اعتراف دوباره رئیس‌جمهور حکومت به بن‌بست‌هایی که هر روز عمیق‌تر می‌شوند
پزشکیان در تونل تاریک آینده کشور از بحران‌های حکومت صحبت می‌کند این بحران‌ها چیست؟. در حالی که ایران با مجموعه‌ای از بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دست‌وپنجه نرم می‌کند، پزشکیان، رئیس‌جمهور حکومت آخوندی، بار دیگر به وجود مشکلات گسترده در ساختار حاکمیت اعتراف کرد. او در سخنانی که روز ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ از تلویزیون حکومتی پخش شد، از «بحران‌ها و طوفان‌ها» سخن گفت و خواستار وحدت برای عبور از این شرایط شد. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که بسیاری از شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی کشور روندی نزولی را نشان می‌دهند و نارضایتی عمومی در حال گسترش است.
پزشکیان در بخشی از سخنان خود گفت که «نگرانی اصلی او این است که نارسایی‌ها و مشکلات موجود فشار بیشتری بر مردم وارد کند». او تأکید کرد که «باید راهی پیدا شود تا کشور از بحران‌ها و طوفان‌های پیش رو نجات یابد». این سخنان در واقع اعترافی آشکار به شرایط بحرانی کنونی است؛ شرایطی که حتی مقام‌های ارشد حکومت آخوندی نیز دیگر قادر به انکار آن نیستند.
بحران‌های حکومت و نبود راهکار عملی
با وجود تأکید پزشکیان بر ضرورت عبور از بحران‌های حکومت، او در سخنان خود راهکار مشخصی برای خروج از وضعیت موجود ارائه نکرد. منتقدان یادآوری می‌کنند که بخش عمده طرح‌ها و پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی دولت در ماه‌های گذشته بر کاهش مصرف مردم متمرکز بوده است.
از توصیه به کاهش مصرف آب گرفته تا درخواست برای صرفه‌جویی در مصرف برق، مجموعه‌ای از سیاست‌ها مطرح شده که بار اصلی آن بر دوش شهروندان قرار دارد. حتی در مواردی پزشکیان با اشاره به استفاده از پنکه به جای کولر تلاش کرده است مصرف انرژی را کاهش دهد. این در حالی است که بخش قابل توجهی از منابع کشور در اختیار نهادهای حکومتی و مجموعه‌های وابسته از جمله سپاه پاسداران و سایر ارگان‌های سرکوب قرار دارد.
بیشتر بخوانید
همزمان گزارش‌های متعددی از مصرف گسترده انرژی در پروژه‌های وابسته به نهادهای قدرتمند حکومتی منتشر شده است. منتقدان معتقدند که مردم در شرایطی با کمبود آب و برق روبه‌رو هستند که بخش بزرگی از منابع ملی خارج از نظارت عمومی مصرف می‌شود.
ریشه‌های بحران‌های حکومت در اقتصاد
کارشناسان اقتصادی حکومتی یکی از مهم‌ترین عوامل تشدید بحران‌های حکومت را کاهش سرمایه‌گذاری و فرار سرمایه می‌دانند. در سال‌های اخیر بسیاری از سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی از بازار ایران خارج شده‌اند. نااطمینانی سیاسی، تحریم‌ها، فساد ساختاری و نبود شفافیت اقتصادی از جمله عواملی هستند که بر این روند تأثیر گذاشته‌اند.
در کنار این موضوع، حضور گسترده نهادهای وابسته به مراکز قدرت در اقتصاد کشور نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. منتقدان می‌گویند تا زمانی که رقابت آزاد اقتصادی شکل نگیرد و انحصارهای موجود از میان برداشته نشود، امکان بازگشت سرمایه و رونق تولید وجود نخواهد داشت.
از سوی دیگر هزینه‌های سنگین سیاست‌های منطقه‌ای و برنامه‌های مناقشه‌برانگیز حکومت نیز همواره یکی از محورهای بحث بوده است. بسیاری معتقدند که این سیاست‌ها منابع کشور را تحت فشار قرار داده و بر مشکلات اقتصادی افزوده است.
بحران‌های حکومت در عرصه سیاسی و اجتماعی
در کنار مشکلات اقتصادی، وضعیت سیاسی و اجتماعی نیز یکی از محورهای اصلی بحران‌های حکومت به شمار می‌رود. موضوع زندانیان سیاسی، محدودیت‌های رسانه‌ای، سانسور، محدودیت فعالیت‌های مدنی و ادامه اجرای احکام اعدام از جمله مواردی است که فعالان حقوق بشر بارها نسبت به آن اعتراض کرده‌اند.
منتقدان بر این باورند که بدون گسترش آزادی‌های سیاسی و مدنی، امکان کاهش شکاف میان حکومت و جامعه وجود نخواهد داشت. همچنین خواسته‌هایی مانند انتخابات آزاد، آزادی زندانیان سیاسی و رفع محدودیت‌های اجتماعی همچنان در کانون مطالبات بخش‌هایی از جامعه قرار دارد.
در همین حال نارضایتی‌های اجتماعی و اعتراضات صنفی در سال‌های اخیر نشان داده است که فاصله میان مطالبات عمومی و سیاست‌های حاکمیت همچنان رو به افزایش است.
چشم‌انداز پیش رو
اظهارات اخیر پزشکیان نشان می‌دهد که حتی مقام‌های ارشد حکومت ایران نیز از عمق بحران‌های حکومت آگاه هستند. با این حال پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است؛ آیا ساختار کنونی توانایی ایجاد تغییرات بنیادین برای خروج از این وضعیت را دارد یا خیر؟
بسیاری از ناظران سیاسی معتقدند که ادامه روند فعلی می‌تواند به تعمیق بیشتر بحران‌ها منجر شود. همزمان گروه‌های مخالف حکومت نیز از گسترش فعالیت‌های سازمان‌یافته خود سخن می‌گویند و بر نقش نیروهای معترض در تحولات آینده تأکید دارند.
در مجموع، سخنان پزشکیان را می‌توان اعترافی دیگر به شرایط بحرانی کشور دانست؛ شرایطی که به باور بسیاری از منتقدان، بدون تغییرات اساسی در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، چشم‌انداز روشنی برای عبور از آن دیده نمی‌شود.
