سهمیه بندی نان؛ ۷۰ قرص با نرخ یارانهای و سپس ۴.۵ برابر گرانتر برای هر نفر
رسانههای داخلی ایران از سهمیهبندی نان در سه استان کشور خبر میدهند. بر اساس گزارشها، طرح «مدیریت خرید نان» بدون ابلاغ عمومی در سه استان مرکزی، خوزستان و زنجان به اجرا گذاشته شده و طبق آن سهمیه ماهانه هر فرد حدود ۸ کیلوگرم آرد با نرخ یارانهای ۲۳۰۰ تومان تعیین شده است. اگر خرید از این سقف فراتر رود، نان با نرخ آزاد ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان محاسبه و مازاد دریافت به حساب دولت واریز خواهد شد
طرح مدیریت خرید نان برای هر نفر ماهانه ۷۰ قرص با قیمت ۲۸۰۰ تومان پیشبینی کرده است. مصرف بیش از این سقف با نرخ ۱۲۶۵۰ تومان محاسبه میشود. این سهمیهبندی نان برای خانوارهایی که نان قوت غالب آنان است، اثر معیشتی مستقیم دارد.
جزئیات طرح؛ دو نرخ برای یک قرص نان
بر اساس دادههای ارائهشده، هر نفر ماهانه ۷۰ قرص نان با قیمت ۲۸۰۰ تومان دریافت میکند. برای خانواده چهار نفره این رقم به ۲۸۰ قرص میرسد. با عبور از این سقف، نان دیگر یارانهای نیست و قیمت آزاد آن ۱۲۶۵۰ تومان است. نسبت این دو نرخ حدود ۴.۵ برابر است.
سهمیه نان ماهانه را میتوان یکجا یا در چند نوبت خرید. هر خرید از نانوایی، از سهمیه ثبتشده خانوار کم میکند. مبنای محاسبه سرپرست خانوار است و خرید دیگر اعضا نیز در مجموع سهمیه خانوار حساب میشود. مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان در ۲۶ آبان ۱۴۰۵ همین مبنا را اعلام کرده است.
بیشتر بخوانید
گزارشها سرانه ماهانه را حدود ۸ کیلوگرم آرد و نرخ دولتی آن را ۲۳۰۰ تومان اعلام کردهاند. یکی از اعضای اتحادیه نانوایان بندر ماهشهر از ۲ تا ۳ قرص نان روزانه برای هر نفر سخن گفته است. او نرخ مازاد را ۱۲۶۰۰ تومان عنوان کرده است. گزارشهای دیگر ارقام ۱۲۶۵۰ و ۱۳۱۵۰ تومان را آوردهاند.
اثر سهمیهبندی نان بر هزینه خانوار
خانواده چهار نفرهای را در نظر بگیرید که ۳۰۰ قرص نان نیاز دارد. ۲۸۰ قرص نخست ۷۸۴ هزار تومان هزینه دارد. ۲۰ قرص مازاد با نرخ ۱۲۶۵۰ تومان، ۲۵۳ هزار تومان میشود. مجموع پرداختی به ۱.۰۳۷.۰۰۰ تومان (یک میلیون و ۳۷ هزار تومان) میرسد. با نرخ ۲۸۰۰ تومان همین ۳۰۰ قرص ۸۴۰ هزار تومان تمام میشد. تفاوت، ۱۹۷ هزار تومان در یک ماه است.
بیست قرص مازاد به قیمت حدود ۹۰ قرص نان یارانهای تمام میشود. یعنی هر قرص خارج از سقف ۴.۵ برابر هزینه هر قرص داخل سقف را دارد. برای خانوادهای که مهمان دارد یا چند فرزند دارد، عبور از سقف دور از انتظار نیست. کارگری که بخش مهمی از غذایش نان است نیز همین فشار را تجربه میکند.
برای هر نفر، ۷۰ قرص داخل سقف ۱۹۶ هزار تومان هزینه دارد. ده قرص مازاد برای همان نفر ۱۲۶.۵ هزار تومان تمام میشود. این مبلغ معادل حدود ۶۴ درصد هزینه ماهانه ۷۰ قرص نان است. برای خانوارهای کمدرآمد، که نان بخش بزرگی از سبدشان است، عبور از سهمیه نان فشار سنگینتری دارد.
اظهارات مسئولان و پرسشها درباره اجرا
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان در ۲۶ آبان ۱۴۰۵ گفت طرح مدیریت خرید نان محدودیتی برای نان مصرفی ایجاد نمیکند. به گفته او هدف، ساماندهی مصرف آرد یارانهای و بهانه شناسایی خریدهای غیرمتعارف است. او گفته الگوی مصرف از روی اطلاعات دو سال گذشته و با لحاظ تفاوت مناطق شهری و روستایی تعیین شده است.
با این حال کیهان از اجرای بدون ابلاغ سهمیه نان در خوزستان و زنجان خبر داد. به نوشته این روزنامه، اجرا بدون آگاهسازی نانوایان و شهروندان به هجوم مردم و درگیری لفظی مقابل نانواییها انجامید. مقام دولتی اجرای سراسری را تأیید و ابلاغ شیوهنامه را از یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد.
به گفته یکی از مسئولان استانی، سقف یکسان برای همه شهروندان، بدون توجه به شرایط خانوار و منطقه، دقیق نیست. در یکی از گزارشها، نرخ لواش یارانهای حدود ۲۷۰۰ و نرخ آزاد آن حدود ۱۰۰۰۰ تومان آمده است. این نسبت حدود ۳.۷ برابر است و با ۴.۵ برابری مثال دزفول فرق دارد.
سهمیه نان در کنار سایر فشارهای معیشتی
در دادههای ارائهشده، سهمیه نان در کنار جمعآوری کارتهای آزاد سوخت و گرانی لبنیات مطرح شده است. خانوارهای کارگری و پرجمعیت این تغییرها را همزمان تجربه میکنند. خانوادهای که مهمان دارد نیز باید نگران تمام شدن سقف باشد.
در گزارشها آمده است کارتخوان نانوایی مصرف هر کارت بانکی یا کد ملی را با الگوی متعارف منطقه میسنجد. مبلغ مازاد، بر اساس نوشته کیهان، به حساب دولت واریز میشود. کارگزاران حکومتی ملایان در خوزستان از مردم خواستهاند کارت بانکی خود را در اختیار افراد «سودجو» قرار ندهند. گویا مشکل نه کمبود نان که افراد «سودجو» هستند!
هر خانوار باید مصرف ماهانه خود را با سقف ثبتشده بسنجد. سهمیه نان در عمل، شمارش قرصهای باقیمانده را به دغدغه روزانه تبدیل میکند. برای خانواده چهار نفره، ۲۸۰ قرص یعنی کمی بیش از ۹ قرص در روز. اگر خانواده سقف ماهانه را زودتر مصرف کند، باقی ماه با نرخ آزاد روبهرو میشود.
منابع
- ۱. سهمیهبندی نان اجرایی شد؟ جزئیات سهمیه روزانه و قیمت نان مازاد، نمناک، ۲۶ آبان ۱۴۰۵
- ۲. خرید نان خانوارها در استان خوزستان بدون محدودیت است، خبرگزاری صدا و سیما، ۲۶ آبان ۱۴۰۵
- ۳. نان در مسیر سهمیهبندی دیجیتال / چه اتفاقی در نانواییها افتاده است؟ + فیلم، تابناک، ۲۶ آبان ۱۴۰۵
- ۴. سهمیه بندی نان اجرایی شد/ تیرگی نان ناشی از افزایش سبوس است، خبرفوری، ۲۶ آبان ۱۴۰۵







