قشم؛ جزیره گردشگران یا قبرستان کسبوکارها؟
قشم این روزها دیگر شبیه جزیرهای پررونق و گردشگرپذیر نیست. مغازهداران قشمی زیر بار هزینههای سرسامآور و رکود بیسابقه بازار، روزبهروز به تعطیلی نزدیکتر میشوند. یکی از کاسبان این جزیره با گلایه از قبضهای سنگین برق میگوید: «دوره قبل ۱۴ میلیون تومان قبض برق آمد، این بار هم حدود ۱۰ میلیون تومان. به خدا ۲۴ میلیون تومان قهوه نفروختهام که چنین پولی از من میخواهند.» روایت او تنها یک نمونه از وضعیتی است که این روزها بسیاری از کاسبان قشم با آن دستوپنجه نرم میکنند.
روایت کاسبان قشم از قبضهای سنگین برق و خسارتهای جبراننشده
این کاسب قشمی میگوید در مغازهاش تنها یک یخچال و یک کولر روشن است. با این حال، هزینه برق به شکلی افزایش یافته که ادامه فعالیت را تقریباً ناممکن کرده است. او تأکید میکند درآمد واقعی مغازهاش هیچگونه تناسبی با ارقام قبضهای دریافتی ندارد.
بیشتر بخوانید
لپتاپ و گوشی؛ دغدغهای که به کابوس دانشجویان و خانوادهها تبدیل شده است
مشکلات اما به همینجا ختم نمیشود. این کاسب از سوختن کولر مغازه بر اثر نوسان برق و خسارتی معادل ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خبر میدهد. او برای جبران این خسارت به اداره برق مراجعه کرده، اما پاسخی که شنیده این بوده که هنوز میان اداره برق و بیمه برای پرداخت خسارت توافقی حاصل نشده است.
این وضعیت، تنها روایت یک نفر نیست. گزارشهای منتشرشده از بازارهای قشم نشان میدهد قطع و نوسان مکرر برق، دقیقاً در ساعات حساس کاری بازار رخ میدهد؛ زمانی که احتمال حضور مشتری بیشتر است. بازاریان میپرسند چرا در منطقهای که اقتصادش کاملاً به تجارت و گردشگری وابسته است، این قطعیها باید در حساسترین ساعات فعالیت اتفاق بیفتد.
بازار خاموش قشم؛ رکودی که به تعطیلی مغازهها میانجامد
گزارشهای میدانی از بازارهای بزرگ قشم، تصویری نگرانکننده ترسیم میکنند. سیتیسنتر قشم، بازار زمرد، درگهان و مجتمع مهتاب، این روزها با سکوتی سنگین و راهروهایی خالی از مشتری مواجهاند. این وضعیت، به گفته فعالان بازار، دیگر یک اتفاق مقطعی نیست، بلکه به یک روند تثبیتشده تبدیل شده است.
بر اساس این گزارشها، وقتی هزینههای حیاتی زندگی مانند مسکن، خوراک، دارو و درمان بخش عمده درآمد خانوارها را میبلعد، کالاهای مصرفی مانند پوشاک و لوازم خانگی، و همچنین سفرهای تفریحی به مناطق آزاد، از سبد هزینه خانوار حذف میشوند. از آنجا که اقتصاد قشم و درگهان عمدتاً بر پایه عرضه پوشاک و کالاهای مصرفی خانوار بنا شده، رکود این بازارها طبیعی به نظر میرسد.
کسبه میگویند مشتری کمتر شده، هزینهها چند برابر شده و هر روز بر تعداد مغازههای نیمهتعطیل و تعطیل افزوده میشود. همان کاسب قشمی که پیشتر از قبض برق گلایه کرده بود، با صراحت میگوید: «اشتباه کردم مغازه زدم.» جملهای که به گفته گزارشگران، این روزها حرف دل بسیاری از فعالان خرد اقتصادی قشم است؛ کسانی که میان قبضهای سنگین، تورم و کاهش مشتری، دیگر رمقی برای ادامه فعالیت ندارند.
