تورم خوراکی‌ها در هرمزگان از ۱۴۹.۸ درصد گذشت؛ معیشت خانوارها زیر بار گرانی غذا
در تورم خوراکی‌ها در شهریور ۱۴۰۵، استان هرمزگان با ۱۴۹.۸ درصد بالاترین نرخ را ثبت کرد و پایین‌ترین رقم استانی هم ۱۰۴ درصد بود. این گزارش پیامد این جهش را بر هزینه و زندگی خانوارها بررسی می‌کند.
تورم خوراکی‌ها در برابر شاخص کل؛ ارقام سالانه و نقطه‌ای
شاخص عمومی قیمت‌ها در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به دوازده ماه پیش ۷۳.۶ درصد رشد کرد. مقایسه با همین ماه سال گذشته رقم ۸۹.۸ درصد را می‌دهد. تورم ماهانه نیز ۴.۲ درصد بوده و تورم سالانه ۳.۷ واحد درصد نسبت به ماه قبل‌تر یعنی مرداد بالاتر رفت. این ارقام وضعیت عمومی بازار را نشان می‌دهند، اما تصویر دقیق‌تر در گروه خوراکی دیده می‌شود.
در گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات، تورم نقطه‌ای ۱۲۱.۸ درصد و تورم سالانه ۱۰۸.۸ درصد ثبت شد. یعنی خریدار برای همان سبد غذایی بیش از دو برابر سال گذشته می‌پردازد. این رقم از شاخص کل بالاتر و به معیشت خانوار نزدیک‌تر است.
برای اقلام غیرخوراکی‌ها و خدماتی، تورم نقطه‌ای ۷۱.۹ تورم سالانه ۵۵.۳ درصد بوده است. اختلاف ۴۹.۹ واحد درصدی در تورم نقطه‌ای می‌گوید قیمت غذا بسیار تندتر از بقیه‌ی کالاها بالا رفته است. تورم خوراکی‌ها به موتور اصلی افزایش هزینه‌ی زندگی بدل شده است.
هرمزگان در صدر؛ نرخ ۱۴۹.۸ درصدی
در میان ۳۱ استان، هرمزگان با ۱۴۹.۸ درصد بیشترین گرانی نقطه‌ای را در اقلام خوراکی تجربه کرد. تورم نقطه‌ای کل این استان ۱۱۳.۸ درصد بود و تنها ایلام با ۱۱۴.۳ درصد از آن جلوتر ایستاد. کالاهای غیرخوراکی و خدمات نیز ۹۳.۳ درصد گران شدند. این استان در تورم ماهانه و نقطه‌ای بخش‌ها، در جمع استان‌های پیشرو بود.
این نرخ یعنی قیمت مواد غذایی تقریباً ۲.۵ برابر شهریور پارسال است. پس در هرمزگان هم خوراک و هم هزینه‌های دیگر شتاب بالایی گرفته‌اند. فاصله‌ی تورم خوراکی‌ها در این استان با میانگین کشور، یعنی ۱۲۱.۸ درصد، حدود ۲۸ واحد درصد است.
بیشتر بخوانید
قیمت خوراکی‌ها در هرمزگان تنها در شهریور ۴.۸ درصد بالا رفت، در حالی که میانگین کشور ۲.۲ درصد بود. خانوار این استان در یک ماه بیش از دو برابر متوسط کشور برای غذا بیشتر پرداخت. در تورم سالانه خوراکی‌ها، لرستان با ۱۲۱.۲ درصد جلوتر بود. تورم خوراکی‌ها در این استان از میانگین کشوری بسیار فراتر رفت و بالاترین رقم کشور را حفظ کرد.
پایین‌ترین نرخ استانی هم از مرز ۱۰۰ درصد گذشت
کمترین تورم نقطه‌ای مواد غذایی را سیستان و بلوچستان با ۱۰۴ درصد داشت. استان خراسان جنوبی با بیشتر از ۱۰۶ و قم با بیشتر از ۱۰۹ درصد در رده‌های بعدی هستند. هیچ استانی قیمت غذا را کمتر از دو برابر پارسال گزارش نکرد. حتی ارزان‌ترین بازار غذایی کشور، تورم خوراکی‌ها را سه‌رقمی تجربه کرده است.
تهران با ۷۴.۶ درصد پایین‌ترین تورم نقطه‌ای کل را داشت. اما در پایتخت قیمت اقلام خوراکی ۱۹۹.۳ درصد بالا رفت و غیرخوراکی‌ها ۵۶.۸ درصد. این شکاف ۶۲.۵ واحد درصدی نشان می‌دهد شاخص کل پایین، لزوماً به‌معنای ارزانی غذا نیست. مقایسه‌ی استان‌ها با تکیه بر شاخص کل، تصویر ناقصی از گرانی غذا می‌دهد.
