پوشش زنده – برجسته‌ترین تحولات روز چهارشنبه ۲۰ خرداد

شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز چهارشنبه با تصویب قطعنامه‌ای که از حمایت آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان برخوردار بود، از رژیم ایران خواست اطلاعات جامع و دقیقی درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود ارائه کرده و امکان راستی‌آزمایی این مواد را برای بازرسان آژانس فراهم کند.

بر اساس گزارش رویترز، این قطعنامه در نشست غیرعلنی شورای حکام با ۲۱ رأی موافق به تصویب رسید. در مقابل، روسیه، چین و نیجر به آن رأی مخالف دادند و ۱۰ کشور نیز رأی ممتنع دادند. همچنین به گفته منابع دیپلماتیک، ونزوئلا در رأی‌گیری شرکت نکرد.

در متن این مصوبه از رژیم ایران خواسته شده است جزئیات کامل موجودی مواد هسته‌ای خود را در اختیار آژانس قرار دهد و دسترسی لازم را برای بازرسان فراهم سازد تا روند بررسی و راستی‌آزمایی این اطلاعات بدون تأخیر انجام شود.

نمایندگی رژیم ایران در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین در واکنش به این اقدام، قطعنامه را «سیاسی» خواند و مدعی شد که این تصمیم با معیارهای حرفه‌ای مورد انتظار از یک نهاد فنی سازگار نیست.

تصویب این قطعنامه در حالی صورت می‌گیرد که مذاکرات میان تهران و واشنگتن بر سر برنامه هسته‌ای رژیم ایران همچنان ادامه دارد. دولت آمریکا بارها خواستار توقف فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم و انتقال ذخایر اورانیوم رژیم ایران شده است؛ در مقابل، مقام‌های رژیم ایران تأکید کرده‌اند که از ادامه برنامه غنی‌سازی خود عقب‌نشینی نخواهند کرد.

این قطعنامه نشانه‌ای از افزایش فشارهای بین‌المللی بر رژیم ایران در زمینه شفاف‌سازی فعالیت‌های هسته‌ای تلقی می‌شود و می‌تواند بر روند مذاکرات جاری میان تهران و قدرت‌های غربی تأثیرگذار باشد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه اعلام کرد که نیروهای ایالات متحده در ادامه تنش‌های اخیر با رژیم ایران، بار دیگر حملات گسترده‌ای را علیه اهدافی در این کشور انجام خواهند داد.

ترامپ در گفت‌وگو با خبرنگاران در کاخ سفید تأکید کرد که این عملیات «بسیار شدید» خواهد بود و گفت: «ما به آنها حمله خواهیم کرد و این حملات بسیار سنگین خواهد بود.» وی همچنین با اشاره به سرنگونی یک بالگرد آمریکایی، این اقدام را دلیل ادامه عملیات نظامی آمریکا دانست و افزود که واشنگتن حق دارد به این حمله پاسخ دهد.

رئیس‌جمهور آمریکا در بخش دیگری از سخنان خود به مذاکرات میان واشنگتن و تهران پرداخت و مدعی شد که دو طرف تا آستانه دستیابی به توافق پیش رفته بودند، اما رژیم ایران با تعلل و وقت‌کشی مانع نهایی شدن آن شده است. او گفت که ماه‌ها برای رسیدن به یک توافق با ایران تلاش کرده و همچنان معتقد است این توافق می‌توانست به سود تهران باشد.

ترامپ ساعاتی پیش از این نیز در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشته بود که ایران فرصت دستیابی به توافقی مطلوب را از دست داده و اکنون ناچار است پیامدهای این تأخیر را بپذیرد.

در همین حال، مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند که ارتش ایالات متحده در واکنش به سرنگونی یک بالگرد آمریکایی در سواحل عمان، شب گذشته چندین هدف را در جنوب ایران مورد حمله قرار داده است. همزمان گزارش‌هایی نیز درباره افزایش تنش‌های منطقه‌ای و شلیک موشک به سمت برخی کشورهای منطقه از سوی ایران منتشر شده است.

