۲تیر زادروز صمد بهرنگی روشنفکر و نویسنده مترقی ایرانی
صمد بهرنگی روشنفکر و نویسنده مترقی ایرانی در روز ۲ تیر ۱۳۱۸در محله قدیمی چرنداب تبریز کوچه «اسکویی لر» بدنیا آمد. پس از تولد در کوچه جمال‌آباد همان محله کودکی سختی همراه با تنگدستی را با خواهران و برادرانش گذراند.
پدر صمد که عزت نام داشت. او کارگر زهتابی بود برای تامین نیازها و معیشت خانواده به کارهای مختلفی دست زد. از جمله فروش آب با مشک به قفقازها و روسها، بالاخره برای غلبه بر این تنگدستی به همراه تعدادی از بیکاران عازم قفقاز و باکو شد که دیگر خبری از وی نیامد.
دوران تحصیل صمد
صمد بهرنگی درمهرماه، سال ۱۳۳۴ به دانشسرای مقدماتی پسران تبریز وارد شد. با سختی تمام تحصیلات مقدماتی خود در دانشسرا را درخرداد سال ۱۳۳۶ به اتمام رساند.
وی درمهر ماه همان سال برای تامین مخارج خانواده از هجده سالگی به معلمی در روستاهای گوگان، ماماغان، آخیرجان، قندجهان، و شهرستان آذرشهر در آذربایجان شرقی پرداخت.
وی درسال ۱۳۳۷ همراه با شغل معلمی برای ادامه تحصیل در دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه تبریز پذیرفته شد. او طی سه سال گواهینامه فارغ التحصیلی خود را با مدرک لیسانس زبان انگلیسی از این دانشکده دریافت کرد.
صمد بهرنگی در دوران معلمی دوستی نزدیکی با همکلاسی خود بهروز دهقانی داشت. وی برادر اشرف و روح‌انگیز دهقانی بود. همچنین دوست دیگرش کاظم سعادتی که هر دو فارغ التحصیل دانشسرای مقدماتی تبریز و از اعضای تشکیلات چریکهای فدایی خلق تبریز بودند، داشت.
دیگر فعالیتهای صمد
همچنین صمد بهرنگی در محافل روشنفکری تبریز و تهران با دکتر غلامحسین ساعدی و منوچهر هزارخانی و جلال آل احمد ارتباط داشت.
صمد چند صباحی در تهران برای کار روی کتاب الفبای خود سکونت گزید و در این دوره کوتاه شاگردان و دوستانش در تبریز را فراموش نکرد و درنامه‌ای برای آنان چنین نوشت؛
«بچه‌ها خیال نکنید که خیابان و کاخ‌های سر به آسمان کشیده تهران مرا از خود بی خود و شما را فراموش کرده‌ام. شما کار کنید، کتاب بخوانید و کتابخانه مدرسه را غنی‌تر کنید. من در اولین فرصت پیش شما می‌آیم، بچه‌ها، دلم می‌خواهد شما را ببینم، باز برف را تماشا کنم و زیر ریزش آن راه بروم».
صمد بهرنگی در زمره‌ی نویسندگان ایرانی است که افکار چپ و مترقی داشت. صمد بهرنگی در سال ۱۳۳۶ با مدرک لیسانس ادبیات انگلیسی از دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی تبریز فارغ التحصیل شد.
آثار صمد
صمد بهرنگی با نوشتن کتاب ماهی سیاه کوچولو شهرت بسیاری یافت. ماهی سیاه کوچولو اگر چه یک اثر در حوزه‌ی ادبیات کودکان است اما دارای مفاهیم فلسفی و انقلابی بسیاری است. صمد بهرنگی همچنین کتاب‌های پژوهشی و تحقیقی مختلفی نیز از خود برجای گذاشت. او سرانجام در شهریور ۱۳۴۷ در رودخانه ارس غرق شد. برخی غرق شدن او در این رودخانه را مشکوک دانسته و به ساواک ارتباط می‌دهند.
بهروز دهقانی در خصوص دوست صمیمی و یارش صمد بهرنگی نوشت؛
ال چکمه ین ال چکمز گرک جان چکه دردی
ساده‌تر از او نمی‌شود زندگی کرد. برای زنده ماندن به هر چیزی قناعت می‌کرد. اما برای زنده بودن هیچ چیزی را نمی‌پذیرفت، هیچ نوع آداب و سنت و قرارداد از پیش معینی را، مگر آنکه به معیار سود و زیان خلق خورده باشد، نمی‌پذیرفت.
دکتر غلامحسین ساعدی در موردش نوشت؛ آزمون تنها معیار زندگی‌اش بود. در مورد همه چیز صحبت داشت. روش بزرگ زندگی صمد، ایمان بزرگی بود که به زندگی و آینده داشت.
