شاواراش کاراپتیان؛ مردی که بزرگ‌ترین حسرتش نجات ندادن «یک نفر دیگر» بود
آنچه در ادامه می‌خوانید، بر پایه روایت مشهور فداکاری شاواراش کاراپتیان است؛ هرچند درباره برخی جزئیات این حادثه، روایت‌های متفاوتی وجود دارد.
شاواراش کاراپتیان، قهرمان جهان و رکورددار شنای زیر آب، روزی در کنار دریاچه ایروان مشغول دویدن بود که ناگهان صدای مهیبی شنید.
یک اتوبوس برقی حامل ۹۲ مسافر از جاده منحرف شد و به اعماق دریاچه سقوط کرد؛ دریاچه‌ای سرد، گل‌آلود و با دیدی نزدیک به صفر.
شاواراش حتی یک لحظه هم درنگ نکرد. خود را به آب یخ‌زده انداخت، تا عمق حدود ۱۰ متری پایین رفت و در تاریکی مطلق، با ضربه پا شیشه اتوبوس را شکست تا راهی برای نجات گرفتارشدگان باز کند.
او ۳۰ بار به اعماق دریاچه شیرجه زد. در آبی که تقریباً هیچ دیدی نداشت، با دست‌ها و پاهای زخمی و خون‌آلود، یکی‌یکی سرنشینان را بیرون کشید. در مجموع ۴۶ نفر را از اتوبوس خارج کرد که ۲۰ نفر از آنان زنده ماندند.
اما بهای این فداکاری برای خودش بسیار سنگین بود.
شیشه‌های شکسته پاهایش را به شدت مجروح کرده بودند. سرمای شدید آب و عفونت ناشی از جراحات، او را تا مرز مرگ برد. شاواراش در ساحل از هوش رفت و ۴۵ روز در کما ماند. پس از آن نیز ریه‌هایش برای همیشه آسیب دید و دوران حرفه‌ای ورزش او عملاً به پایان رسید.
رویای حضور در المپیک، مدال‌های بیشتر و آینده درخشان ورزشی‌اش برای همیشه از دست رفت.
سال‌ها گذشت و جهان، قهرمان خود را به فراموشی سپرد.
شاواراش به مسکو رفت و برای تأمین معاش، کفاشی کوچکی راه انداخت و سال‌ها در گمنامی به تعمیر کفش پرداخت.
زیست قهرمانانه شاواراش کاراپتیان
سال‌ها بعد، خبرنگاری که او را یافته بود از او پرسید:
«تو سلامتی، شهرت و آینده ورزشی‌ات را در آن روز از دست دادی. سخت‌ترین لحظه آن حادثه برایت چه بود؟»
پاسخ شاواراش، یکی از تأثیرگذارترین پاسخ‌هایی است که می‌توان از زبان یک قهرمان شنید.
او با چشمانی اشک‌آلود گفت:
«در آن تاریکی مطلق، یک بار اشتباه کردم. دستم به چیزی خورد و تصور کردم یک انسان است. با تمام توان آن را به سطح آب رساندم، اما وقتی بیرون آمدم فهمیدم فقط یک صندلی چرمی اتوبوس بوده است. آن چند ثانیه را از دست دادم؛ شاید اگر آن زمان هدر نمی‌رفت، می‌توانستم یک نفر دیگر را نجات بدهم. آن صندلی هنوز هم در کابوس‌هایم حضور دارد و هرگز نتوانسته‌ام خودم را به خاطر آن ببخشم».
بیشتر بخوانید
اعتراضات بازنشستگان؛ فریاد معیشت در سایه هزینه‌های هسته‌ای و موشکی
این سخنان، تنها روایت یک حادثه نیست؛ تصویری از ذهن انسان‌هایی است که مسئولیت را نه یک شعار، بلکه تعهدی عمیق می‌دانند.
بسیاری از انسان‌ها برای انجام کوچک‌ترین وظایف خود انتظار قدردانی دارند، اما کسانی نیز هستند که فراتر از توانشان تلاش می‌کنند، از آسایش، سلامت و حتی از زندگی خود می‌گذرند و با این حال، بیش از آنکه به موفقیت‌هایشان بیندیشند، درگیر همان یک فرصتی هستند که از دست رفته است. آنان وقتی فرصت‌های از دست رفته‌شان را می شمارند، مسئول‌تر و متعهدتر می شوند.
آدم‌های متعهد، مدام مدال‌ها و موفقیت‌های خود را مرور نمی‌کنند؛ ذهنشان بیشتر درگیر همان اشتباه کوچک، همان پروژه‌ای است که می‌توانست بهتر انجام شود، یا همان انسانی که نتوانستند بیش از این به او کمک کنند.
شاید بزرگ‌ترین درس زندگی شاواراش کاراپتیان همین باشد:
تعهد واقعی، مدالی بر سینه نیست؛ زخمی است که در اعماق وجدان انسان باقی می‌ماند.
و اگر گاهی شب‌ها با این اندیشه به خواب می‌روید که «امروز می‌توانستم بیشتر برای حقیقت، آزادی یا کمک به دیگران تلاش کنم»، شاید این احساس، بیش از آنکه نشانه ضعف باشد، نشانه زنده بودن وجدان و احساس مسئولیت شما باشد؛ همان ویژگی که انسان را به انسانی مسئول و شریف تبدیل می‌کند.
پانوشت‌ها:
اصل ماجرای نجات مسافران اتوبوس توسط شاواراش کاراپتیان مستند و تاریخی است، اما درباره برخی جزئیات این روایت، از جمله تعداد دقیق نجات‌یافتگان، مدت کما و برخی گفت‌وگوهای نقل‌شده، روایت‌های متفاوتی وجود دارد.
منبع اصلی ویکی پدیا مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Shavarsh Karapetyan». در دانشنامه ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۸ مه ۲۰۱۴.