ترامپ همچنین ادعاهای تازه‌ای درباره صادرات نفت ایران مطرح کرد. وی مدعی شد که آمریکا در عملیات‌هایی پنهانی، حجم قابل توجهی از نفت ایران را از چرخه صادرات خارج کرده و این اقدام در کنترل قیمت‌های جهانی نفت نقش داشته است. او بدون ارائه جزئیات بیشتر درباره چگونگی اجرای این عملیات‌ها گفت که این اقدامات مانع از افزایش شدید بهای نفت در بازارهای جهانی شده است.

رئیس‌جمهور آمریکا توضیح بیشتری درباره محل یا شیوه اجرای این عملیات ادعایی ارائه نکرد.

میتوس؛ تهدیدی بزرگ‌تر از تنگه هرمز

میتوس در مرکز توجهات قرار گرفت. در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه رژیم ایران و پیامدهای احتمالی آن بر بازارهای جهانی انرژی در مرکز توجه محافل سیاسی و اقتصادی قرار داشت، موضوع دیگری در نشست بهاره صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در واشنگتن نگرانی گسترده‌ای را میان مقام‌های مالی و کارشناسان برجسته جهان ایجاد کرد. موضوعی که نام آن «میتوس» است؛ یک مدل جدید هوش مصنوعی که به گفته متخصصان می‌تواند پیامدهایی فراتر از بحران‌های سنتی اقتصادی و ژئوپلیتیک داشته باشد.

کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بین‌المللی پول، در پاسخ به پرسشی درباره نگرانی‌های مطرح‌شده پیرامون میتوس اعلام کرد که تهدیدهای سایبری با سرعتی بی‌سابقه در حال افزایش هستند و این موضوع باعث نگرانی جدی نهادهای مالی بین‌المللی شده است. این نگرانی تنها به صندوق بین‌المللی پول محدود نماند. وزیر دارایی آمریکا، رئیس بانک مرکزی این کشور و مدیران ارشد وال‌استریت نیز در نشست‌هایی جداگانه درباره پیامدهای احتمالی این فناوری گفت‌وگو کردند.

میتوس چیست؟

میتوس یک مدل هوش مصنوعی است که توسط شرکت آمریکایی آنتروپیک توسعه یافته است. این مدل بخشی از خانواده سامانه‌های هوش مصنوعی کلود محسوب می‌شود که با محصولات مشابهی مانند چت‌جی‌پی‌تی و جمینای رقابت می‌کند. با این حال، آنچه این هوش مصنوعی را از بسیاری از مدل‌های دیگر متمایز کرده، توانایی فوق‌العاده آن در شناسایی آسیب‌پذیری‌های امنیتی در نرم‌افزارها و سامانه‌های رایانه‌ای است.

براساس نتایج آزمایش‌های انجام‌شده توسط تیم‌های تخصصی ارزیابی امنیتی، این هوش مصنوعی توانسته است نقاط ضعف پنهان در کدهای رایانه‌ای را شناسایی کند؛ ضعف‌هایی که برخی از آن‌ها برای بیش از دو دهه از دید توسعه‌دهندگان و کارشناسان امنیتی پنهان مانده بودند. پژوهشگران اعلام کرده‌اند که میتوس نه تنها قادر به کشف این آسیب‌پذیری‌ها است، بلکه می‌تواند راه‌های بهره‌برداری از آن‌ها را نیز پیدا کند.

نگرانی از توانایی‌های میتوس

گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد که میتوس توانایی شناسایی آسیب‌پذیری‌های موسوم به «روز صفر» را دارد. این اصطلاح به نقص‌های امنیتی ناشناخته‌ای اشاره دارد که هنوز توسط سازندگان نرم‌افزار کشف یا اصلاح نشده‌اند. به گفته شرکت آنتروپیک، این مدل در تمامی سیستم‌عامل‌های اصلی و مرورگرهای مهم توانسته چنین ضعف‌هایی را شناسایی کند.

یکی از نمونه‌های مطرح‌شده، کشف یک آسیب‌پذیری ۲۷ساله در سیستم‌عامل اوپن‌بی‌اس‌دی است؛ سیستمی که در میان متخصصان به امنیت بالا شهرت دارد. همچنین گزارش شده که هوش مصنوعی جدید موفق شده از برخی سازوکارهای حفاظتی در محیط لینوکس عبور کند و راهکارهایی برای نفوذ به سرورها طراحی کند.

