قاچاق و سرقت سوخت یکی از موضوعات داغ رسانههای داخلی در روزهای اخیر است. پس از آنکه پزشکیان از قاچاق روزانه دومیلیون لیتر سوخت خبر داد، دیگر مسئولان نیز به بحث و افشاگری درباره این موضوع پرداختند. از جمله، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، این اقدامات را «سازمانیافته» توصیف کرد.
با گذشت زمان، شواهد بیشتری از نقش سپاه پاسداران و ارگانهای وابسته به باندهای مافیایی حکومتی در شیوههای مختلف قاچاق و سرقت سوخت نمایان میشود. بهعنوان مثال، رسانه حکومتی «انصافنیوز» گزارش داد که رئیس کل دادگستری هرمزگان از کشف یک خط لوله دو کیلومتری برای سرقت سوخت هواپیما در بندرعباس خبر داده است.
جزئیات سرقت سوخت هواپیما در بندرعباس
بر اساس گزارش سایت محلی «صدای میناب» در تاریخ ۲۴دی ۱۴۰۳، مجتبی قهرمانی، رئیس دادگستری هرمزگان، اعلام کرد: «این انشعاب ۲کیلومتری از خط لولهای اصلی که سوخت هواپیماها از آن منتقل میشد، با اقدامات فنی فرماندهی انتظامی بندرعباس و پس از صدور دستور قضایی شناسایی و کشف شده است.»
این انشعاب ظرفیت برداشت روزانه ۷۰هزار لیتر سوخت را داشت و ارزش خود لولههای غیرمجاز بالغ بر ۴میلیارد تومان برآورد شده است. به گفته کارشناسان، سارقان دانش فنی و اطلاعات دقیقی از زیرساختها در اختیار داشتهاند.
ابعاد فنی و مافیایی سرقت سوخت
آزمایشهای شرکت پخش فرآوردههای نفتی نشان داده که طی سه روز بیش از ۱۲۹هزار لیتر کسری سوخت ثبت شده است. کشف این خط لوله غیرمجاز نیز پس از ۱۴روز پایش مداوم تیمهای انتظامی ممکن شد.
در این میان، رئیس دادگستری هرمزگان بر ضرورت نصب دستگاههای پیشرفته اندازهگیری در پالایشگاهها و مسیرهای انتقال تأکید کرده است تا از تکرار چنین سرقتهایی جلوگیری شود.
چه کسانی پشت ماجرا هستند؟
تحلیلها نشان میدهد که سرقت سوخت آن هم از نوع سوخت هواپیما نمیتواند کار افراد عادی یا سوختبران خردهپا باشد. اجرای چنین عملیات پیچیدهای نیازمند دسترسی به اطلاعات محرمانه و تجهیزات گرانقیمتی است که تنها از سوی نهادهای قدرتمند حکومتی، از جمله سپاه پاسداران، امکانپذیر است. ارزش ۴میلیارد تومانی لولههای انتقال غیرمجاز نیز مؤید این ادعاست؛ چراکه فقط نهادهایی که به منابع مالی و فنی گسترده دسترسی دارند، میتوانند چنین پروژهای را مدیریت کنند.
در صورتی که عاملان این سرقت، گروههای مستقل یا غیروابسته بودند، قوه قضاییه یا رسانهها احتمالاً اقدام به افشاگری میکردند. اما سکوت نسبی و ابهام در گزارشهای رسمی نشان میدهد که این موضوع از حوزه امنیتی فراتر نمیرود. در چنین شرایطی، افشای کامل حقایق عملاً غیرممکن است؛ زیرا «چاقو دسته خود را نمیبرد».
در همین زمینه
آکسیوس: گزینههای احتمالی حمله آمریکا علیه برنامه هستهای ایران
تحلیل اقتصادی و اجتماعی
این رخداد، نمونهای از عمیقترین مشکلات ساختاری اقتصاد ایران است. قاچاق و سرقت سوخت در ابعاد کلان، علاوه بر هدررفت منابع ملی، نشاندهنده فساد سیستماتیک در ساختارهایی است که قرار بود از این منابع حفاظت کنند.
با توجه به یارانههای سنگین تخصیصیافته به سوخت، قیمت پایین داخلی آن، و تفاوت قیمتهای جهانی، قاچاق سوخت تبدیل به یکی از سودآورترین فعالیتهای مافیایی شده است. در این میان، نهادهایی که باید مسئول حفاظت از این منابع باشند، خود درگیر این چرخه فساد هستند و نتیجه، اتلاف گسترده سرمایههای ملی است.
افشای مواردی مانند سرقت سوخت در بندرعباس، زنگ خطری است که نشان میدهد بحران فراتر از مسائل اقتصادی و فنی بوده و به عمق ساختارهای حکومتی نفوذ کرده است.
