برای معلمان، صیادان و کادر درمان پیش‌بینی شده است. در این گزارش از کشاورزان نامی برده نشده است.
نرخ‌های سوخت و هزینه برای خانوار
نرخ سهمیه اضافه ۱۰ هزار تومان برای هر لیتر است. این رقم حدود ۳.۳ برابر نرخ ۳۰۰۰ تومانی و حدود ۶.۷ برابر نرخ ۱۵۰۰ تومانی است. هر ۵۰ لیتر سهمیه‌ی اضافه ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد.
برای کشاورز، سوخت بخشی از هزینه‌ی تولید است. بحران سوخت این هزینه را پیش‌بینی‌ناپذیرتر می‌کند. افزایش نرخ یا کاهش دسترسی می‌تواند بهای تمام‌شده‌ی محصول و کرایه‌ی حمل را تغییر دهد. این اثر ممکن است به قیمت محصول در بازار هم برسد.
برای کارگر و کارمند، بنزین هزینه‌ی رفت‌وآمد است. کسی که سهمیه‌ی کافی ندارد، یا با نرخ بالاتر سوخت می‌گیرد یا سفر خود را کم می‌کند. این فشار در مناطق کشاورزی که فاصله‌ی روستا تا شهر زیاد است، سنگین‌تر می‌شود. ساکنان این مناطق برای کار، درمان و خرید به رفت‌وآمد مکرر نیاز دارند. این در حالی که با افزایش قیمت سوخت قطعا تقاضا کاهش می‌یابد و حاکمیت این میزان مازاد را به قیمت FOB (تحویل روی عرضه کشتی) خلیج فارس، یعنی با قیمت‌های ۲۵ تا ۳۰ هزار تومانی به کشورهای همسایه می‌فروشد؛ در حالی که مردم تحت نظام حاکم با مشکل تأمین سوخت مواجه‌اند.
منابع
- ۱. سقاب اصفهانی کارت‌های سوخت جایگاه‌ها جمع‌آوری می‌شود، شفقنا، ۲۱ آبان ۱۴۰۵
- ۲. محدودیت‌های سوختی در ایران، هم‌زمان با تشدید معوقات مزدی، کمبود نان و بحران‌های اجتماعی، شورای ملی مقاومت ایران (NCRI)، ۲۲ آبان ۱۴۰۵