این توانایی‌ها باعث شده است که شرکت آنتروپیک دسترسی به میتوس را به‌صورت عمومی منتشر نکند. این شرکت در قالب پروژه‌ای با نام «گلس‌وینگ» دسترسی محدود به این مدل را تنها برای شماری از شرکت‌های بزرگ فناوری از جمله آمازون، اپل، مایکروسافت، گوگل، انویدیا و برودکام فراهم کرده است.

چرا هوش مصنوعی جدید تهدیدی جهانی تلقی می‌شود؟

کارشناسان امنیت سایبری هشدار می‌دهند که اگر میتوس یا فناوری‌های مشابه در اختیار هکرها، گروه‌های تبهکار یا بازیگران مخرب قرار گیرد، زیرساخت‌های حیاتی جهان با خطرهای جدی مواجه خواهند شد. شبکه‌های برق، سامانه‌های توزیع آب و غذا، مراکز مالی، راکتورهای هسته‌ای و بسیاری از زیرساخت‌های حیاتی همچنان بر نرم‌افزارهای قدیمی متکی هستند.

برخی کارشناسان معتقدند این هوش مصنوعی می‌تواند فرآیند حملات سایبری پیچیده را به‌طور قابل توجهی ساده‌تر کند. در چنین شرایطی، تهدید فقط متوجه دولت‌ها و بانک‌ها نخواهد بود. حساب‌های بانکی افراد، اطلاعات شخصی کاربران، تلفن‌های همراه، تبلت‌ها و رایانه‌های شخصی نیز ممکن است در معرض خطر قرار گیرند.

زنگ خطر برای آینده

با وجود هشدارهای گسترده، هنوز ارزیابی مستقلی از تمامی ادعاهای مطرح‌شده درباره میتوس منتشر نشده است. برخی کارشناسان معتقدند بخشی از نگرانی‌های موجود ممکن است ناشی از فضای رقابتی صنعت هوش مصنوعی و تبلیغات پیرامون آن باشد. با این حال، نهادهای امنیتی و مالی در کشورهای مختلف این موضوع را با جدیت دنبال می‌کنند.

موسسه ایمنی هوش مصنوعی بریتانیا نیز در ارزیابی اخیر خود اعلام کرده است که هرچند این هوش مصنوعی توان فنی قابل توجهی دارد، اما بیشترین خطر آن متوجه سامانه‌هایی است که از حفاظت کافی برخوردار نیستند و پیش‌تر نیز در برابر حملات سایبری آسیب‌پذیر بوده‌اند.

ظهور میتوس بار دیگر نشان داده است که رقابت در حوزه هوش مصنوعی تنها به توسعه ابزارهای کاربردی محدود نمی‌شود. توانایی این مدل در کشف و بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌های ناشناخته، زنگ خطری برای دولت‌ها، شرکت‌های فناوری و نهادهای مالی جهان به شمار می‌رود. به همین دلیل، برخی مقام‌های اقتصادی و امنیتی اکنون این هوش مصنوعی جدید را تهدیدی می‌دانند که پیامدهای آن می‌تواند فراتر از بسیاری از بحران‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی کنونی باشد.

هشدار درباره سقوط میلیون‌ها نفر دیگر به زیر خط فقر

آمارهای تازه اقتصادی از تشدید بحران معیشتی در ایران حکایت دارد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، نرخ تورم سالانه در ایران به ۷۷.۲ درصد رسیده است؛ رقمی که رسانه‌های بین‌المللی آن را بالاترین نرخ تورم ثبت‌شده از زمان جنگ جهانی دوم در ایران توصیف کرده‌اند.

همزمان تورم نقطه به نقطه کالاها از مرز ۱۱۳ درصد عبور کرده است. این به آن معناست که بسیاری از کالاهای اساسی نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از دو برابر گران‌تر شده‌اند.

بخش خوراکی‌ها بیشترین فشار را بر خانوارها وارد کرده است. آمارها نشان می‌دهد قیمت نان و غلات ۱۴۲ درصد، گوشت ۱۱۷ درصد و روغن خوراکی بیش از ۲۰۰ درصد افزایش یافته است. در چنین شرایطی بسیاری از خانواده‌ها مصرف گوشت قرمز را از سبد غذایی خود حذف کرده‌اند.

