رکود سنگین بازار برنج؛ انبارهای پر و کشاورز برنج‌کار در انتظار خریدار
بازار برنج این روزها یکی از سنگین‌ترین رکودهای سال‌های اخیر را تجربه می‌کند. حدود ۸۰۰ هزار تن برنج کشت اول و نزدیک به ۲۰۰ هزار تن برنج کشت دوم وارد بازار شده است. با این حال، کشاورز برنج‌کار هنوز خریدار مطمئنی پیدا نکرده و شالیکوبی‌ها از محصول انباشته‌اند.
انبارهای پر و بازار قفل‌شده
بسیاری از شالیکوبی‌ها می‌گویند انبارهایشان مملو از برنج است. خرید و فروش تقریباً متوقف شده است. بخش بزرگی از محصول هر کشاورز برنج‌کار هنوز در انبارها مانده است.
فعالان بازار می‌گویند تا دو هفته قبل، بازار جریان داشت. کشاورز محصولش را می‌فروخت، تاجر خرید می‌کرد و مصرف‌کننده نیز در بازار حضور داشت. با انتشار خبر ترخیص و عرضه برنج‌های وارداتی، بازار ناگهان ترمز کرد. این توقف، شالیکوبی‌ها و تاجران را با انبارهای پر و فروش کند روبه‌رو کرده است.
یکی از فعالان بازار می‌گوید: «برنج شیرودی که امروز برای ما با هزینه خرید ، حمل و هزینه‌های جانبی حدود ۲۳۰ تا ۲۷۰ هزار تومان تمام می‌شود، حالا خریداری ندارد. حتی با قیمت‌های پایین‌تر هم کسی سراغش نمی‌آید.» بسیاری از کشاورزان نیز هنوز محصول خود را نفروخته‌اند.
ترخیص برنج وارداتی در فصل برداشت
فصل برداشت برنج هر سال از اول مرداد تا پایان آبان ادامه دارد. بر اساس قانون تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی، واردات برنج در این بازه ممنوع بود. اصلاح این قانون، تصمیم‌گیری درباره ممنوعیت را به شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی کشاورزی سپرد.
این شورا مصوبه لغو ممنوعیت واردات برنج در ایام برداشت را ۲۳ تیر ۱۴۰۵ ابلاغ کرد. گمرک ایران نیز آغاز ترخیص برنج‌های وارداتی را ۲۱ مهر ۱۴۰۵ به گمرکات اجرایی اعلام کرد. انتظار رسمی از این اقدام، متعادل‌شدن قیمت برنج در بازار بوده است. فصل برداشت تا پایان آبان ادامه دارد؛ بنابراین ترخیص‌ها در اوج عرضه محصول داخلی انجام می‌شود.
دبیر انجمن واردکنندگان برنج می‌گوید حدود ۱۳۰ هزار تن برنج وارداتی در بنادر و گمرکات منتظر مجوز خروج است. به گفته او، در شش ماهه نخست سال حدود ۶۰۰ هزار تن برنج سفید وارد شده است. اظهارات واردکنندگان با روایت کشاورز برنج‌کار از وضعیت بازار تفاوت دارد.
بیشتر بخوانید
قطع آنتن ۱۰ هزار گوشی، حکومت به بهانه تخلف در قوانین قصد اخاذی از مشتریان دارد
قیمت‌ها و قدرت خرید خانوار
قیمت برنج ایرانی در ۲۹ مهر ۱۴۰۵ از ۳۱۰ هزار تا ۷۴۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم گزارش شده است. شیرودی کارخانه‌ای کیلویی ۳۵۰ هزار تومان و شیرودی استخوانی ۳۹۰ هزار تومان قیمت دارد. خرید ۱۰ کیلوگرم شیرودی کارخانه‌ای به‌جای طارم هاشمی ممتاز، ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان هزینه را کاهش می‌دهد. فاصله قیمتی میان ارقام اقتصادی و ممتاز، انتخاب خانوارها را به عامل مهم هزینه تبدیل کرده است.
