ادیبی که هنرش را پای استبداد نریخت
علی اکبر دهخدا ادیبی بود که هنرمردمی و شوریده بر زمانه داشت، ادیبی که نمی خواست هنرش را به پای مستبدان بریزد و تحسینی سبک مایه برای خود بخرد .
او در ۵ اسفند ۱۲۵۸ در محله‌ی سنگلج تهران متولد شد،پس از ده سال تحصیل علوم حوزوی وارد مدرسه‌ی سیاسی شد ، پس از مدتی به خدمت وزارت امور خارجه در آمد.
او را به‌طور معمول با آثار جاودانه‌اش می‌شناسند، اما او یکی از عناصر پیشرو و از فعالان نهضت مشروطه بود. پدر روزنامه‌نگاری ایران و بنیانگذارنوعی منحصر به‌فرد از طنز سیاسی ؛ طنزی که تاکنون بی‌رقیب و غیرقابل تقلید مانده است.
مقاله‌هایش در روزنامه «صور اسرافیل» غضب استبداد را برانگیخت و در عین‌حال خشم ارتجاع و آخوندهای مشروعه طلب آن زمان را به غلیان درآورد و حکم به ارتداد و تکفیر او دادند وترورش را زمینه چینی کردند .
طنز دهخدا و سلاح بر علیه استبداد
این نویسنده بزرگ، با استفاده از سلاح طنز، بر فساد دستگاه سلطنت، و خيانت رجال دولت و ظلم و ستم ملاکان مي‌تاخت و آنان را بدون اغماض به باد تمسخر و استهزا مي‌گرفت .
وی از آن سنخ هنرمندانی بود که به جریان عمیق و آرام بستر رود می‌مانند. کف بر لب ندارند، هیاهو نمی‌کنند اما «جریان» دارند و اگر نباشند، زندگی و انسان از جریان می‌افتد. قدر و قیمت‌شان در آینده‌های مه‌آلود و دوردست‌های نیامده شناخته می‌شود؛ اگر چه در زمانه خود منزوی و ناشناخته باقی بمانند و کس‌شان به هیچ نخرد.
این ادیب بزرگ در سال‌های نهضت ملی شدن نفت، از پشتیبانان و مشوقان دکتر محمد مصدق بود.
طرفداری دهخدا از مصدق و يارانش تا به آنجا بود که پس از کودتاي ۲۸مرداد، سربازان شاه به دنبال دکتر فاطمي يار وفادار دکتر مصدق مي‌گشتند تا او را دستگير کنند به خانه دهخدا ريختند ،چون او را نيافتند، او را بازداشت کردند و با شکنجه‌های بسیار سعی کردند تا اورا به حرف بیاورند. چون به نتیجه‌ای نرسیدند پیکر نیمه جان او را در دالان خانه اش رها کردند، سرانجام ، او در سن ۷۷ سالگی درگذشت.
از میان آثار ارزنده او ، «لغت‌نامه دهخدا» جایگاهی ویژه در ادبیات ایران دارد، نگارش اين اثر بزرگ تحقيقي، ۴۵ سال به طول انجاميد و طي اين مدت وی با حوصله و دقت کليه لغات و اسامي را که در زبان فارسي بکار مي‌رود را در آن نگاشته است .
