نوسانات شدید در نرخ تتر؛ از کالبدشکافی فنی ریزش ۱۱ دقیقه‌ای تا تاثیر بر معیشت و تورم
بازار رمزارزها و رمزارز تتر در اوایل پاییز ۱۴۰۵ شاهد یکی از کم‌سابقه‌ترین و پرریسک‌ترین رفتارهای قیمتی خود بود. تتر به‌عنوان معادل دیجیتالی دلار و یکی از شاخص‌های پیشتاز انتظارات ارزی در ایران، در روزهای اخیر دچار نوسانات بسیار شدیدی شد که بار دیگر بی‌ثباتی عمیق و ریسک بالای معاملات در این بازار را آشکار ساخت.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در وب‌سایت‌ها و پایگاه‌های خبری تحلیل بازار، تحرکات قیمتی روزهای اخیر نشان داد که بازار ارزی دیجیتال در وضعیت کاملاً هیجانی قرار دارد و کوچک‌ترین تغییر در جریان عرضه و تقاضا یا انتشار اخبار واکنش‌های لحظه‌ای شدیدی را ایجاد می‌کند.
کالبدشکافی نوسان بی‌سابقه ۱۵ مهر؛ سقوط و جهش در چند دقیقه
بررسی میدانی و داده‌های فنی معاملات روز ۱۵ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بازار تتر یکی از پرالتهاب‌ترین ساعات سال را سپری کرده است. قیمت تتر که حوالی ساعت ۱۲ ظهر در محدوده ۲۶۴ هزار تومان معامله می‌شد، تنها طی ۱۱ دقیقه با ریزشی سنگین و پرشتاب به حدود ۲۵۱ هزار تومان سقوط کرد؛ افت ناگهانی نزدیک به ۱۳ هزار تومان که موجب شوک عمیق به معامله‌گران و خروج ناگهانی بخشی از سرمایه‌ها شد.
اما این پایان رفتارهای هیجانی بازار نبود؛ تنها چند دقیقه بعد از ثبت کف قیمتی، تتر موج صعودی شدیدی را آغاز کرد و حوالی ساعت ۱۲:۱۵ مجدداً به کانال ۲۶۱ هزار تومان بازگشت.
نگاهی به متغیرها و شاخص‌های کلیدی ثبت‌شده در این روز، ابعاد این هیجان قیمتی را به‌روشنی نشان می‌دهد: در طول معاملات روز ۱۵ مهر ۱۴۰۵، سقف قیمتی تتر روی رقم ۲۶۹ هزار و ۲۲۰ تومان ثبت شد، در حالی که کف قیمتی روزانه آن تا ۲۵۱ هزار و ۴۵۰ تومان پایین آمد.
این جابه‌جایی ثبت دامنه، نوسان روزانه‌ای به میزان ۱۷ هزار و ۷۷۰ تومان را به همراه داشت. همچنین شدت ریزش بازار تنها در ۱۱ دقیقه به افت حدود ۱۳ هزار تومانی منجر شد، اما در نهایت قیمت در حدود ساعت ۱۲:۱۵ مجدداً به سطح ۲۶۱ هزار تومان بازگشت. چنین دامنه نوسان عریضی در یک بازه زمانی کوتاه، میزان نابسامانی و عدم پیش‌بینی‌پذیری این بازار را به رخ کشید.
بررسی جنبه‌های فنی و مکانیزم‌های تحرک قیمتی
از دیدگاه فنی و زیرساختی، دلایل متعددی در بروز این دست نوسانات شدید و ناگهانی در نرخ تتر دخیل هستند:
عمق کم بازار و لیکوئیدشدن (از دست رفتن اجباری و تمام‌وکمال سرمایه توسط صرافی) معامله‌گران یکی از این دلایل است. در سکوهای تبادل داخلی و بین‌المللی، عدم وجود دفتر سفارش‌ها عمیق در برخی ساعات باعث می‌شود که ثبت یک سفارش فروش یا خرید سنگین توسط اهالی عمده بازار، کل سفارش‌ها موجود را ببلعد و قیمت را در چند دقیقه دچار جهش یا سقوط آزاد کند.
