بررسی پیامدهای ارجاع پرونده اتمی رژیم ایران به شورای امنیت
بر اساس خبرها گویی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در تلاشاند اعضای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی را برای تصویب قطعنامهای جهت ارجاع پرونده اتمی رژیم ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد همراه کنند؛ اقدامی که میتواند فشارهای بینالمللی بر رژیم ایران را وارد مرحله تازهای کند.
دیپلماتها روز جمعه ۱۳ شهریور ۱۴۰۵، گفتند کشورهای غربی یعنی تروئیکا و آمریکا قصد دارند در نشست هفته آینده شورای حکام، قطعنامهای را برای گزارش پرونده ایران به شورای امنیت پیش ببرند. این اقدام در ادامه قطعنامههای قبلی شورای حکام درباره همکاری نکردن کامل رژیم ایران با تحقیقات آژانس درباره آثار اورانیوم کشفشده در سایتهای اعلامنشده صورت میگیرد.
رژیم ایران از زمان حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای خود در تابستان ۱۴۰۴، اجازه دسترسی بازرسان آژانس به برخی سایتهای آسیبدیده را نداده و امکان راستیآزمایی وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده خود را فراهم نکرده است. آژانس نیز درباره سرنوشت بیش از ۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد ابراز نگرانی کرده است.
تهران این تلاش را اقدامی «مذبوحانه» خوانده، اما همزمان ادامه محدودیت دسترسی بازرسان و ابهام درباره محل و وضعیت ذخایر اورانیوم، اختلاف میان رژیم ایران و آژانس را تشدید کرده است.
ارجاع به شورای امنیت چه معنایی دارد؟
ارجاع پرونده از شورای حکام آژانس به شورای امنیت بهخودیخود به معنای اعمال فوری تحریم یا اقدام نظامی نیست. در چنین شرایطی، پرونده در سطح شورای امنیت قرار میگیرد و اعضای شورا میتوانند درباره آن بحث و قطعنامه صادر کنند. اگر شورای امنیت به این نتیجه برسد که وضعیت موجود تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی است، میتواند تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل اقداماتی مانند تحریمهای اقتصادی و مالی، محدودیتهای تجاری و تسلیحاتی و دیگر اقدامات اجباری را در نظر بگیرد.
بیشتر بخوانید
نکته مهم این است که مرحله شورای امنیت میتواند فشار سیاسی و حقوقی بر رژیم ایران را بهطور قابل توجهی افزایش دهد، اما نتیجه نهایی به تصمیم اعضای شورا و بهویژه پنج عضو دائم آن بستگی دارد. در صورت تصویب قطعنامه الزامآور، رژیم ایران موظف به اجرای آن خواهد بود و در صورت سرپیچی، شورای امنیت میتواند اقدامات شدیدتری را بررسی کند. بنابراین، ارجاع پرونده را باید یک مرحله مهم در روند تشدید فشار بینالمللی دانست، نه اینکه آن را با «اعمال فوری تحریم یا مجوز جنگ» یکی دانست.
سایت حکومتی تابناک نوشت: آژانس در گزارش اخیر خود نیز گفته است که درباره وضعیت ذخایر اورانیوم ایران اطلاعات بهروز و قابل راستیآزمایی ندارد؛ بنابراین کشورهای غربی و در رأس آن آمریکا و تروئیکای اروپایی میخواهند این وضعیت را از یک اختلاف میان ایران و آژانس به یک مسئله رسمی شورای امنیت تبدیل کند.
منابع
- تابناک – ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ارجاع مجدد پرونده هستهای ایران به شورای امنیت پس از ۲۰ سال