کارشناسان اقتصادی نسبت به گسترش فقر هشدار می‌دهند. برآوردها نشان می‌دهد در صورت ادامه روند کنونی، بین ۳.۵ تا ۴.۵ میلیون نفر دیگر در سال جاری به زیر خط فقر رانده خواهند شد.

این بحران در شرایطی رخ می‌دهد که تنش‌های نظامی منطقه، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و رشد قیمت انرژی فشار مضاعفی بر اقتصاد ایران وارد کرده است. در همین حال بازارهای جهانی نیز نسبت به تداوم بحران واکنش نشان داده‌اند و قیمت نفت برنت به حدود ۹۳ دلار در هر بشکه رسیده است.

منابع:
بانک مرکزی ایران، رویترز، الجزیره

رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی تند، توان نظامی جمهوری اسلامی را «نابودشده» توصیف کرد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در تازه‌ترین پیام خود در شبکه اجتماعی تروث سوشیال، با لحنی کم‌سابقه جمهوری اسلامی را هدف حملات لفظی قرار داد و مدعی شد که توان نظامی ایران به شدت تضعیف شده است.

ترامپ روز ۲۰ خرداد در این پیام نوشت که نیروهای نظامی ایران «به طور کامل شکست خورده‌اند» و بخش بزرگی از توان دریایی و هوایی این کشور دیگر وجود ندارد. او همچنین جمهوری اسلامی را به «حرف زیاد و عمل کم» متهم کرد و مدعی شد که حکومت ایران جایگاه پیشین خود در منطقه را از دست داده است.

رئیس‌جمهور آمریکا در ادامه با اشاره به مذاکرات میان تهران و واشینگتن، اعلام کرد که مقام‌های جمهوری اسلامی فرصت دستیابی به توافقی را که به گفته او «برای ایران بسیار خوب بود» از دست داده‌اند. ترامپ هشدار داد که ایران اکنون باید «بهای این تعلل» را بپردازد.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که تنش میان ایران، آمریکا و اسرائیل در روزهای اخیر افزایش یافته است. حملات متقابل، تهدیدهای نظامی و ادامه درگیری‌های منطقه‌ای باعث شده است که چشم‌انداز کاهش تنش بیش از گذشته مبهم به نظر برسد.

پیام تازه ترامپ بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی و شبکه‌های اجتماعی داشته است. برخی ناظران آن را نشانه ادامه سیاست فشار حداکثری واشینگتن علیه جمهوری اسلامی ارزیابی کرده‌اند. در مقابل، مقام‌های جمهوری اسلامی تاکنون واکنش رسمی مستقیمی به این پیام نشان نداده‌اند.

اظهارات ترامپ همزمان با گزارش‌هایی منتشر شد که از افزایش فشارهای سیاسی و نظامی بر جمهوری اسلامی حکایت دارند. به باور برخی تحلیلگران، این پیام تنها یک موضع‌گیری تبلیغاتی نیست و می‌تواند بازتاب‌دهنده رویکرد سخت‌گیرانه‌تر دولت آمریکا در قبال تهران باشد.

منابع:
تروث سوشیال، رادیوفردا، رویترز

در حالی که تنش میان حکومت ایران و ایالات متحده در هفته‌های اخیر افزایش یافته بود، شامگاه سه‌شنبه ۱۹خرداد۱۴۰۵، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) از آغاز یک عملیات نظامی علیه حکومت ایران خبر داد. این اقدام پس از سرنگونی یک فروند بالگرد تهاجمی آپاچی ارتش آمریکا در منطقه تنگه هرمز انجام شد. همزمان گزارش‌هایی از وقوع انفجار و فعال شدن سامانه‌های پدافندی در جنوب ایران منتشر شده است.

سنتکام در بیانیه‌ای اعلام کرد که نیروهای آمریکایی از ساعت ۵بعدازظهر به وقت شرق آمریکا و به دستور مستقیم دونالد ترامپ، عملیات موسوم به «دفاع از خود» را آغاز کرده‌اند. در این بیانیه، حمله آمریکا به ایران پاسخی به آنچه «اقدام تجاوزکارانه و غیرموجه حکومت ایران» خوانده شده، توصیف شده است.

