مشکلات نانوایان و بحران آرد؛ وقتی نان قوت غالب سفرههای ایرانی شده است
روایت یکی از مشتریان قدیمی یک نانوایی، تصویر روشنی از مشکلات نانوایان در روزهای اخیر ارائه میدهد. او میگوید نانوایی محلهاش که سالهاست از آن نان میگرفته، ناگهان تعطیل بوده است. نانوا در پاسخ گفته بود آرد ندارد، هرچند امسال برداشت گندم خوب بوده است. به گفته او، مسئولان محلی بهجای تأمین آرد بیشتر گفتهاند: «زیاد نان میپزی، کمتر تولید کن.» نانوا برای بازگشایی مغازه، چند گونی آرد از همکار دیگری قرض گرفته است. این روایت ساده، بخشی از یک بحران گستردهتر در زنجیره تأمین آرد و نان کشور را نشان میدهد.
ریشه مشکلات نانوایان از مرداد تا مهر ۱۴۰۵
از مردادماه امسال، نظارت بر سهمیه آرد نانواییها بهشدت افزایش یافته است. بر اساس گزارشها، برخی نانواییهای بهاصطلاح متخلف پلمب و سهمیه آردشان کاهش داده شده است. این سیاست با هدف کنترل توزیع آرد میان واحدهای نانوایی اجرا شده است.
در شهریورماه نیز مسئولان اتحادیه نانوایان اعلام کردند کمبودی در تأمین گندم یا آرد وجود ندارد. با این حال، هشدار دادند آزادسازی آرد بخش صنف و صنعت میتواند به نانهای سنتی و یارانهای آسیب بزند. به گفته آنان، هر تصمیم درباره آرد باید کل زنجیره تولید تا مصرف را در نظر بگیرد.
در همین بازه، قیمت نان نیز بدون اطلاعرسانی رسمی، تقریباً دو برابر شده بود. این افزایش از اول تیرماه آغاز و در شهریور همچنان محل انتقاد بود. مجموع این تحولات، زمینهساز مشکلات نانوایان در ماههای بعد شد.
چرا برخی نانواییها آرد کافی دریافت نمیکنند؟
سهمیه آرد هر نانوایی معمولاً بر اساس میزان پخت پیشین آن تعیین میشود. به بیان دیگر، نانواییای که پخت بیشتری داشته باشد، ممکن است سهمیهاش را کمتر از تقاضای واقعی دریافت کند. همین منطق، در روایت نانوایان محلی نیز دیده میشود.
بیشتر بخوانید
لوبیاکاران زیر بار هزینهها؛ برداشت محصول یا آغاز ورشکستگی کشاورزان؟
تفاوت سهمیه میان نانواییها، تغییر تقاضای محلی و وزن چانه نان، میتواند احساس کمبود را در برخی محلهها ایجاد کند. یک صف طولانی یا یک نانوایی تعطیل نیز میتواند نشانهای از کمبود در سطح محلی باشد.
اما برای خانوادهای که نانوایی محلهاش بسته است، این توضیح آماری کمکی نمیکند. مشکلات نانوایان در چنین مواردی، مستقیماً به سفره مردم منتقل میشود. تناقض میان برداشت خوب گندم و کمبود آرد در سطح محلی، همچنان بیپاسخ مانده است.
نان؛ از کالای ساده تا قوت غالب خانوارهای کمدرآمد
بر اساس آخرین آمار رسمی، تورم نقطهای نان و غلات به ۱۰۳.۹ درصد رسیده است. تورم سالانه کل کشور نیز به ۶۹.۹ درصد گزارش شده و فشار گرانی خوراکیها از ۱۲۷ درصد گذشته است. این ارقام، جایگاه نان را در سبد هزینه خانوار بهشدت تغییر دادهاند.
با افزایش هزینه سایر کالاهای غذایی مانند گوشت، لبنیات و میوه، بسیاری از خانوارها این اقلام را از سبد مصرفی خود حذف کردهاند. در چنین شرایطی، نان به یکی از معدود کالاهای در دسترس برای تأمین انرژی روزانه بدل شده است. مصرف بیشتر نان، فشار مضاعفی بر ظرفیت نانواییها و سهمیه آرد وارد میکند.
نتیجه این وضعیت، وابستگی بیشتر خانوارهای کمدرآمد به نان است، درست در شرایطی که تأمین همین کالا نیز با مشکل روبهرو شده است. مشکلات نانوایان دیگر صرفاً یک مسئله صنفی نیست؛ بلکه بهطور مستقیم به امنیت غذایی خانوارها گره خورده است.
صفهای نانوایی و مردمی که هزینه این مشکلات را میپردازند
در روزهای اخیر، گزارشها از افزایش دوباره قیمت نان حکایت دارد. مشتریان همچنین از افت کیفیت نان و کمبود واحدهای دولتیپز نسبت به آزادپزها گلایه دارند. این وضعیت، مردم را عملاً بهسمت خرید نان گرانتر سوق میدهد. صفهای صبحگاهی نانواییها، بازتاب همین فشار روزمره بر خانوارهاست.
در نهایت، این پرسش باقی میماند که با وجود برداشت خوب گندم، چرا مشکلات نانوایان و کمبود آرد در سطح محلی همچنان تکرار میشود. پاسخ روشن به این پرسش، هنوز از سوی حاکمیت ارائه نشده است. چرا که اراده و تصمیمی برای حل این مشکل مانند دیگر مشکلات معیشتی شهروندان وجود ندارد و در اولویت حاکمیت ملایان نیست.
منابع
- اتحادیه آزاد کارگران ایران، اینستاگرام ۵ مهر ۱۴۰۵
- مصرف نان این روزها برای بعضی خانوادهها تغییر کرده، نبض قیمت، ۵ مهر ۱۴۰۵
- افزایش دوباره قیمت نان / نانواییها رکورد تخلف را شکستند، اقتصادآنلاین ۴ مهر ۱۴۰۵
- تورم مواد غذایی بالا ماند/ کدام اقلام سفره خانوار بیشتر زیر فشار رفتند، نبض قیمت، ۱ مهر ۱۴۰۵
- رئیس اتحادیه نانوایان: یارانه نان باید به مردم یا زنجیره نهایی پرداخت شود، نورنیوز، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- گران شدن نان صدای کیهان را درآورد / کار چند نفر در دولت است! ، شرق، ۶ تیر ۱۴۰۵
- تیغ نظارت به سهمیه آرد رسید؛ از کاهش سهمیه تا پلمب نانواییهای متخلف، خبرگزاری مهر، ۲۵ مرداد ۱۴۰۵
- از لبنیات تا میوه / مردم حتی کالاهای اساسی را از سبد خرید حذف کردند، اقتصادآنلاین، ۲۶ شهریور
