از صفهای طولانی نان تا توقف کشاورزی نشانههای هشداردهنده یک بحران غذایی
گزارشهای میدانی از شهرهای مختلف ایران در روز جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵، تصویری نگرانکننده از وضعیت معیشت مردم و امنیت غذایی کشور ارائه میدهد. صفهای طولانی نان، محدودیت خرید، تعطیلی نانواییها به دلیل کمبود آرد، افزایش سرسامآور قیمت مواد غذایی، کمبود سوخت و اختلال در فعالیت کشاورزان، مجموعهای از نشانههاست که در کنار یکدیگر این پرسش جدی را مطرح میکند: آیا ایران در مسیر یک بحران گسترده غذایی و حتی خطر قحطی قرار گرفته است؟
آنچه این نگرانی را جدیتر میکند، همزمانی مشکلات در بخشهای مختلف زنجیره تأمین غذاست؛ از تولید و برداشت محصولات کشاورزی تا حملونقل، توزیع و قدرت خرید مصرفکنندگان.
نان؛ از کالای روزمره تا کالای سهمیهای
در مراغه، شهروندان از ساعت ۵ بامداد برای خرید نان در صف ایستادهاند، اما پس از ساعتها انتظار در سرما، به هر نفر حداکثر ۲۰ قرص نان لواش تحویل داده میشود.
در میانشهر فسا نیز یک نانوایی به دلیل نداشتن آرد در روزهای چهارشنبه و جمعه تعطیل بوده و نگرانی مردم از تأمین نان روزهای آینده افزایش یافته است.
بیشتر بخوانید
همزمان، گزارشهایی از طرح محدودیت و سهمیهبندی نان منتشر شده است. شهروندی از آذربایجان شرقی در اعتراض به این سیاست میگوید سهمیهبندی راهحل بحران نیست؛ بهویژه آنکه بسیاری از خانوادهها دیگر توان خرید گوشت، ماهی و حتی میوه را ندارند و نان، سیبزمینی، پیاز و گوجه به بخش اصلی سبد غذایی آنها تبدیل شده است.
مواد غذایی از سفره مردم پرواز میکنند
افزایش قیمت مواد غذایی نیز ابعاد دیگری از بحران را آشکار میکند.
بر اساس گزارشهای بازار در ۲۹ آبان، قیمت هر کیلو مرغ کامل به ۳۶۰ هزار تومان، ران مرغ به ۴۵۰ هزار تومان، سینه مرغ به ۸۱۰ هزار تومان و فیله مرغ به ۹۰۰ هزار تومان رسیده است.
برنج پاکستانی که پیشتر جایگزینی ارزانتر برای برنج ایرانی محسوب میشد، حالا برای یک کیسه ۱۰ کیلویی به حدود ۴ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان رسیده است.
در کمتر از ۴۸ ساعت نیز افزایش قیمتهای دیگری گزارش شده است: ماکارونی ۱۰۰ درصد، لاستیک ۳۰ درصد، شیر ۱۵ درصد و هزینه حملونقل ۲۲ درصد افزایش یافته است. قیمت برخی محصولات ایرانخودرو نیز تا یک میلیارد تومان بالا رفته است.
این افزایشها در شرایطی اتفاق میافتد که قدرت خرید خانوارها بهشدت کاهش یافته و بخش بزرگی از جامعه برای تأمین ابتداییترین نیازهای غذایی خود با مشکل مواجه است.
کمبود سوخت؛ تهدیدی برای تولید غذای آینده
بحران فقط به سفره امروز مردم محدود نمیشود. گزارش کشاورزان از کاهش سهمیه گازوئیل تراکتورها نشان میدهد که کمبود سوخت به مزارع نیز رسیده است.
کشاورزان میگویند بسیاری از تراکتورها به دلیل نداشتن گازوئیل از چرخه فعالیت خارج شدهاند و بخشی از زمینهای کشاورزی، با وجود فرارسیدن فصل آمادهسازی، هنوز شخم نخوردهاند.
این وضعیت میتواند برنامه زمانی کشت را مختل کند و در ماههای آینده بر میزان تولید محصولات کشاورزی اثر بگذارد.
در کنگان نیز مردم از کمبود بنزین و صفهای طولانی جایگاهها شکایت دارند. شهروندی میگوید ساعت ۶ صبح برای سوختگیری مراجعه کرده، اما با پاسخ «بنزین نداریم» مواجه شده است.
بازگشت خاموشیهای برنامهریزیشده دو ساعته در تهران و انتشار جدول قطع برق برای آذرماه نیز بر نگرانیها افزوده است. اختلال در تأمین انرژی، علاوه بر زندگی روزمره، میتواند فعالیت واحدهای تولیدی، صنایع غذایی و زنجیره توزیع را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
مالیات و گرانی؛ فشار مضاعف بر اقتصاد خانوار
در کنار این مشکلات، کسبوکارهای کوچک نیز زیر فشار مالیاتهای جدید قرار گرفتهاند. یک میوهفروش دورهگرد میگوید با وجود کاهش فروش و ناتوانی در تأمین هزینههای زندگی، با مطالبه مالیاتهای ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومانی مواجه شده است.
این فشارها در شرایطی اعمال میشود که قدرت خرید مردم کاهش یافته و بازار با رکود روبهروست. نتیجه چنین وضعیتی میتواند کاهش فعالیت کسبوکارهای کوچک، افزایش بیکاری و محدودتر شدن دسترسی خانوارها به مواد غذایی باشد.
از بحران معیشت تا تهدید امنیت غذایی
مجموعه این گزارشها بهتنهایی اثباتکننده وقوع قحطی در ایران نیست، اما کنار هم قرار گرفتن کمبود نان، افزایش شدید قیمت مواد غذایی، اختلال در تأمین سوخت، مشکلات تولید کشاورزی و خاموشیهای گسترده، زنگ خطر جدی برای امنیت غذایی کشور است.
قحطی معمولاً حاصل یک عامل منفرد نیست؛ بلکه زمانی شکل میگیرد که کاهش تولید و اختلال در توزیع با فقر گسترده و ناتوانی مردم در خرید مواد غذایی همراه شود.
مسئله فقط این نیست که مرغ و برنج گران شده یا مردم برای خرید نان در صف میایستند؛ مسئله این است که همزمان توان تولید، توزیع و خرید مواد غذایی تحت فشار قرار گرفته است.
در شرایطی که بهجای حل ریشهای مشکلات اقتصادی و زیرساختی، سیاستهای محدودکننده و افزایش فشار مالی بر مردم ادامه پیدا میکند، خطر آن وجود دارد که بحران معیشت به بحرانی فراگیر در تأمین غذای جامعه تبدیل شود.
اگر رژیم ایران همین مسیر را ادامه دهد، کوچک شدن سفرهها ممکن است به نقطهای برسد که بخش بزرگی از مردم نه فقط در خرید غذای باکیفیت، بلکه در تأمین حداقل مواد غذایی مورد نیاز خود نیز با دشواری جدی روبهرو شوند. بنابراین تنها راه باقیمانده برای مردم آن است که خود را از چنگال خونین و غارتگر آخوندهای حاکم خلاص سازند. این کار امروز بیش از هر زمانی در دسترس است و با یک قیام سازمانیافته و قهرآمیز فرودستان و ستمشدگان آزادی ایران عزیز ما رقم خواهد خورد.







