میلیاردها دلار حمایت ارزی، اما بیماران همچنان زیر بار هزینه‌های درمان کمر خم می‌کنند؟
دو میلیارد دلار ارز تجهیزات پزشکی؛ میلیاردها دلار وعده حمایت، اما بیماران همچنان گرفتار هزینه‌های کمرشکن درمان‌اند. این پول عظیم کجا می‌رود و چرا اثر آن در زندگی مردم دیده نمی‌شود؟ وقتی منابع عمومی به نام سلامت مردم تخصیص می‌یابد، اما شفافیتی درباره مسیر مصرف آن وجود ندارد، پرسش از سرنوشت این ثروت دیگر یک کنجکاوی ساده نیست؛ مطالبه‌ای عمومی برای پاسخ‌گویی است. آیا پای سوءمدیریت، رانت و منافع پنهان در میان است؟ چه کسانی باید درباره این شکاف میان ارقام اعلام‌شده و واقعیت تلخ بیماران توضیح دهند؟ تا زمانی که اسناد تخصیص، پرداخت و مصرف این منابع روشن نشود، ابهام باقی می‌ماند و اعتماد عمومی بیش از پیش آسیب می‌بیند.
ماجرای ارز تجهیزات پزشکی، فقط بحثی درباره بودجه و واردات نیست. مسئله، نحوه مدیریت منابعی است که با عنوان حمایت از سلامت مردم تخصیص می‌یابند. منابعی که باید آثارشان در دسترسی آسان‌تر به درمان، تأمین تجهیزات ضروری و کاهش هزینه‌های بیماران دیده شود؛ نه فقط در ارقام اعلام‌شده از سوی دستگاه‌های دولتی.
ارز تجهیزات پزشکی؛ میلیاردها دلار و انبوهی از پرسش‌های بی‌پاسخ
حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس حکومتی، درباره افزایش شدید قیمت تجهیزات پزشکی هشدار داده است. او با اشاره به هزینه خرید دستگاه‌های پیشرفته پزشکی گفته است که در گذشته خیرین می‌توانستند با یک میلیارد تومان دستگاه ام‌آر‌آی تهیه کنند، اما اکنون قیمت یک قطعه کوچک از این دستگاه به هشت میلیارد تومان رسیده است. به گفته او، بهای کل دستگاه نیز حدود ۱۸۰ میلیارد تومان است.
این ارقام، پرسشی جدی پیش روی نهادهای مسئول می‌گذارند، در شرایطی که هزینه تأمین تجهیزات پزشکی چنین افزایش یافته، حمایت ارزی چه تأثیری بر بازار گذاشته است؟ آیا این حمایت توانسته هزینه واردات را کنترل کند؟ آیا کاهش احتمالی هزینه‌ها به بیمارستان‌ها و بیماران رسیده است؟ یا میان منابع اختصاص‌یافته و نتیجه‌ای که مردم انتظار دارند، شکافی بزرگ وجود دارد؟
صرف اعلام تخصیص ارز، نشانه موفقیت سیاست حمایتی نیست. مسئولان باید روشن کنند چه میزان ارز تخصیص یافته، چه مقدار آن به واردات واقعی انجامیده و کالاهای واردشده با چه قیمتی به مراکز درمانی رسیده‌اند.
بیشتر بخوانید
کشاورز برنج‌کار در بن‌بست فروش؛ واردات به جای حمایت از تولید؟
دو میلیارد دلار ارز تجهیزات پزشکی؛ چه کسی پاسخ‌گوست؟
علی علیزاده، مدیرکل تجهیزات و ملزومات پزشکی سازمان غذا و دارو، در برنامه «کشیک سلامت» از ضرورت انتقال دو میلیارد دلار ارز تجهیزات پزشکی به بخش بیمه‌ها سخن گفته است. این مطالبه، بحث مهمی را درباره مسیر حمایت مالی و چگونگی رساندن آن به مصرف‌کننده نهایی مطرح می‌کند.
در همان برنامه، موضوع مخالفت احتمالی برخی نهادها با این انتقال نیز به میان آمده است. علیزاده به سازمان برنامه و بودجه و بیمه‌ها اشاره کرده و از پیگیری این مطالبه گفته است.
