نگرانی مای ساتو از افزایش اعدام‌های مواد مخدر درحکومت ایران

مای ساتو از افزایش اعدام‌های مرتبط با مواد مخدر و سهم بالای شهروندان بلوچ خبر داد

مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، در گزارشی در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ درباره اعدام‌های مواد مخدر در حکومت ایران ابراز نگرانی کرد.

ساتو در این گزارش اعلام کرد که دست‌کم ۷۹۵ نفر در سال ۱۴۰۴ به دلیل جرائم مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند. به گفته او، از ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز دست‌کم ۲۰۴ نفر با همین اتهام اعدام شده‌اند.

بر اساس این گزارش، اجرای احکام اعدام در دوره اعتراضات سراسری و جنگ نیز ادامه داشته است. ساتو همچنین به ازسرگیری اعدام‌های مرتبط با مواد مخدر در زندان قزل‌حصار اشاره کرده است.

اعدام‌های مواد مخدر و پرونده هشت مرد

مای ساتو در گزارش خود به پرونده هشت مرد اشاره کرده است. این افراد در بهار ۱۴۰۴ به دلیل جرائم مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند.

اسامی این افراد سعدالله گرگیج، عبدالصمد شهبازی، امان‌الله براهویی، ایرج معماری، مرتضی کاظم‌زاده، حسین ملازاده، فیض‌الله کرمی و مهدی فتح‌الله‌پور اعلام شده است. به گفته ساتو، بیشتر این افراد پدران جوانی بودند که با مشکلات اقتصادی روبه‌رو بودند.

بیشتر بخوانید
اعدام ظالمانه علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی از بازداشت‌شدگان «میدان علیخانی» اصفهان

ایرج معماری یک چوپان روستایی بود. او همراه همسر و نوزادش برای یافتن زندگی بهتر به شهر مهاجرت کرده بود. معماری در ۲۹ سالگی و به دلیل جرمی مرتبط با مواد مخدر اعدام شد. خانه او نیز پس از اعدام مصادره شد. مهدی فتح‌الله‌پور نیز پدر یک دختر خردسال و تنها نان‌آور خانواده‌ای شش‌نفره بود. او ماهانه ۱۲ میلیون تومان درآمد داشت. طبق گزارش ساتو، فتح‌الله‌پور سابقه کیفری نداشت و از وکیل نیز برخوردار نبود. او در ۳۰ سالگی اعدام شد.

ساتو اعلام کرده است که محاکمه این افراد در دادگاه‌های انقلاب و پشت درهای بسته برگزار شده است. او همچنین به گزارش‌هایی درباره اخذ اعترافات اجباری و منتشر نشدن آرای قضایی اشاره کرده است.

سهم شهروندان بلوچ از اعدام‌های مواد مخدر

مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل در بخش دیگری از گزارش خود به وضعیت شهروندان بلوچ پرداخته است. بر اساس این گزارش، بلوچ‌ها حدود ۵تا ۶درصد جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند. با این حال، شهروندان بلوچ در سال ۱۴۰۴ دست‌کم ۱۳ درصد موارد شناخته‌شده اعدام‌های مرتبط با مواد مخدر را تشکیل داده‌اند.

این رقم از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون به ۱۹ درصد رسیده است. ساتو همچنین از پرونده دو زن بلوچ اهل سنت خبر داده است که با خطر اعدام روبه‌رو هستند. به گفته او، این دو زن بیکار و فاقد سابقه کیفری بودند. این دو زن در یک اتوبوس عمومی بازداشت شدند. آن‌ها گفته‌اند در برابر حمل کالا، وعده دریافت پول گرفته بودند و از وجود مواد مخدر در محموله اطلاع نداشتند. ساتو اعلام کرده است که تاکنون از سرنوشت این دو زن اطلاعی ندارد.

انتقاد مای ساتو از اعدام در پرونده‌های مواد مخدر

گزارش مای ساتو، رابطه میان فقر و اعدام‌های مرتبط با مواد مخدر در ایران را برجسته می‌کند. نمونه‌های مطرح‌شده در این گزارش، عمدتاً به افرادی مربوط است که با مشکلات اقتصادی روبه‌رو بوده‌اند.

در پرونده هشت مرد اعدام‌شده نیز ساتو بر وضعیت اقتصادی آن‌ها تأکید کرده است. برخی از آنان نان‌آور خانواده بودند و درآمد محدودی داشتند. در میان آن‌ها افرادی نیز بودند که سابقه کیفری نداشتند یا از وکیل برخوردار نبودند.

به گفته مای ساتو، بسیاری از اعدام‌شدگان در پرونده‌های مواد مخدر، حاملان مواد هستند و نه سازمان‌دهندگان اصلی این تجارت. او فقر و مشکلات اقتصادی را از عواملی می‌داند که افراد را به پذیرش چنین نقش‌هایی سوق می‌دهد.

از این منظر، آنچه در این گزارش برجسته می‌شود، پیوند میان فقر و اعدام است؛ به این معنا که افراد کم‌برخوردار در پایین‌ترین سطح زنجیره حمل مواد قرار می‌گیرند و در نهایت با شدیدترین مجازات روبه‌رو می‌شوند. همزمان، گزارش درباره نقش و وضعیت افراد برخوردار از سود اصلی تجارت مواد مخدر داده‌ای ارائه نمی‌کند.

مای ساتو همچنین به سهم بالای شهروندان بلوچ در میان اعدام‌های مرتبط با مواد مخدر اشاره کرده است. این موضوع در کنار وضعیت اقتصادی بسیاری از پرونده‌های بررسی‌شده، بر تمرکز این احکام بر گروه‌های حاشیه‌رانده‌شده تأکید دارد.

گزارش ساتو در نهایت تصویری از پرونده‌هایی ارائه می‌دهد که در آن‌ها فقر، حاشیه‌نشینی و اعدام در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که به گفته گزارشگر ویژه، نیازمند توجه جدی در بررسی سیاست اعدام در پرونده‌های مواد مخدر است..