کاهش سهمیه آرد؛ وقتی ۳۰ درصد کسر سهمیه، تنور نانوایی‌ها را خاموش می‌کند
کاهش سهمیه آرد این روزها بعضی نانوایی‌ها را به مرز تعطیلی رسانده است. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد کسر ۳۰ درصدی سهمیه، فعالیت مثل گذشته را برای شماری از نانوایان ناممکن کرده است. وقتی آرد نرسد، تنور خاموش می‌ماند.
روایت نانوایان از تنورهای خاموش
یکی از نانوایان می‌گوید: «سهمیه آردم را کم کرده‌اند. پنجشنبه و جمعه کلاً تعطیل بودم. شنبه هم تا ظهر آرد نداشتم و از بعدازظهر توانستم پخت را شروع کنم. با این سهمیه جدید، وسط ماه کم می‌آوریم و نمی‌توانیم نان مورد نیاز مردم را تأمین کنیم.»
مالک یکی از نانوایی‌های هرمزگان از کسر ۱۵۰ کیسه آرد در آبان‌ماه خبر می‌دهد. نانوایی او از ۱۵ آبان تاکنون تعطیل مانده است. نانوای دیگر می‌گوید ۵۰ درصد سهمیه‌اش کم شده و ساعت کارش کاهش یافته است. رئیس اتحادیه نانوایان بندرعباس نیز از تعدیل کارگران بر اثر این کاهش ناگهانی سخن می‌گوید.
نانوایان آزادپز نیز از کاهش ۳۰ تا ۵۰ درصدی سهمیه خود سخن می‌گویند. به گفته آنان، دستگاه نانینو حدود پنج ماه پیش وارد کارشان شد. آنان گزارش‌های این دستگاه را قابل استناد نمی‌دانند. پیامد کاهش سهمیه آرد، افت عرضه نان و تشکیل صف در برخی مناطق است.
کاهش سهمیه آرد؛ روایت رسمی و واقعیت میدان
کارگزاران حکومتی این کاهش را به عملکرد نانوایی‌ها نسبت می‌دهند. فرماندار شهرکرد می‌گوید سهمیه نانوایی‌های آزادپز بر پایه عملکرد کارت‌خوان‌ها تعیین می‌شود. این دستگاه‌ها به سامانه نانینو متصل‌اند و تراکنش‌های تکراری را ثبت می‌کنند. در صورت عملکرد نامناسب، امتیاز نانوایی و سهمیه آرد آن کاهش می‌یابد. به گفته او، کمتر از ۳۰ درصد نانوایی‌های شهرکرد به رگلاتور و کپسول گاز مجهزند.
بیشتر بخوانید
پول گندم را نداده‌اند، کود را سه برابر کرده‌اند؛ کشاورز زیر فشار هزینه‌ها
در مقابل، نانوایان این سامانه را بخشی از مشکل خود می‌دانند. در استان اصفهان، حدود ۵۰۰ نانوایی آزادپز سنتی با قطع سهمیه آرد روبه‌رو شده‌اند. به گفته یکی از کارشناسان این حوزه، سامانه خرید آرد این واحدها مسدود شده است. اکنون آرد قطره‌چکانی به آنان می‌رسد و تداوم کاهش سهمیه آرد، آینده‌شان را نامعلوم کرده است.
در گنبدکاووس نیز سهمیه نانوایی‌های نوع ۶ از ۲۸۰ تن به ۱۸۴ تن رسیده است. این مقدار باید میان ۶۶ نانوایی تقسیم شود. مدیر «جهاد کشاورزی» این شهرستان می‌گوید در برخی روستاها فقط یک نانوایی فعال است. به گفته او، سهمیه این واحدها پاسخگوی جمعیت و مصرف نیست. برای ۵۲ نانوایی نیز مانور استفاده از سوخت جایگزین برنامه‌ریزی شده است.
سفره مردم در برابر نان کمتر
نان قوت غالب بسیاری از خانوارهاست. هرگاه تولید کم شود، فشار آن نخست بر سفره‌ها می‌افتد. پیامد کاهش سهمیه آرد در محله‌ها به‌صورت صف طولانی‌تر دیده می‌شود. خانوارها ناچارند زمان بیشتری برای خرید نان صرف کنند.
نانوایی‌ای که سهمیه‌اش کم شود، راهی به بازار آزاد ندارد. گزارش‌ها از افزایش چشمگیر قیمت آرد آزاد حکایت دارد. به این ترتیب، نانوایان آزادپز توان جبران کمبود را از دست داده‌اند. نتیجه آن، پخت کمتر و عرضه محدودتر نان به مردم است.
روستاها و عشایر نیز از این وضعیت در امان نیستند. در جنوب کرمان، خرید نان با کارت بانکی اعضای خانوار در مواردی به کاهش یا قطع سهمیه آرد خام انجامیده است. مسئولان محلی از کسری حدود ۳۵۰ تن آرد روستایی خبر داده‌اند. تجمع عشایر ایذه در اعتراض به حذف سهمیه آرد هم گزارش شده است.
ابعاد اقتصادی و ارزیابی عملکرد
تعطیلی نانوایی فقط به معنای نبود نان نیست. اجاره و حقوق کارگران همچنان باید پرداخت شود. در هرمزگان، کاهش ناگهانی سهمیه به تعدیل کارگران انجامیده است. تداوم کاهش سهمیه آرد، معیشت نانوایان و کارکنان آنان را تهدید می‌کند.
کارگزاران حکومت ملایان از حمایت از نان و سفره مردم سخن می‌گویند اما در عمل نانوایان از آرد کمتر، تولید کمتر و صف‌های طولانی‌تر می‌نالند. از پشت میز شاید ۳۰ درصد فقط یک عدد باشد. اما برای نانوا یعنی تعطیلی، برای مردم یعنی صف و برای سفره‌ها یعنی فشار بیشتر. نانوایان از تعطیلی چندروزه و آغاز دیرهنگام پخت می‌گویند.
فرمانداری‌ها وجود کمبود آرد را رد می‌کنند و معیار کسر را عملکرد نانوایی می‌دانند. نانوایان اما می‌گویند گزارش‌های نانینو قابل استناد نیست. کارشناسان از اجرای مسئله‌دار هوشمندسازی و کسری آرد روستایی یاد کرده‌اند. در این بین و به‌رغم مشکل کمبود آرد طی چند ماه گذشته و در اکثر روستاها، شهرها و استان‌های کشور، هیچ اقدامی از سوی حاکمیت ملایان برای تهیه حداقل نان مردم صورت نگرفته است!
منابع
- ۱. سهمیه آرد زیر تیغ سامانه، جهان صنعت، ۱۸ آبان ۱۴۰۵
- ۲. نان در صف آرد چندنرخی؛ اختلاف ۳ برابری قیمت آرد در بازار آزاد با آرد آزادپزها، شهرآرا نیوز، ۱۸ آبان ۱۴۰۵
- ۳. دلیل کاهش سهمیه آرد برخی نانوایان آزادپز در شهرکرد چیست؟، آخرین خبر (ایسنا)، ۱۹ آبان ۱۴۰۵
- ۴. آمادگی ۹۰ درصد نانوایی‌های گنبدکاووس برای استفاده از سوخت جایگزین، خبرگزاری مهر، ۱۷ آبان ۱۴۰۵
