جهش ۱۰۰ درصدی هزینه ساخت، نشانه فروپاشی عمیق اقتصادی است
آیا بحران مسکن صرفاً یک مشکل اقتصادی است یا نشانه شکست ساختاری سیاست‌های اقتصادی حاکم؟. گزارش تازه رئیس انجمن صنفی انبوه‌سازان تهران، تنها روایت افزایش قیمت چند قلم مصالح ساختمانی نیست. این گزارش تصویری روشن از بحرانی ارائه می‌دهد که سال‌ها در بستر اقتصاد ایران شکل گرفته و اکنون به مرحله‌ای رسیده است که حتی فعالان باسابقه صنعت ساختمان نیز از آغاز پروژه‌های جدید صرف‌نظر می‌کنند، چون سازنده دیگر توان ساخت ندارد و خریدار نیز قدرت خرید خود را از دست داده است.
بحران مسکن؛ نتیجه سال‌ها بی‌ثباتی اقتصادی
رسانه حکومتی رکنا اقتصادی به نقل از ایلنا، اظهارات ایرج رهبر، رئیس انجمن صنفی انبوه‌سازان تهران در رابطه با بحران مسکن را منتشر کرد. او از افزایش میانگین ۱۰۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی خبر داد و اعلام کرد که برخی اقلام وابسته به صنایع پتروشیمی حتی بیش از دو برابر گران شده‌اند. تنها در مدت ۴۰ روز، قیمت میلگرد حدود ۲۳ میلیون تومان افزایش یافته است.
این ارقام صرفاً آمار نیستند. هر عدد، نشانه‌ای از اقتصادی است که تورم در آن به یک وضعیت دائمی تبدیل شده است. در چنین فضایی، هیچ سرمایه‌گذاری نمی‌تواند برای آینده برنامه‌ریزی کند. بازار ساختمان که همواره موتور اشتغال و سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران بود، اکنون خود به یکی از قربانیان اصلی بی‌ثباتی تبدیل شده است.
افزایش دستمزد کارگران نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. دستمزد روزانه کارگر ساده از حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. این افزایش، بیش از آنکه نشانه بهبود معیشت باشد، بازتاب سقوط ارزش پول ملی و افزایش هزینه‌های زندگی است؛ زیرا قدرت خرید بسیاری از خانوارها همچنان رو به کاهش است.
پروژه‌هایی که روی کاغذ مانده‌اند
مطابق گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های حکومتی هزینه واقعی ساخت هر متر مربع اکنون به حدود ۵۵ تا ۷۰ میلیون تومان رسیده است، در حالی که قراردادهای طرح نهضت ملی مسکن بر مبنای قیمت‌های سال ۱۴۰۲ و هر متر مربع ۸ میلیون و ۵۰۰هزار تومان منعقد شده‌اند. حتی با اعمال تعدیل، فاصله میان هزینه واقعی و مبالغ قراردادی همچنان بسیار زیاد است.
بیشتر بخوانید
این فاصله نشان می‌دهد که بسیاری از پروژه‌ها از همان ابتدا بر پایه برآوردهایی شکل گرفته‌اند که با واقعیت‌های اقتصادی امروز همخوانی ندارند. نتیجه نیز روشن است؛ سازندگان دیگر حاضر به آغاز پروژه‌های تازه نیستند و تنها تلاش می‌کنند پروژه‌های نیمه‌تمام را با کمترین زیان به پایان برسانند.
در اقتصادی که سرمایه‌گذار از ورود به تولید و ساخت‌وساز عقب‌نشینی می‌کند، کاهش عرضه مسکن اجتناب‌ناپذیر است. پیامد مستقیم بحران مسکن، افزایش بیشتر قیمت خرید و اجاره و تشدید فشار بر میلیون‌ها خانواده خواهد بود.
بحران مسکن؛ از اقتصاد تا جامعه
بحران مسکن دیگر محدود به بازار املاک نیست. این بحران اکنون به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل شده است. کاهش تولید مسکن، رشد حاشیه‌نشینی، افزایش اجاره‌نشینی، تأخیر در تشکیل خانواده و گسترش شکاف طبقاتی، حلقه‌های به‌هم‌پیوسته همین روند هستند.
وقتی قیمت هر متر مربع واحد نوساز در برخی مناطق تهران از ۴۰۰ میلیون تومان فراتر می‌رود، مسکن برای بخش بزرگی از جامعه از یک نیاز اولیه به کالایی دست‌نیافتنی تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، رؤیای خانه‌دار شدن برای بسیاری از شهروندان جای خود را به دغدغه تأمین اجاره ماه بعد می‌دهد.
از منظر اقتصادی و اجتماعی، این وضعیت را نمی‌توان صرفاً نتیجه نوسانات مقطعی بازار دانست. تداوم تورم، کاهش ارزش پول ملی، بی‌ثباتی محیط کسب‌وکار و افت اعتماد سرمایه‌گذاران، مجموعه‌ای از عوامل را شکل داده‌اند که امروز خود را در رکود سنگین صنعت ساختمان نشان می‌دهند.
اگر این روند ادامه یابد، پیامدهای آن تنها به صنعت ساختمان محدود نخواهد ماند. کاهش اشتغال، افت سرمایه‌گذاری، تشدید فقر شهری و گسترش نابرابری، از نتایجی است که می‌تواند سال‌ها بر اقتصاد و جامعه ایران سایه بیفکند. بحران مسکن در این چارچوب، صرفاً یک بحران بخشی نیست؛ بلکه آینه‌ای از چالش‌های عمیق‌تر اقتصاد و حکمرانی در ایران امروز است.
منابع
- رکنا اقتصادی « افزایش ١٠٠ درصدی قیمت مصالح ساختمانی / رکود سنگین در صنعت ساختمان سازی» ۱۳ مردادماه ۱۴۰۵
- خبرگزاری حکومتی برنا « چرا ساخت‌وساز در ایران گران تمام می‌شود؟» ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵
- خبر فارسی« افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی» ۱۳مردادماه ۱۴۰۵
- ایلنا «افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت مصالح…» ۱۳ مرداد ۱۴۰۵
- اطلاعات آنلاین «این فاجعه ۲۰ سال پیش پیش بینی شده بود» ۱۳ مردادماه ۱۴۰۵
- ایران جیب «علت افزایش قیمت مصالح ساختمانی چیست؟ ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
- اظهارات ایرج رهبر، رئیس انجمن صنفی انبوه‌سازان تهران
- سایت مجاهد «افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی در ایران؛ …» ۱۴ مرداد ۱۴۰۵
