در حالی که خبرهایی از پیشرفت مذاکرات هستهای بین رژیم ایران و آمریکا منتشر شده، رسانهها از وجود اختلافات بنیادین میان دو طرف خبر میدهند. روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی اعلام کرد که آمریکا و ایران در حال بررسی چارچوبی برای رسیدن به توافق هستند. یک مقام ارشد آمریکایی گفته است که ایالات متحده در حال آمادهسازی پیشنویسی با عنوان «برگه شرایط» است که توقف غنیسازی را در ایران شامل میشود. به گفته او، در صورت نپذیرفتن این شروط از سوی تهران، «روز خوبی برای ایران نخواهد بود».
این در حالی است که مقامات حکومت ایران از جمله عباس عراقچی، سخنگوی وزارت خارجه، هرگونه توافق درباره توقف غنیسازی را رد کردهاند. او تأکید کرد که ایران تنها توافقی را میپذیرد که شامل لغو کامل تحریمها و به رسمیت شناختن حق غنیسازی باشد.
از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز گزارش داده که خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، اخیراً پیامی از سوی ملک سلمان به تهران منتقل کرده و در آن از مقامات ایرانی خواسته مذاکرات با آمریکا را جدی بگیرند. هدف این پیام، هشدار درباره خطر احتمالی جنگ با اسرائیل عنوان شده است.
ارائه لایحهای دو حزبی در سنای آمریکا
همزمان با این تحولات، سناتور جکی روزن از ارائه لایحهای دو حزبی در سنای آمریکا خبر داد که بر اساس آن، تحریمها علیه بخشهای انرژی و تسلیحات ایران دائمی خواهد شد. این لایحه با هدف جلوگیری از توانمندسازی رژیم ایران برای تأمین مالی تروریسم و دستیابی به سلاح هستهای ارائه شده است.
در داخل ایران، مقامات رسمی همچنان بر مواضع پیشین خود پافشاری دارند. پزشکیان، در گفتوگو با تلویزیون دولتی عمان تصریح کرد که ایران هرگز غنیسازی را متوقف نخواهد کرد. او با اشاره به فتوای خامنه ای درباره حرام بودن سلاح هستهای، ادعا کرد ایران هیچگاه بهدنبال بمب اتمی نبوده است. به گفته او، غنیسازی در ایران اهدافی پزشکی، صنعتی و کشاورزی دارد و باید طبق حقوق بینالملل ادامه یابد.
با این حال، مخالفت آمریکا با تداوم غنیسازی در خاک ایران همچنان به عنوان یکی از موانع اصلی باقیمانده است. ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در اظهاراتی گفته است که رسیدن به توافق با ایران ممکن است، اما تهران باید مطمئن شود که سلاح هستهای نخواهد داشت. او تأکید کرد که راهحل دیپلماتیک، گزینهای بهتر از درگیری نظامی است.
از سوی دیگر، علی شمخانی، مشاور ارشد امنیتی و از چهرههای بانفوذ در نظام، در واکنش به سخنان ترامپ درباره احتمال انفجار تأسیسات هستهای ایران، آن را خیالپردازی خواند. او گفت: «مذاکره ابزار پیشرفت است، نه تسلیم».
در همین زمینه
تناقض در موضعگیریهای ترامپ و رژیم ایران؛ توافق نزدیک یا جنگ روانی؟
قطعنامه شورای حکام
در سطح بینالمللی، ایالات متحده به همراه سه کشور اروپایی عضو برجام (بریتانیا، فرانسه و آلمان) در حال آمادهسازی پیشنویس قطعنامهای علیه ایران در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی هستند. این قطعنامه ایران را به نقض تعهدات پادمانی و عدم شفافیت در برنامه هستهای متهم میکند. دیپلماتها اعلام کردهاند که گزارش آژانس درباره همکاری ایران، انتقادی خواهد بود و ممکن است زمینهساز تصویب قطعنامهای شدیدتر شود.
بر اساس گزارشهای آژانس، ایران اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنیسازی کرده است؛ سطحی که فاصله زیادی با آستانه ۹۰ درصدی مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای ندارد. تخمینها نشان میدهد که ایران به اندازه کافی اورانیوم غنیشده در اختیار دارد که در صورت امکان برای غنیسازی تا سطح تسلیحاتی، میتواند دستکم شش بمب اتمی تولید کند.
مقامات ایرانی در واکنش به تلاشهای غرب برای تصویب قطعنامه جدید، احتمال اقدامات متقابل از جمله افزایش سطح غنیسازی یا محدود کردن دسترسی بازرسان آژانس را مطرح کردهاند.
با افزایش تنشها، آینده مذاکرات همچنان مبهم است. از یک سو، آمریکا و متحدانش با فشارهای دیپلماتیک و تحریمهای جدید بهدنبال مهار برنامه هستهای رژیم ایران هستند و از سوی دیگر، تهران نیز تلاش دارد با وقت کشی در مذاکرات برای گریز از بن بست اتمی کنونی راه چارهای پیدا کند.