بیشتر بخوانید
تحریک ربات‌های معاملاتی یکی دیگر از این دلایل است. بخش عمده‌ای از معاملات سریع در بازار رمزارزها توسط ربات‌های الگوریتمی انجام می‌شود. با شکستن ناگهانی یک سطح حمایتی، سفارش‌ها فروش خودکار، به‌صورت زنجیره‌ای فعال شده و سقوط قیمت را تشدید می‌کنند؛ سپس با رسیدن قیمت به سطوح اشباع فروش، ربات‌ها بلافاصله سفارش‌ها خرید را فعال کرده و باعث جهش سریع قیمت می‌شوند.
ارتباط مستقیم با نرخ دلار بازار آزاد دلیل دیگر است. تتر به دلیل نقدشوندگی بالا و امکان معامله ۲۴ ساعته، به ابزاری برای معامله‌گران جهت پیش‌بینی نرخ دلار کاغذی تبدیل شده است. هرگونه انسداد در عرضه اسکناس یا تغییر در انتظارات سیاسی، سریعاً در نرخ تتر منعکس می‌شود.
ابعاد نوسان تتر بر معیشت، گرانی و تورم انتظار
اگرچه تتر در ابزارها یک دارایی دیجیتال محسوب می‌شود، اما به دلیل نقش تعیین‌کننده آن در واردات غیررسمی، مبادلات تجاری خرد و انتظارات تورمی جامعه، نوسانات آن مستقیماً بر معیشت و سفره مردم سایه می‌اندازد.
تتر بازار ۲۴ ساعته دارد و حتی در روزهای تعطیل که بازار سنتی ارز بسته است معامله می‌شود. وقتی قیمت تتر دچار جهش ناگهانی می‌شود یا نوسانات شدید ثبت می‌کند، سیگنال افزایش قیمت را به بازار کالا، مسکن، خودرو و مواد غذایی ارسال می‌کند. فروشندگان با مشاهده صعود تتر، قیمت محصولات خود را بر اساس دلار گران‌تر محاسبه و به‌روزرسانی می‌کنند.
بخش قابل توجهی از واردکنندگان بخش خصوصی و تامین‌کنندگان قطعات و مواد اولیه، ارز مورد نیاز خود را از طریق تتر منتقل می‌کنند. بی‌ثباتی و جهش‌های ناگهانی در نرخ تتر، ریسک تامین ارز را بالا برده و تامین‌کنندگان را مجبور می‌کند قیمت فروش کالا در داخل کشور را با احتساب بالاترین نرخ نوسان محاسبه کنند که این امر مستقیماً موجب گرانی اقلام مصرفی در بازار می‌شود.
بسیاری از افراد جامعه برای حفظ ارزش دارایی‌های خود در برابر تورم، بخشی از پس‌اندازهای خود را وارد بازار تتر کرده‌اند. نوسانات ۱۸ هزار تومانی در چند ساعت باعث لیکوئید شدن، ضررهای سنگین و از دست رفتن سرمایه اقشار خرد می‌شود؛ امری که توان مالی و امنیت اقتصادی خانواده‌ها را به‌شدت کاهش می‌دهد.
عدم ثبات در قیمت تتر امکان برنامه‌ریزی اقتصادی را از فعالان خرد و کلان سلب می‌کند. وقتی یک فعال اقتصادی نمی‌تواند نرخ ارز را حتی برای چند ساعت آینده پیش‌بینی کند، از عرضه کالا خودداری ورزیده یا کالاها را با قیمت‌های نامتعارف به فروش می‌رساند که نتیجه نهایی آن تعمیق رکود تورمی در سطح جامعه است.
منابع
- ۱. تتر ۱۶ هزار تومان ارزان شد؛ قیمت به محدوده ۲۵۱ هزار تومان رسید. شبکه اطلاع‌رسانی طلا، سکه و ارز ۱۵ مهر ۱۴۰۵
- ۲. قیمت تتر امروز به تومان و دلار + اطلاعات کامل بازار. تجارت‌نیوز. ۱۶ مهر ۱۴۰۵
- ۳. قیمت تتر، بیت‌کوین و اتریوم؛ تتر پشت مقاومت روانی و رکورد ۲۶۹ هزار تومانی. اقتصادنیوز ۱۶ مهر ۱۴۰۵
- ۴. قیمت تتر امروز به تومان و دلار + جدول نوسانات و اطلاعات بازار. رکنا. ۱۵ مهر ۱۴۰۵
