اقتصادی ایران و آخرین نفسهای دم مرگ
مجمع جهانی اقتصاد در سوئیس در گزارشی تحلیلی، به بررسی مهمترین ریسکهای پیش روی جهان پرداخته است. این مجمع دادههای گزارش خود را از گفتگو با 12هزار کارشناس، مقام ارشد تجاری، سیاسی و اجتماعی جهان به دست آورده و طی آن پنج خطر پیش روی ایران را هم زیر ذرهبین برده است. در این مقاله به سه مورد از پنج ریسک پیش روی حکومت و جامعه ایران که جنبه اقتصادی دارد، پرداخته شده است.
بحران بیکاری
مجمع جهانی اقتصاد، بیکاری را نخستین تهدید پیش روی ایران دانسته و اعلام کرده است که این کشور در ۱۰ سال آینده با این بحران خطرناک دستبهگریبان خواهد بود؛ بحرانی که طیف گستردهای از اقشار اجتماعی را در برمی گیرد و هر لحظه ممکن است عاملی برای آغاز اعتراضات خیابانی جوانان باشد.
حکومت ایران اما ادعا میکند که نرخ بیکاری این کشور هماکنون زیر ۱۰ درصد است؛ حال اینکه بسیاری از کارشناسان مستقل اقتصادی میگویند مرکز آمار، آمارسازی میکند و این نرخ هیچ ارتباطی به واقعیت ندارد. کارشناسان استدلال میکنند که مرکز آمار حکومت ایران، هر شخصی را که در هفته منتهی به آمارگیری حداقل یک ساعت کارکرده باشد، شاغل به حساب میآورند؛ ازاینرو، نمیتوان به چنین آماری استناد کرد.
اگرچه حکومت تلاش میکند با آمارسازی، اوضاع اسفبار اشتغال را انکار کند و آشغالها را به زیر فرش جارو کند؛ اما این بحران به قدری بزرگ است که مجمع جهانی اقتصاد، آن را بزرگترین خطر برای ایران برشمرده که میتواند در شرایط رکود اقتصادی، گریبان جامعه و حکومت را بگیرد.
بحرانهای معیشتی
مجمع جهانی اقتصادی در جای دیگری از گزارش مبسوط خود، به بحران معیشتی در ایران اشاره کرده و از آن به عنوان یکی دیگر از خطرات پیش روی ایران یاد کرده است. بر اساس آنچه مقامات حکومت جمهوری اسلامی اذعان کردهاند، دستکم ۶۰ میلیون ایرانی با مشکلات معیشتی مواجهاند و نیاز به حمایتهای دولتی دارند.
در این میان، سه دهک نخست جامعه ایران که بر اثر سیاستهای فاجعهبار حکومت، از فقر اقتصادی شدید رنج میبرند، وضعیت معیشتیشان از همه ناگوارتر و بحرانیتر است. زهرا عبداللهی، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت ایران اعلام کرده است که «طی برنامه رصد وضعیت غذا و تغذیه گروههای آسیبپذیر، گزارشهایی به دستمان رسیده است که حاکی از بیشتر شدن وضعیت ناامنی غذایی است. متأسفانه سوءتغذیه و کمبود ریزمغذیها در کودکان زیر ۵ سال افزایش یافته است».
سرخوردگی فراگیر جوانان
مجمع جهانی اقتصاد در آن بخش از گزارش خود که به مسائل ایران اشاره دارد، «سرخوردگی فراگیر جوانان» را دیگر خطر پیش روی این کشور معرفی کرده است. این نهاد علمی تأکید کرده است که جوانان ناامید و سرخورده ایرانی که عموماً با مشکلات اقتصادی مواجهاند، خطری بالفعل برای این کشور به شمار میآیند.
بسیاری از جامعه شناسان بر این باورند که افزایش نرخ تورم، تشدید شکاف طبقاتی و تبعیض سازمانیافته، باعث شده میلیونها جوان ایرانی که عموماً در طبقه متوسط و ضعیف جامعه هستند، با مشکلات روحی و روانی دستوپنجه نرم کنند؛ جوانانی که شاهد زندگی به اصطلاح لاکچریِ طبقه مرفه و ثروتمند جامعه هستند و از سوی دیگر از حکومت ناتوان و نالایقشان، ناامید شدهاند. [بحران نظام بانکی ایران؛ یک قدم تا فاجعه]
یکی از وبسایتهای حکومتی دراینباره به نقل از یک جامعهشناس نوشته است «ویلاها، خانهها و آپارتمانهای چند صد میلیاردی و گسترش مراکز خرید لاکچری که جز از ما بهتران نمیتوانند در آن خرید کنند سرخوردگی جوانان را به شدت میافزاید. چاقو دسته خود را نمیبرد؛ مقامات، سیاستمداران و نمایندگان مجلس چرا علیه تبعیض بشورند که کلی سود برای خود و خانوادهشان دارد؟».
رکود طولانی اقتصادی
روند تولید ناخالص داخلی ایران طی حداقل پنج سال گذشته به طور مرتب نزولی و رشد اقتصادی این کشور منفی یا صفر بوده است. مجمع جهانی اقتصاد در گزارش خود میگوید رکود ادامهدار و طولانی، خطری است که بنیانهای اقتصادی و اجتماعی ایران را سست کرده و جامعه ایران را در معرض خطر قرار داده است.
چندی پیش بانک جهانی در گزارشی اعلام کرده بود که اقتصاد ایران به نصف اقتصاد امارات متحده عربی، یکچهارم ترکیه و یکصدم آمریکا رسیده است. بانک جهانی برخلاف آنچه مقامات جمهوری اسلامی که ادعا میکردند، اقتصاد هجدهم دنیا هستند، میگوید اقتصاد ۱۹۲ میلیارد دلاری این کشور به جایگاه پنجاه و هفتم جهان نزول کرده است؛ رتبهای که نشاندهنده به بنبست رسیدن جمهوری اسلامی در بزرگراههای اقتصادی جهان است.
مجمع جهانی اقتصاد این عارضه وخیم یعنی رکود طولانی اقتصاد را عاملی تعیینکننده برای سرنوشت ایران دانسته، به طوری که میتواند این کشور را وارد شرایطی کند که کنترل امور از دست حکومت خارج شود. با این حال، مقامات نظام همچنان بر طبل نزاع با غرب میکوبند و بر فعالیتهای مخرب خود از جمله در زمینه موشکی، هستهای و تروریسم در منطقه تأکید میکنند تا همچنان اقتصاد ایران را لای چرخهای بیرحم تحریم نگه دارند.
مجتبی احمدی | تحلیلگر مسائل ایران