مقام‌های نظامی آمریکا اعلام کردند که این عملیات در واکنش به سرنگونی یک فروند بالگرد آپاچی ارتش آمریکا صورت گرفته است. به گفته سنتکام، این بالگرد روز گذشته در جریان مأموریتی در منطقه تنگه هرمز هدف قرار گرفته و سقوط کرده بود.

به گزارش رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی، ایالات متحده بامداد چهارشنبه۱۹خردادماه۱۴۰۵به حدود ۲۰هدف در ایران حمله کرد. باراک راوید، خبرنگار اکسیوس پیش‌تر به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داده بود ایالات متحده در این حملات سامانه‌های پدافند هوایی و رادار را در ایران هدف قرار داده است.

جزئیات سرنگونی بالگرد آمریکایی

پیش از انتشار بیانیه سنتکام، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، سرنگونی بالگرد آپاچی را تأیید کرده بود. او اعلام کرد که دو خلبان این بالگرد از حادثه جان سالم به در برده‌اند و توسط نیروهای آمریکایی نجات یافته‌اند. ترامپ در اظهارات خود تأکید کرد که واشنگتن نمی‌تواند نسبت به این حادثه بی‌تفاوت بماند و ایالات متحده به این اقدام پاسخ خواهد داد. ساعاتی بعد، خبر آغاز حمله آمریکا به ایران از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا منتشر شد.

در همین حال، رسانه‌های آمریکایی به نقل از مقام‌های امنیتی این کشور گزارش دادند که بالگرد آپاچی احتمالاً پس از برخورد با یک پهپاد ایرانی سقوط کرده است. این منابع مدعی شده‌اند پهپاد مورد استفاده از نوع «شاهد» بوده است. مقام‌های حکومت ایران تاکنون به این ادعا واکنش رسمی نشان نداده‌اند.

انفجارها در جنوب ایران

همزمان با اعلام آغاز عملیات نظامی آمریکا، گزارش‌هایی از مناطق جنوبی ایران منتشر شد. خبرگزاری حکومتی مهر به نقل از منابع محلی و ساکنان منطقه اعلام کرد که چندین صدای انفجار در محدوده شهرستان سیریک در استان هرمزگان شنیده شده است.

برخی رسانه‌های داخلی نیز از فعالیت سامانه‌های پدافندی در قشم و بندرعباس خبر دادند. با این حال، مقام‌های نظامی حکومت ایران تا زمان تنظیم این گزارش توضیحی درباره ماهیت انفجارها یا اهداف احتمالی حملات ارائه نکرده‌اند. شهرستان سیریک در شرق استان هرمزگان و در نزدیکی سواحل خلیج فارس قرار دارد. این منطقه به دلیل موقعیت راهبردی خود در نزدیکی تنگه هرمز، از اهمیت ویژه‌ای در معادلات نظامی و امنیتی برخوردار است.

حمله آمریکا به ایران و افزایش تنش‌های منطقه‌ای

اعلام رسمی حمله آمریکا به ایران می‌تواند مرحله تازه‌ای از تنش میان دو کشور را رقم بزند. طی ماه‌های گذشته، گزارش‌های متعددی درباره افزایش فعالیت‌های نظامی در آب‌های خلیج فارس و تنگه هرمز منتشر شده بود. تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود. هرگونه درگیری نظامی در این منطقه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای امنیت دریایی و اقتصاد جهانی داشته باشد.

درهمین رابطه سپاه پاسداران حکومت ایران اعلام کرد: «سپاه پاسداران بامداد چهارشنبه از حمله به ۲۱هدف در پایگاه‌های هوایی و دریایی آمریکا در منطقه خبر داد و اعلام کرد که با موشک‌های سوخت جامد دوربرد به چهار هدف از جمله آشیانه‌های جنگنده‌های اف-۳۵در پایگاه هوایی و مرکز فرماندهی و کنترل در پایگاه «ازرق» آمریکا در اردن حمله کرده است».

آغاز عملیات نظامی آمریکا علیه حکومت ایران پس از سرنگونی یک بالگرد آپاچی، تنش میان تهران و واشنگتن را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. گزارش‌های منتشرشده از جنوب ایران نیز از وقوع انفجارها و فعالیت سامانه‌های پدافندی حکایت دارند. با ادامه ابهام درباره ابعاد این عملیات، منطقه در انتظار تحولات بعدی و واکنش‌های رسمی طرفین قرار دارد.