موضوعی که شفاف نیست این است که این منابع ارزی آیا حیف‌ومیل شده‌اند یا باندهای مافیایی وابسته به یگان های قدرت غارت کرده اند؟. در همین رابطه یک پرسش اساسی دیگری مطرح است اگر هدف، حمایت از بیماران است، چرا مسیر تخصیص و انتقال منابع تا این اندازه نیازمند توضیح بیشتر است؟ کدام تصمیم‌ها اجرای سیاست را دشوار کرده‌اند؟ چه نهادی مسئول نتیجه نهایی است؟ و چرا اطلاعات روشن و قابل سنجشی درباره اثر این منابع بر هزینه‌های درمان در اختیار مردم قرار نمی‌گیرد؟
پشت پرده چیست؟ رانت یا سوءمدیریت؟
وقتی اطلاعات کافی منتشر نمی‌شود، زمینه برای شکل‌گیری گمانه‌زنی درباره رانت، فساد، غارت وتضاد منافع و بهره‌برداری گروه‌های خاص از منابع عمومی فراهم می‌شود. اما پاسخ این ابهام‌ها با شعار یا تکذیب کلی ممکن نیست. انتشار اسناد تخصیص ارز تجهیزات پزشکی، فهرست واردکنندگان، میزان پرداخت‌ها، کالاهای واردشده و قیمت نهایی تجهیزات می‌تواند روشن کند منابع چگونه مصرف شده‌اند و چه کسانی از آن‌ها بهره برده‌اند که بعید می رسد باندهای مافیایی دست یه این اقدام بزنند و همچنان راز دو میلیارد دلار پشت پرده مخفی می‌ماند.
اگر تخلفی رخ داده، باید با اسناد معتبر مشخص شود چه کسانی مسئول بوده‌اند. اگر تخلفی رخ نداده است، نهادهای مسئول باید اطلاعاتی ارائه کنند که امکان بررسی مستقل را فراهم سازد. هیچ‌کدام از این دو مسیر با پنهان ماندن اطلاعات سازگار نیست.
مشکل آنجاست که در نبود شفافیت، مردم فقط نتیجه نهایی را لمس می‌کنند: هزینه‌های سنگین، نگرانی از تأمین درمان و فشار اقتصادی ناشی از بیماری. آن‌ها نمی‌توانند با ارقام اعلام‌شده هزینه دارو و تجهیزات بپردازند؛ بلکه به دسترسی واقعی به خدمات درمانی نیاز دارند.
صورت‌حساب نهایی برای مردم
در این میان، پرسش اصلی همچنان پابرجا است. دو میلیارد دلار حمایت از ارز تجهیزات پزشکی تا چه اندازه توانسته باری از دوش بیماران بردارد؟ تا زمانی که اطلاعات دقیق و قابل راستی‌آزمایی منتشر نشود، نمی‌توان درباره سرنوشت نهایی این منابع حکم قطعی داد. اما نمی‌توان از کنار نبود پاسخ روشن نیز بی‌تفاوت گذشت.
سلامت مردم نمی‌تواند به میدان ارقام بزرگ، وعده‌های کلی و اختلاف میان نهادهای مسئول تبدیل شود. دو میلیارد دلار، پولی نیست که بتوان درباره آن به چند جمله مبهم بسنده کرد. حق مردم است بدانند منابعی که به نام حمایت از درمان تخصیص می‌یابد، کجا هزینه می‌شود و چه نتیجه‌ای دارد. اگر در این مسیر رانت یا فساد یا تخلفی وجود دارد، باید مستند و آشکار شود و اگر سوءمدیریت عامل ناکامی است، مسئولیت آن باید روشن باشد. در هر دو حالت، پنهان ماندن اطلاعات فقط بی‌اعتمادی را عمیق‌تر می‌کند. و مردمی که رانت و فساد و غارت و چپاول درحکومت ایران را می بینند حق دارند در این مورد پیگیر باشند اما بی تردید هیچ نهاد یا مسولی در این رابطه به مردم پاسخی نخواهد داد چون فساد و دزدی و غارت در این حکومت نهادینه شده است.
منابع:
خبرگزاری مهر۲۹مهرماه۱۴۰۵ گزارش مربوط به دو میلیارد دلار ارز تجهیزات پزشکی.
اظهارات حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس.
اظهارات علی علیزاده، مدیرکل تجهیزات و ملزومات پزشکی سازمان غذا و دارو، در برنامه «کشیک سلامت»
