چرا تعیین‌تکلیف نهایی میان مردم و رژیم خواهد بود؟
رژیم ایران در شرایطی قرار گرفته که همزمان با چندین بحران داخلی و خارجی دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ بحران‌هایی که نه تنها چشم‌انداز ثبات را دورتر کرده‌اند، بلکه نشانه‌های فرسودگی ساختار حاکم را بیش از پیش آشکار ساخته‌اند. از بن‌بست در مذاکرات با آمریکا و فشارهای بین‌المللی گرفته تا بحران اقتصادی، نارضایتی اجتماعی و گسترش مقاومت سازمان‌یافته، مجموعه این عوامل نشان می‌دهد که رژیم ایرن با چالش‌هایی روبه‌روست که صرفاً از طریق توافق‌های سیاسی یا مانورهای امنیتی قابل حل نیستند.
یکی از نشانه‌های این وضعیت، هشدار اخیر سه نهاد مهم اقتصادی جهان شامل بانک جهانی، صندوق بین‌المللی پول و آژانس بین‌المللی انرژی درباره پیامدهای ادامه بحران در تنگه هرمز است. این نهادها هشدار داده‌اند که تداوم اختلال در مسیر انتقال نفت می‌تواند امنیت انرژی و ثبات اقتصادی جهان را با خطرات جدی روبه‌رو کند. چنین هشدارهایی نشان می‌دهد که تنش‌های مرتبط با ایران دیگر صرفاً یک موضوع منطقه‌ای نیست، بلکه به مسئله‌ای جهانی تبدیل شده است. در عین حال، رژیم نه تنها از این بحران‌ها سودی نبرده، بلکه بیش از گذشته به‌عنوان یکی از عوامل بی‌ثباتی در معادلات بین‌المللی شناخته می‌شود.
در عرصه دیپلماسی نیز چشم‌انداز روشنی دیده نمی‌شود. مذاکرات میان تهران و واشنگتن همچنان با موانع جدی روبه‌روست و اظهارات مقام‌های آمریکایی درباره آمادگی برای تشدید فشار یا حتی ازسرگیری گزینه نظامی، نشان می‌دهد که شکاف میان دو طرف همچنان عمیق است. از یک سو آمریکا بر خواسته‌های خود از جمله محدود کردن کامل برنامه‌های حساس رژیم تأکید می‌کند و از سوی دیگر حاکمیت ایران حاضر نیست امتیازاتی بدهد که پایه‌های ایدئولوژیک و امنیتی آن را تضعیف کند. به همین دلیل، هر دور مذاکره با بن‌بست‌های تازه‌ای مواجه می‌شود و امید به یک توافق پایدار کاهش می‌یابد.
اما شاید مهم‌ترین بحران رژیم در داخل کشور جریان داشته باشد. تجربه ۸۸ روز قطع گسترده اینترنت و واکنش مردم پس از اتصال محدود آن، تصویری روشن از شکاف عمیق میان حکومت و جامعه ارائه کرد. برخلاف انتظار مسئولان، بازگشت محدود اینترنت با استقبال عمومی همراه نشد، بلکه بسیاری از شهروندان آن را با خشم، بی‌اعتمادی و تمسخر نگریستند. برای بخش بزرگی از جامعه، اینترنت دیگر یک امتیاز دولتی نیست، بلکه حقی طبیعی و اساسی محسوب می‌شود.
بیشتر بخوانید
برگی از تاریخ، آب آشامیدنی؛ تهران تشنه در واپسین سال‌های سلطنت شاه
این واکنش‌ها نشان داد که حکومت در یک بن‌بست جدید گرفتار شده است. از یک سو، باز کردن کامل اینترنت می‌تواند امکان ارتباط، سازماندهی و انتشار اطلاعات را برای جامعه معترض فراهم کند و از سوی دیگر، ادامه محدودیت‌ها به اقتصاد، کسب‌وکارها و حتی کارکردهای روزمره کشور آسیب می‌زند. به همین دلیل رژیم نه قادر است فضای مجازی را به‌طور کامل آزاد کند و نه می‌تواند آن را برای همیشه مسدود نگه دارد. این وضعیت خود به نمادی از ناتوانی حکومت در مدیریت بحران‌های فزاینده تبدیل شده است.
در کنار این بحران‌ها، یک پدیده دیگر نیز قابل توجه است؛ تلاش برخی جریان‌های شاه پرست برای معرفی خود به عنوان آلترناتیو سیاسی. اما گزارش برنامه «کنتراسته» شبکه آ.ار.دی آلمان در ۷خرداد ۱۴۰۵ تصویری متفاوت از این جریان ارائه می‌دهد.
در این گزارش، موارد متعددی از تهدید، ارعاب و حملات سازمان‌یافته علیه روزنامه‌نگاران، فعالان سیاسی و منتقدان رضا پهلوی مطرح شده است. خبرنگار روزنامه تاگس‌سایتونگ آلمان پس از طرح یک سؤال انتقادی با موجی از تهدیدها و توهین‌ها روبه‌رو شد. فعالان حقوق بشر و منتقدان دیگر نیز از تهدید به مرگ و خشونت سخن گفته‌اند.
این گزارش بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که چگونه جریانی که مدعی دموکراسی است، در مواجهه با نقد و مخالفت سیاسی، به رفتارهایی متوسل می‌شود که یادآور فرهنگ اقتدارگرایی است. از همین رو بسیاری از ناظران معتقدند پروژه بازگشت سلطنت نه تنها پاسخگوی مطالبات جامعه امروز ایران نیست، بلکه نمی‌تواند جایگزینی برای خواست آزادی، جمهوریت و حاکمیت مردم باشد
در همین حال، گزارش سال ۲۰۲۵ اداره حراست از قانون اساسی هامبورگ نشان می‌دهد که تمرکز اصلی فعالیت‌های اطلاعاتی رژیم در خارج از کشور همچنان بر مقابله با سازمان مجاهدین خلق ایران و شورای ملی مقاومت ایران قرار دارد. این مسئله بیانگر آن است که حکومت، علی‌رغم همه تبلیغات و عملیات روانی، همچنان مقاومت سازمان‌یافته را جدی‌ترین تهدید برای بقای خود می‌داند. استمرار این رویکرد نشان می‌دهد که نگرانی اصلی حاکمیت نه صرفاً فشارهای خارجی، بلکه گسترش شبکه‌های مقاومت و افزایش نارضایتی در داخل جامعه است.
مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که بحران ایران دیگر تنها به پرونده هسته‌ای یا اختلافات دیپلماتیک با آمریکا محدود نمی‌شود. اقتصاد فرسوده، جامعه ناراضی، بن‌بست مذاکرات، محدودیت‌های اینترنتی و افزایش شکاف میان حکومت و مردم، همگی نشانه‌های بحرانی عمیق‌تر هستند؛ بحرانی که ریشه در مسئله مشروعیت و آینده سیاسی کشور دارد.
از همین رو، برخلاف تصور برخی ناظران، تعیین تکلیف نهایی آینده ایران نه در میز مذاکره میان تهران و واشنگتن و نه در توافق‌های مقطعی سیاسی رقم خواهد خورد. مسئله اصلی در رویارویی میان مردمی نهفته است که خواهان تغییر و آزادی هستند و حاکمیتی که بقای خود را در سرکوب، سانسور و کنترل جامعه جستجو می‌کند. به همین دلیل، پیچ اصلی تحولات ایران در همین نقطه قرار دارد؛ جایی که سرنوشت کشور نه در پایتخت‌های خارجی، بلکه در معادله میان مردم، مقاومت و رژیم تعیین خواهد شد.
