تهدیدهای تازه سپاه؛ پیام نظامی مجتبی خامنه‌ای چه معنایی دارد؟
گسترش جنگ و تهدیدهای تازه سپاه پاسداران چه اهدافی را دنبال می‌کند؟ بررسی نظامی و سیاسی پیام مجتبی خامنه‌ای، ادعای بازدارندگی و خطر گسترش درگیری در منطقه.
پیام نظامی مجتبی خامنه‌ای؛ آغاز فصل تازه تهدیدها
اظهارات اخیر حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، درباره شناسایی اهداف جدید و طراحی عملیات در «جغرافیای جدید»، حامل پیامی فراتر از یک تهدید نظامی معمولی است. این اظهارات پس از دستور مجتبی خامنه‌ای به فرماندهان ارشد نیروهای مسلح مطرح شد. او خواستار پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی به تهدیدهای احتمالی شده است.
محبی در چهارمین همایش نماز سپاه ثارالله کرمان اعلام کرد که شناسایی اهداف جدید و طراحی عملیات در جغرافیای تازه در دستور کار سپاه قرار دارد. او همچنین مدعی شد نیروهای مسلح برای پاسخ‌گویی قاطعانه آمادگی دارند.
این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که میانجی‌گری‌های منطقه‌ای برای جلوگیری از آغاز دور تازه درگیری ادامه دارد. بنابراین، تهدید به گسترش جنگ می‌تواند هم مخاطب خارجی داشته باشد و هم پیام داخلی برای نمایش انسجام و آمادگی نظامی حکومت باشد.
گسترش جنگ؛ بازدارندگی یا افزایش خطر درگیری؟
از منظر نظامی، بازدارندگی زمانی معنا پیدا می‌کند که طرف مقابل هزینه حمله را بیش از دستاورد احتمالی آن ارزیابی کند. اما اعلام آمادگی برای عملیات در جغرافیایی نامحدود، لزوماً به معنای ایجاد بازدارندگی مؤثر نیست.
این سیاست می‌تواند دامنه اهداف احتمالی را افزایش دهد و کشورهای بیشتری را در معرض پیامدهای درگیری قرار دهد. به‌ویژه در منطقه‌ای که پایگاه‌های نظامی، مسیرهای انرژی و زیرساخت‌های اقتصادی به یکدیگر وابستگی دارند، هرگونه گسترش جنگ می‌تواند پیامدهای فرامرزی داشته باشد.
بیشتر بخوانید
پاسدار محبی در سخنان خود مدعی شد نخستین سطح پیروزی، جلوگیری از سقوط حکومت بوده است. این تعریف از پیروزی، نکته مهمی در خود دارد. بقای ساختار سیاسی را نمی‌توان معادل پیروزی نظامی دانست. همچنین بقای حکومت به‌تنهایی نمی‌تواند معیار امنیت، رفاه و منافع عمومی مردم باشد.
او همچنین درباره سرنگونی جنگنده اف‌ـ۳۵ آمریکا ادعایی مطرح کرد. با این حال، در گزارش منتشرشده تسنیم، شواهد مستقلی برای ارزیابی این ادعا ارائه نشده است. بنابراین، چنین ادعایی را نمی‌توان بدون تأیید مستقل، واقعیت قطعی میدان نبرد دانست؛ بلکه بیشتر باید آن را تبلیغاتی و عوام‌فریبی برای مصرف داخلی و القای قدرت نظامی حکومت ارزیابی کرد.
نکته دیگر، نقش مجتبی خامنه‌ای در صدور دستورهای نظامی است. پیام اخیر او به فرماندهان ارشد، بر پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی تأکید دارد. با این حال، هنوز جزئیات عملیاتی این دستور و دامنه واقعی اهداف احتمالی اعلام نشده است. در این میان، تکیه بر تهدیدهای گسترده نمی‌تواند جایگزین توانایی واقعی نظامی شود. گسترش جنگ بدون محاسبه دقیق ظرفیت‌ها و پیامدها، خطر سوءمحاسبه و ورود بازیگران تازه به درگیری را افزایش می‌دهد.
هزینه واقعی گسترش جنگ را چه کسانی می‌پردازند؟
در این معادله، مردم ایران یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها هستند. اقتصاد فرسوده، کاهش قدرت خرید، بحران اشتغال و آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها، ظرفیت جامعه برای تحمل یک جنگ تازه را محدود می‌کند. اگر تهدیدهای اخیر به عملیات نظامی گسترده تبدیل شود، پیامدهای آن فقط به میدان‌های نبرد محدود نخواهد ماند. اختلال در تجارت، انرژی، حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری می‌تواند فشار اقتصادی بیشتری بر زندگی مردم وارد کند.
صحبت‌های پاسدار محبی سخنگوی سپاه و دستور اخیر مجتبی خامنه‌ای، نشان‌دهنده تلاش حکومت برای نمایش آمادگی و بازسازی بازدارندگی است. اما میان نمایش قدرت و توان واقعی نظامی فاصله وجود دارد. گسترش جنگ نیز الزاماً به معنای افزایش امنیت نیست. پرسش اساسی این است که در صورت ورود منطقه به دور تازه‌ای از درگیری، چه کسی مسئول هزینه‌های انسانی و اقتصادی آن خواهد بود؟
منابع
- خبرگزاری حکومتی تسنیم، گزارش سخنان حسین محبی، ۱۰ آبان ۱۴۰۵.
- خبرگزاری همشهری آنلاین۱۰ آبان ۱۴۰۵ «باب جدیدی از جنگ گشوده شد…»
