تشدید اختلافات و خطر استیضاح وزرا؛ تجسد کدامین تضاد؟
با وجود تأکید مستمر خامنهای بر ضرورت هماهنگی و اتحاد میان نهادهای حکومتی، بهویژه مجلس و دولت و موضوع استیضاح ۴ وزیر دولت پزشکیان فضای سیاسی حاکمیت نشانههای روشنی از شکاف عمیق را آشکار ساخته است.
در شرایطی که دولت پزشکیان درگیر چالشهای خطیر بینالمللی، منطقهای و داخلی است، مجلس دوازدهم، به ویژه نمایندگان جبهه پایداری، تقابلی علنی با کابینه را در پیش گرفتهاند.
موج فزاینده استیضاح وزرا، نمود بارز این رویارویی و تسویهحساب سیاسی است. اختلافات در لایههای بالای حاکمیت، علیرغم توصیههای وحدتطلبانه، سر باز کرده و به صورت جنگ پنهان میان مجلس و دولت، با ابزار فشار استیضاح، نمود یافته است.
با جمعآوری امضا برای استیضاح چهار وزیر کابینه، خبر تلاش برای ایجاد تغییر در دولت رسانهای شد. این وزرا شامل عباس علیآبادی (نیرو)، فرزانه صادق مالواجرد (راه و شهرسازی)، غلامرضا نوریقزلجه (جهاد کشاورزی) و احمد میدری (کار، تعاون و رفاه اجتماعی) هستند.
علی نیکزاد، نایب رئیس اول مجلس ملایان، در خصوص اعلام وصول طرحهای استیضاح اظهار داشت. وی گفت: «در گذشته، اگر امضاهای استیضاح وزیر به زیر ۱۰ عدد میرسید، استیضاح انجام نمیشد.» او افزود: «اما در حال حاضر اگر از سوی هیئت رئیسه اعلام وصول شود، استیضاح انجام میشود.»
با این حال، هیئت رئیسه مجلس تاکنون در برابر اعلام وصول این تقاضاهای استیضاح مقاومت نشان داده است. این امر باعث گله و اعتراض شدید نمایندگان متقاضی استیضاح شده است.
تقابل آشکار مجلس با دولت و پافشاری بر استیضاح
نمایندگان جبهه پایداری، قصد دارند با دولت پزشکیان تسویه حساب نمایند. آنها برای پس گرفتن رأی اعتماد خود از چهار وزیر دولت خیز برداشتهاند و آرام نمیگیرند.
این وضعیت خلاصهای از فضای ملتهب کنونی مجلس و رابطه پرچالش آن با دولت پزشکیان است. رابطهای که هر روز بر حجم اختلافات، تذکرها و حتی تهدیدهایش افزوده میشود.
دولت پزشکیان با مسائل سنگین اقتصادی، اجتماعی و دیپلماتیک دست و پنجه نرم میکند. اما مجلس تحت امر خامنهای، ظاهرا برخلاف توصیه همیشگی خامنهای برای «وحدت »، تقابلی آشکار با دولت و وزرایش را پیشه کرده است.
آنچه اخیراً در صحن علنی مشاهده میشود، فراتر از تذکرهای معمول نمایندگان به وزرا است. در حال حاضر، هشدارهای صریح درباره استیضاح و تهدید به پس گرفتن رأی اعتماد، در دستور کار مجلس قرار دارد.
این فضا، بهویژه پس از ماههای ابتدایی شروع فعالیت دولت پزشکیان، پررنگتر شده است. در آغاز، بسیاری از نمایندگان با اجماع نسبی به وزرا رأی مثبت دادند. اما با گذشت زمان، اختلافها آشکارتر شده و برخی وزرا بهطور جدی در تیررس مجلس قرار گرفتهاند.
چهار رأی اعتمادی که این روزها کانون اصلی کشمکش شدهاند، نمادی از ساز مخالف نمایندگان مجلس است. نمایندگان جبهه پایداری مجلس این اعتقاد را دارند.
آنها معتقدند: دولت پزشکیان نهتنها در حوزه اقتصادی، بلکه در عرصه مدیریت کلان کشور نیز نتوانسته وعدههای خود را عملی کند. مسائلی چون رشد نقدینگی، نوسانات بازار ارز، بحرانهای معیشتی، نساختن مسکن و تورم بیسابقه بهانهای برای فشار بیشتر بر دولت شده است.
علاوه بر این مسائل اقتصادی، ناکامی دولت پزشکیان در مدیریت برخی پروندههای اجتماعی و بینالمللی نیز به افزایش انتقادها دامن زده است.
در همین زمینه
استیضاح وزیر نیروی پزشکیان گامی بلند در مسیر فروپاشی وحدت خیالی
استیضاح، حق قانونی یا ابزار تسویهحساب؟
نمایندگان مجلس با استناد به اصل نظارتی قانون اساسی، استیضاح را حق قانونی و طبیعی خود میدانند. آنان میگویند اگر وزیری کارآمدی لازم و اعتماد عمومی را نشان ندهد، دلیلی برای ادامه کارش نیست.
با این حال، این رویارویی صرفاً یک نزاع ساده میان چند نماینده و چند وزیر محسوب نمیشود. در واقع، پشت این ماجرا، کشمکشی عمیقتر بر سر نفوذ جناحها در جریان است. همچنین، این اختلاف ریشه در به بازی نگرفتن برخی نمایندگان در موضوعات کلان و معادلات سیاسی آینده کشور دارد.
برخی تحلیلگران و نمایندگان مجلس، مانند مصطفی پوردهقان، معتقدند: «یک تسویهحساب شخصی و سیاسی هم حتماً این وسط هست این موضوعات را نمیشود تکذیب کرد.»
از ابتدای شروع فعالیت مجلس دوازدهم، فراکسیون وابسته به پایداریها تنها دو جلسه برگزار کرده است. این فراکسیون که پرجمعیتترین فراکسیون مجلس است، شب پیش از رأی اعتماد اولین جلسه را داشت. در آن نشست، نمایندگان به این نتیجه رسیدند که چهار وزیر دولت مسعود پزشکیان نباید رأی اعتماد بیاورند. جلسه دوم هم زمان دور دوم انتخاب هیئت رئیسه مجلس برگزار شد.
حال نمایندگانی که به عدم رأی اعتماد به چهار وزیر اعتقاد داشتند، به دنبال استیضاح پی در پی آنها هستند. این چهار وزیر (علاوه بر عبدالناصر همتی) مورد هدف استیضاح رگباری قرار دارند.
آنچه امروز در مجلس عمدتاً اصولگرا و جلسات کمیسیونها میگذرد، صرفاً بحث بر سر عملکرد چند وزیر نیست. این ماجرا آیینهای از وضعیت سیاسی کشور و بازتابی از دمیدن در آتش شکافهای عمیق قدرت است.
به بیان دیگر پساشکست سیاستهای بینالمللی، منطقهای و تضادهای انفجاری جامعه ایران، مشکلات لاینحل، خود را به صورت شکاف بین ارگانهای حکومت در بالا نشان میدهد هر چند خامنهای «روضه وحدت» بخواند. ماههای آتی روزهای سختی برای خامنهای و حاکمیتش خواهد بود.