جنگ و رکود گردشگری؛ چرا قشم امسال مسافر ندارد؟
بخشی از بحران کنونی قشم، ریشه در تحولات نظامی منطقه دارد. قشم به دلیل قرار گرفتن در جنوب کشور، در ماههای اخیر تحت تأثیر مستقیم جنگ و تنشهای نظامی ناشی از جاهطلبیهای نظامی ملایان در حوزه تنگه هرمز بوده است. این تنشها، صنعت گردشگری جزیره را با بحرانی جدی روبهرو کرده است.
گزارشها نشان میدهد جنگ، تورم و اختلال در حملونقل، فعالان گردشگری جنوب را وادار به تعطیلی بومگردیها، کافهها و رستورانها کرده است. برخی سرمایهگذاران حتی املاک خود را زیر قیمت واقعی فروختهاند. مدیر یکی از اقامتگاههای بومی در روستای ساحلی نقاشه قشم میگوید: «از روز شروع جنگ، اقامتگاه ما تعطیل است.»
آمار رسمی نیز این تصویر را تأیید میکند. بر اساس اعلام مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هرمزگان، تاکنون ۱۱۰ فروند لنج آسیب دیده و دستکم دو شناور تفریحی نیمهکروز از مدار خارج شدهاند. رئیس جامعه هتلداران ایران نیز اعلام کرده ضریب اشغال هتلهای کشور در اسفند و فروردین گذشته به کمتر از ۵ درصد رسیده و بخش بزرگی از هتلهای هرمزگان، از جمله در قشم، همچنان تعطیل ماندهاند.
قشم زیر فشار مضاعف؛ چه کسی باید پاسخگو باشد؟
وضعیت کنونی قشم، حاصل تلاقی چند بحران همزمان است. از یک سو، هزینههای انرژی و خسارتهای ناشی از نوسان برق، بدون پاسخگویی سریع نهادهای مسئول، فشار مضاعفی بر کاسبان وارد کرده است. از سوی دیگر، پیامدهای اقتصادی جنگ و تنشهای نظامی ناشی از توسعهطلبی ملایان، منبع اصلی درآمد جزیره یعنی گردشگری را تقریباً از کار انداخته است.
آنچه مسلم است، ادامه این روند، میتواند بخش بزرگی از کسبوکارهای خرد قشم را بهطور کامل از چرخه اقتصادی خارج کند. مسئولیت این وضعیت، میان عوامل داخلی مانند مدیریت انرژی که ناشی از بیکفایتی ملایان است و عواملی مانند تنشهای نظامی منطقه که آن هم ناشی از سیاستهای جنگطلبانه ملایان است تقسیم شده است.
منابع
- روایت تلخ کاسبان جنوب از بازار بیمشتری در آستانه آغاز سال تحصیلی از سیتیسنتر تا بازار زمرد؛ چرا چراغ بازارهای قشم خاموش شد؟ شرق ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
- آوار جنگ بر سر گردشگری جنوب از تعطیلی کافهها تا فروش خانهها زیر قیمت بومگردیهای قشم را فروختند و رفتند اقتصادنیوز ۲۷ شهریور ۱۴۰۵
- تأثیر جنگ بر گردشگری قشم؛ از تعطیلی کافهها و فروش بومگردیها تا فروش خانه زیر قیمت اقتصاد۲۴ ۲۷ شهریور ۱۴۰۵
- گردشگری جنوب زمینگیر شد؛ جنگ چگونه کسبوکارهای گردشگری را به تعطیلی کشاند؟ اقتصاد۲۴ ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
- قشم؛ از رونق گردشگری تا رکود زیر سایه جنگ فراز ۲۴ مرداد ۱۴۰۵
- پنج ماه پس از آغاز جنگ؛ گردشگری قشم فلج شده است ایرانوایر ۱۴ مرداد ۱۴۰۵
