دادخواهی چیست و چرا باید دادخواهی کرد؟
دادخواهی شهیدان از ۶۷ تا آبان؛ در تمام دنیا هر کس مورد ستم واقع میشود و خواهان عدالت است، دادخواهی خود را نزد حکومت و دادگاه میبرد.
اما در کشوری که حاکم و قاضی خود ستمکار و ظالمند چه باید کرد؟
ستم دیدگان در کجا باید دادخواهی کنند؟
دادخواهی چه ضرورتی دارد؟
قربانیان جنایت علیه بشریت چه حقوقی دارند؟

درباره؛ قسمت اول دادخواهی بیشتر بخوانید
دادخواهی شهیدان از ۶۷ تا آبان
اولین خواست مردم ایران در انقلاب مشروطه تأسیس عدالتخانه بود…! یعنی نهادی که تظلم و دادخواهی از مقامات حکومتی اجرا شود.
اما سرانجامِ این عدالتخانه به چیز دیگری ختم شد. چرا؟
اساساً هر دعوای حقوقی دو طرف دارد. این طرفین دعوا یا دو شخصیت حقیقی هستند و یا متهم یک حکومت است که حقوق مردم را نقض میکند.
اگر عدالتخانه نتواند که به لحاظ سیاسی و ساختاری از حکومت مستقل باشد، دادخواهی هیچگاه به نتیجه نخواهد رسید.
بنابراین شرط اجرای عدالت استقلال نهاد دادگستریست.
اما سوال این است آیا در نظامهای دیکتاتوری و مشخصاً در ایران تحت حاکمیت ولایتفقیه که نهاد دادگستری مجری اوامر ولیفقیه است چه باید کرد؟
در چنین وضعیتی طرفین دعوا (دولت و مردم) هر دو شخصیت حقوقی هستند و نه حقیقی.
بنابراین از یک طرف دادخواهی شامل طیف وسیعتری از آمرین و عاملین میشود.
از طرف دیگر مردم هستند که شامل افرادی میشود که سرکوب زندگی آنان را تحت تأثیر داده است. این به این معنی است که حتی اگر آمرین و عاملین این جنایتها زنده هم نباشند، پرونده بسته نمیشود و دادخواهی قابل پیگیری است. یعنی این نوع جنایت شامل مرور زمان نمیشود.
چه کسانی که دستور دادهاند؟ چه کسانی که توجیه کردهاند؟ و چه آنهایی که اجرا کردهاند باید حسابرسی شوند.
دادخواهی شهیدان مشمول مرور زمان نیست
اما چرا دادخواهی در پروندههای سیاسی شامل مرور زمان نمیشود؟
اولا؛ قربانیان و بازماندگانی که سرکوب حکومتی زندگی آنها را تحت تأثیر قرار داده، مشمول «حق دانستن حقیقت» هستند.
ثانیا؛ اینگونه پروندهها مشمول «جنایت علیه بشریت» می شود و برخلاف پروندههای شخصی، اصل بر این است که حقیقت برای همه جامعه برملا شود، باید مشخص شود که با چه فرایندی سرکوب پیش رفته، چه تصمیمهای گرفته شده و چگونه تصمیمات اجرا شده.
تنها در این صورت است که حافظه جمعی شکل میگیرد و جامعه از تکرار این فجایع در آینده جلوگیری میکند. در غیر این صورت این بیم آن وجود دارد که جنایت فراموش شود. و زمینه تکرار جنایت فراهم شود.
کما اینکه در قتلهای سازمانیافته حکومتی در دهه شصت و قتلعام۶۷ چون حسابرسی نشد حافظه جمعی نیست شکل نگرفت و جنایت همچنان ادامه دارد.
در اساسنامه نورنبرگ «جنایت علیه بشریت» اینگونه تعریف شده است؛ «قتل، نابود سازی، بردهداری، اخراج از محل سکونت و دیگر اعمال غیرانسانی که مردم غیرنظامی را، قبل یا در دوران جنگ، هدف قرار دهد، همچنین آزار دادن و رفتار تبعیضآمیز بر اساس ملاحظات سیاسی، نژادی یا مذهبی، گر چه در قوانین داخلی کشوری که جرم در آن ارتکاب شده منع نشده باشند. رهبران، سازمان دهندگان، محرّکان و همدستانی که در طرّاحی یا اجرای نقشه، ارتکاب هر یک از جرایم بالا شرکت کرده باشند مسئول همه اعمال همه شرکت کنندگان خواهند بود».
اگر آمرین و عاملین قتلهای سازمانیافته دهه شصت و بطور مشخص قتلعام۶۷ حسابرسی میشد بدون شک حافظه جمعی جامعه اجازه تکرار جنایت را نمیداد و امروز خامنهای در قیام آبان در روز روشن نمیتوانست بیش از ۱۵۰۰ تن را به قتل برساند و قهرمانانی چون وحید افکاری و مصطفی صالحی را اعدام نماید.
ادامه دارد…






