شکاف باندهای حکومتی بر سر تنگه هرمز؛ انشقاق در قدرت
در هفتههای اخیر، اختلافنظر میان دو جناح اصلی سیاست ایران بر سر آینده تنگه هرمز بهروشنی آشکار شده است. این اختلاف از اظهارات حسن روحانی درباره مذاکره و جنگ آغاز شد و تا انتقاد تند روزنامه کیهان به توافق با عمان ادامه یافت.
جرقه اختلاف؛ اظهارات حسن روحانی درباره تنگه هرمز
حسن روحانی رئیسجمهور پیشین ملایان در دیدار با گروهی از مدیران دولتهای یازدهم و دوازدهم، در نهم شهریور ۱۴۰۵، درباره جنگ و مذاکره سخن گفت. به گزارش وانانیوز، او بر پایان جنگ تأکید کرد و همزمان گفت ایران باید برای احتمال ادامه درگیری نیز آماده دفاع باشد. روحانی همچنین دوگانهسازی میان نیروهای مسلح و دیپلماسی را نقد کرد و مذاکره را در کنار توان دفاعی، ابزار حفظ منافع کشور دانست.
این اظهارات بلافاصله با واکنشهای تندی روبهرو شد. به نوشته فرارو، بخشی از انتقادها حول این محور بود که روحانی «چهکاره است» که چنین سخنانی را مطرح میکند. روزنامه کیهان نیز به مواضع روحانی و محمد خاتمی درباره جنگ حمله کرد و آن را تکرار یک خطا دانست.
به گزارش روزنو، روحانی درباره تنگه هرمز نیز موضعی متفاوت از جریان تندرو ابراز کرد و خواستار آن شد که این آبراه به میدان جنگ تبدیل نشود. این سخنان، به گفته ناظران، زمینهساز دور تازهای از تقابل جناحی درباره تنگه هرمز شد.
طرح مجلس برای مدیریت تنگه هرمز و رویکرد اصولگرایان
در همین بازه، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس بهطور جدی وارد بحث مدیریت تنگه هرمز شده است. به گزارش جوان آنلاین، طرحهای مختلف نمایندگان درباره این موضوع تجمیع و در قالب یک طرح جامع تدوین شده و اکنون آماده ورود به صحن علنی مجلس است. عصرایران نیز از جزئیات طرح یازدهبندی مجلس برای کنترل تنگه هرمز خبر داده است.
بیشتر بخوانید
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه دولت پزشکیان، در نشست شانزدهم شهریور ۱۴۰۵ با کمیسیون امنیت ملی حضور یافت. به گزارش مشرق نیوز، او گفت دیدگاه دولت، همراهی با مجلس در تصمیمسازیها بر پایه روندهای قانونی است. عراقچی همچنین تأکید کرد نتیجه این اقدامات باید منافع ایران در تنگه هرمز را تأمین کند.
علی نیکزاد، نایبرئیس مجلس، در هجدهم شهریور از توافق با عمان خبر داد. به گزارش فرارو، او گفت بخش قابل توجهی از تنگه هرمز، چه در ورودی و چه خروجی، در اختیار ایران است و پادشاه عمان نیز آن را پذیرفته است.
انتقاد اصولگرایان تندرو از توافق با عمان
همزمان با پیشرفت مذاکرات، حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، موضعی کاملاً متضاد گرفت. به گزارش عصرایران، او خطاب به مسئولان نوشت: «اشتباه بزرگی مرتکب شدهاید». شریعتمداری معتقد است تنگه هرمز باید بسته بماند، زیرا فشار بر این گلوگاه به ضرر آمریکاست.
به گزارش دنیای اقتصاد، شریعتمداری همچنین به حضور کشورهای حاشیه خلیج فارس در نشست مسقط انتقاد کرد. او این حضور را «اهانت به ملت ایران و نیروهای مقاومت» خواند و خواستار کنار گذاشتن این کشورها از روند تصمیمگیری شد.
این مواضع کیهان در تقابل مستقیم با رویکرد دیپلماتیک دولت پزشکیان قرار دارد. به گزارش فرارو، پزشکیان در حاشیه اجلاس بریکس در دهلی نو گفت وزرای خارجه کشورهای عربی روز دوشنبه در عمان دیدار خواهند کرد تا درباره مسیر هرمز به تفاهم برسند. این فاصله میان دو جناح، ابعاد تازهای از اختلاف را نشان میدهد.
واکنش حکومتی و هشدار نسبت به شکاف در حاکمیت
در مقابل چهرههای نزدیک به دولت و اصلاحطلبان حکومتی انتقادهای خود را مطرح کردهاند. به گزارش فرارو، معاون پزشکیان گفت نفی مذاکره همراه با بالا بردن انتظارات اقتصادی در شرایط جنگی، تناقضی آشکار است. این سخنان، انتقادی مستقیم به رویکرد جناح مقابل تلقی میشود.
محسن هاشمی نیز در گفتوگویی، وضعیت کنونی فضای سیاسی را نگرانکننده توصیف کرد. به گزارش رکنا، او تأکید کرد دیگر نمیتوان نام این جریان تندرو را صرفاً «انقلابی» گذاشت، زیرا حتی مسئولان رسمی نیز هدف حملات قرار میگیرند.
تحلیلگران بر این باورند تداوم این اختلاف بر سر تنگه هرمز، فراتر از یک بحث فنی یا دیپلماتیک است. به گفته فرارو، این وضعیت میتواند نشاندهنده آن باشد که برای برخی جریانها، مهمترین مسئله کشور نه امنیت ملی، بلکه رقابت بر سر قدرت است.
امری که بیش از هر چیز نشان از تفرق و انشقاق بر سر هر موضوعی از جمله بر سر مدیریت تنگه هرمز همچون سایر مسائل حاکمیت ملایان است.
منابع
- ۱. «پشت پرده تغییر شعارهای شبانه/ محسن هاشمی: دیگر نمیشود نام این جریان را فقط «انقلابی» گذاشت»، رکنا ۲۳ شهریور ۱۴۰۵
- ۲. «تغییر مسیر شعارهای شبانه/ محسن هاشمی: دیگر نمیشود نام این جریان را فقط «انقلابی» گذاشت»، اقتصاد۲۴ ۲۳ شهریور ۱۴۰۵
- ۳. «جلسه مهم کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره تنگه هرمز با حضور عراقچی/ ماجرا چیست؟»، دیدبان ایران ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۴. «تعامل مجلس و دولت برای دستیابی به فهم مشترک در بررسی طرح مدیریت تنگه هرمز»، مشرق نیوز ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۵. «جزئیات طرح ۱۱ بندی مجلس برای کنترل تنگه هرمز»، عصر ایران ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