اختلاف بالاترین و پایین‌ترین نرخ خوراکی میان استان‌ها ۴۵.۸ واحد درصد بود. در شاخص کل، ایلام و تهران ۳۹.۷ واحد درصد فاصله داشتند و ۹ استان تورم نقطه‌ای سه‌رقمی ثبت کردند. پس از ایلام و هرمزگان، کردستان با ۱۰۸.۳ و گلستان با ۱۰۷.۸ درصد قرار گرفتند. آذربایجان غربی با ۱۰۷.۷ درصد پنجم شد. تورم خوراکی‌ها در همه‌ی این استان‌ها از ۱۰۰ درصد فراتر بود.
تورم خوراکی‌ها و فشار بر هزینه‌ی دهک‌های کم‌درآمد
خوراک بیش از ۴۲ درصد از هزینه‌ی دهک‌های پایین را به خود اختصاص می‌دهد. بنابراین هر جهش قیمت در بازار غذا، بخش بزرگ‌تری از درآمد آنان را برمی‌دارد. تورم خوراکی‌ها مستقیم‌ترین راه انتقال فشار به معیشت این گروه‌هاست. خوراکی‌ها و اقلام غذایی مواردی نیستند که خرید آن را بتوان به‌تاخیر انداخت.
تورم سالانه خوراکی‌ها برای دهک اول ۱۱۵.۷ درصد و برای دهک دهم ۱۰۴.۸ درصد بود. خانوار کم‌درآمد هم سهم بیشتری از درآمدش را خوراک می‌کند و هم گرانی بیشتری می‌بیند. وقتی قیمت غذا دو برابر می‌شود، چنین خانواری ناچار از کمیت یا کیفیت غذا می‌کاهد. این مسیر به امنیت غذایی گره می‌خورد.
خانوارهای روستایی بار سنگین‌تری دارند. تورم نقطه‌ای روستایی ۱۰۸.۹ و شهری ۸۶.۵ درصد بود؛ تورم سالانه نیز ۸۸ و ۷۱.۱ درصد. فاصله‌ی ۲۲.۴ واحد درصدی تورم نقطه‌ای روستا و شهر، نابرابری مکانی گرانی را نشان می‌دهد. یک کارشناس هشدار داد میانگین کشوری تصویر کاملی نمی‌دهد و دسترسی مناطق محروم به کالاهای اساسی دشوارتر می‌شود.
اقلام اساسی و کارنامه مهار قیمت‌ها
گرانی به چند قلم خاص محدود نیست. روغن‌ها و چربی‌ها با تورم سالانه ۱۹۶.۶ درصد تقریباً سه برابر شدند. نان و غلات بیشتر از ۱۲۱ و شیر، پنیر و تخم‌مرغ بیشتر از ۱۱۸ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. این اقلام پایه‌ی سبد غذایی‌اند و جایگزین کردنشان آسان نیست. گرانی هم‌زمان نان، روغن و لبنیات، فشار را به همه‌ی وعده‌های غذایی می‌رساند.
تورم ماهانه خوراکی‌ها در شهریور برابر با ۲.۲ درصد بوده است. اما کندتر شدن شتاب ماهانه، قیمت‌های انباشته را برنگردانده است. سطح قیمت غذا همچنان بیش از دو برابر سال قبل است. کارشناسان این وضع را تهدیدی برای امنیت غذایی می‌دانند.
داده‌های رسمی نشان می‌دهد ابزارهای مهار بازار نتوانسته‌اند قیمت‌ها را به عقب برگردانند. تورم نقطه‌ای کل کشور در یک ماه ۰.۸ واحد درصد بالا رفت. تورم خوراکی‌ها در هر ۳۱ استان بالاتر از ۱۰۰ درصد ماند. تورم سالانه گروه خوراکی با ۱۰۸.۸ درصد تقریباً دو برابر غیرخوراکی‌ها بود. این ارقام برای خانوار به‌معنای کوچک‌تر شدن مستمر قدرت خرید است.
منابع
- ۱. نقشه تورم ایران عوض شد؛ کدام استان‌ها بیشتر گران شدند؟ ، قدس آنلاین، ۱۶ مهر ۱۴۰۵
- ۲. تورم به مرز ۹۰ درصد رسید؛ خوراکی‌ها از ۱۰۸ درصد عبور کردند، خبرگزاری دانشجو ۸ مهر ۱۴۰۵
- ۳. امنیت غذایی خانوارها به خطر افتاد؛ فشار گرانی غذا برای همه یکسان نیست، آفتاب نیوز، ۱۳ مهر ۱۴۰۵
- ۴. یک کشور، چند تورم، جهان صنعت، ۱۱ مهر ۱۴۰۵
- ۵. ایلام با ۱۱۴ درصد، صدرنشین تورم شهریور شد، تعادل، ۱۶ مهر ۱۴۰۵