مدیر انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران در شعبه مازندران، کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان را عامل اصلی رکود می‌داند. به گفته او، افت تقاضا حتی در فروشگاه‌های زنجیره‌ای تحت مدیریتش دیده می‌شود. کاهش قدرت خرید به زنجیره تولید رسیده و بازگشت پول به کشاورزان را کند کرده است. قیمت مصرف‌کننده برنج ایرانی نیز حدود ۵۴۰ هزار تومان اعلام شده است.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، ذخایر را کافی می‌داند و کمبود کالا را عامل گرانی نمی‌شمارد. او افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت برنج را به نوسان نرخ ارز نسبت می‌دهد. به گفته او، عرضه محموله‌های ارزان‌تر می‌تواند قیمت‌ها را تعدیل کند. هنوز روشن نیست رکود بیشتر از کمبود خریدار ناشی شده یا از فاصله قیمت پیشنهادی خریداران با انتظار کشاورز برنج‌کار.
هزینه تولید و فشار بر کشاورز برنج‌کار
کشاورز برای تأمین مخارج و ادامه فعالیت به فروش محصول نیاز دارد. هزینه تمام‌شده برای کشاورز، بدون احتساب الک، حدود ۳۳۰ تا ۳۵۰ هزار تومان است. عمده‌فروشان برنج را حدود ۴۸۰ تا ۴۹۰ هزار تومان به تهران عرضه می‌کنند.
یکی از فعالان بازار هزینه سم، کود و شالیکوبی را تا ۱۰ برابر بیشتر شده می‌داند. او موجودی برنج داخلی را پاسخگوی نیاز کشور می‌داند و واردات را لازم نمی‌بیند. تمایل کشاورز برنج‌کار به فروش نیز کاهش یافته است. تأخیر در فروش، بازگشت سرمایه کشاورز برنج‌کار را به تعویق می‌اندازد.
بازرسی از انبارها نیز ادامه دارد. در ۲۹ مهر ۱۴۰۵، رئیس پلیس امنیت اقتصادی مازندران از شناسایی ۸۰ تن برنج ثبت‌نشده در یک شالیکوبی بابلسر خبر داد. وقتی انبارهای کشور پر از برنج داخلی است، چرا برنج وارداتی ترخیص و وارد بازار می‌شود؟
به بیان دیگر کارگزاران حکومتی برنج ارزان و بی‌کیفیت را بر خلاف قانون مصرح وارد می‌کنند تا از قبل آن سود کنند و بدیم وسیله کشاورز برنج‌کار ایرانی به خاک سیاه می‌نشیند. تداوم این روند کشاورز را از کاشت منصرف می‌کند و ادامه این روند به گرانی بیشتر برنج می‌انجامد و حکومت دوباره با واردات سود مضاعفی را کسب می‌کند.
منابع:
قیمت جدید برنج ایرانی امروز ۲۹ مهر ۱۴۰۵ تفاوت هاشمی، طارم و فجر در سفره خانوار چه چیزی را درباره ارزش خرید آشکار می‌کند، نبض قیمت، ۲۹ مهر ۱۴۰۵
کشف ۸۰ تن برنج خارج از شبکه در شهرستان بابلسر، باشگاه خبرنگاران جوان، ۲۹ مهر ۱۴۰۵
اعلام نرخ برنج ایرانی، هندی و پاکستانی در بازار، ایران جیب ۲۸ مهر ۱۴۰۵
ترخیص برنج‌های وارداتی امسال آغاز شد، آخرین خبر، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۱۳۰ هزار تن برنج در انتظار ترخیص، آخرین خبر ۱۶ مهر ۱۴۰۵
برنج در انبارها ماند؛ مردم توان خرید ندارند، ایران جیب، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
گره فروش در بازار برنج، روزنامه ایران. ۱۹ مهر ۱۴۰۵
