اسامی منتشرشده فهرست راستیآزمایی شده سازمان حقوق بشر ایران است
سازمان حقوق بشر ایران با انتشار گزارشی تازه، فهرستی از نامها و اطلاعات ۴۲۰۰ تن از جانباختگان و شهیدان قیام و اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ را منتشر کرد و تاکید نمود که ثبت هویت جانباختگان بخشی از روند حقیقتیابی و مستندسازی سرکوب معترضان است.
این گزارش که در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشرشده، مجموعهای از اسامی و مشخصات افرادی را در بر میگیرد که هویت و نحوه جانباختن آنان بر اساس معیارهای این سازمان مورد بررسی و راستیآزمایی قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، انتشار نام قربانیان تنها ارائه آمار نیست، بلکه تلاشی برای حفظ حافظه تاریخی جامعه و جلوگیری از حذف یا تحریف واقعیتهای رخداده در جریان اعتراضات است. حقوق بشر ایران تصریح کرده که هر نام در این فهرست نماینده یک زندگی، یک خانواده داغدار و روایتی مستند از وقایع اعتراضات است.
بر اساس فهرست منتشرشده سازمان حقوق بشر ایران ۹۰ درصد جانباختگان قیام مرد و ۱۰ درصد از آنان را زنان تشکیل میدهند. سهم زنان در میان شهیدان قیام ۴۲۰ نفر است که بیانگر سطح بسیار وخیم خشونت توسط عوامل سرکوبگر رژیم ایران است.
در میان کشتهشدگان دستکم ۴۲۰ زن و ۲۸۱ کودک زیر ۱۸ سال قرار دارند؛ ۲۵ نفر از کودکان کمتر از ۱۴ سال داشتهاند و کمسنترین قربانی ثبتشده تنها چهار ماهونیم داشته است
گزارشهای رسمی و اسنادی که نهادهای جمهوری اسلامی شامل دفتر ریاستجمهوری رژیم منتشر کردهاند و نیز گزارشهای رسانهیی و حقوقبشری از دیگر منابع این گزارش بودهاند
گزارش میگوید: جمهوری اسلامی شمار جانباختگان اعتراضات دیماه را ۳۱۱۷ نفر اعلام کرده است، اما بررسی سازمان حقوقبشر ایران نشان میدهد که فهرست رسمی حکومت ناقص و غیرجامع است
سازمان حقوق بشر ایران سطح بالای خشونت در سرکوب را مستند کرد
سازمان حقوق بشر ایران همچنین بر اساس تحقیقات خود دریافته است که سطح بالای خشونت عوامل سرکوب به حدی بود که برخی از غیرمعترضان از جمله کودکان که نقشی در میان اعتراضات نداشتند نیز در میان کشتهشدگان هستند.
بیشتر بخوانید
فشار بر دانشجویان و فرهنگیان، زندانیشدن برای فعالیت در فضای مجازی
این سازمان با اشاره به محدودیتهای گسترده اطلاعرسانی، قطع ارتباطات، فشارهای امنیتی بر خانوادهها و دشواری دسترسی به اسناد رسمی، اعلام کرده که فهرست منتشرشده را نباید آمار نهایی قربانیان دانست. به گفته این نهاد، آمار ارائهشده حداقل تعداد جانباختگانی است که تاکنون امکان بررسی و تایید اطلاعات آنان فراهم شده و روند شناسایی و ثبت اسامی همچنان ادامه دارد.
گزارش همچنین از خانوادهها، شاهدان، روزنامهنگاران و فعالان محلی خواسته است اطلاعات و اسناد خود را برای تکمیل این بانک اطلاعاتی در اختیار پژوهشگران قرار دهند تا ابعاد کاملتری از سرکوب اعتراضات آشکار شود.
گزارش سازمان حقوق بشر ایران همچنین در تحقیقات خود گستره جغرافیایی جانباختگان، نحوه تیراندازی به معترضان، حمله به مراکز درمانی و بیمارستانها، محروم ساختن مجروحان از دریافت درمان، تیرخلاص زدن به مجروحان،سرکوب بزشکان و پرستاران و تهدید و آزار خانواده زندانیان را مورد بررسی و تحقیق قرار داد.
در همین حال، «سایت ایران آزادی» نیز طی ماههای گذشته پروژه گستردهای را برای مستندسازی قربانیان قیام ۱۴۰۴ دنبال کرده است. این پایگاه با گردآوری اسناد، تصاویر و اطلاعات قربانیان در استانهای مختلف ایران، تاکنون اسامی بیش از۳۸۰۰ تن از شهیدان قیام ۱۴۰۴ را ثبت و منتشر کرده و تاکید دارد که این فهرست همچنان در حال تکمیل است. انتشار این اسامی از سوی نهادهای حقوق بشری و رسانههای مستقل، تلاشی برای مقابله با پنهانکاری و جلوگیری از فراموش شدن قربانیانی است که در جریان اعتراضات جان خود را از دست دادهاند.
فعالان حقوق بشر معتقدند ثبت و انتشار نام جانباختگان، افزون بر مستندسازی تاریخی، میتواند در آینده مبنایی برای پیگیری حقیقت، پاسخگویی عاملان سرکوب و دستیابی خانوادهها به عدالت باشد. به باور آنان، حفظ نام و یاد قربانیان یکی از مهمترین ابزارها برای جلوگیری از تحریف رویدادهای اعتراضات و انتقال حقیقت به نسلهای آینده است.
منابع
- سازمان حقوق بشر ایران – ۱۷ سپتامبر. کشتار معترضان در دی ماه ۱۴۰۴
