ارز ترجیحی دارو، ۵۰۰ میلیون دلار کمتر؛ آیا هزینه درمان خانوادهها بیشتر میشود؟
ارز ترجیحی دارو این روزها به یکی از نگرانکنندهترین موضوعات حوزه سلامت تبدیل شده است. رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرده ۵۰۰ میلیون دلار از منابع ارز ترجیحی دارو از بودجه حذف شده است. در شرایطی که بسیاری از مردم همین حالا هم زیر بار هزینههای درمان هستند، این خبر نگرانیها را بیشتر کرده است. سؤال اصلی این است که این کاهش حمایت ارزی، چه تأثیری بر جیب بیماران خواهد گذاشت و چه کسی مسئول این تصمیم است.
حذف ۵۰۰ میلیون دلار ارز ترجیحی دارو؛ چه اتفاقی افتاده است؟
مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، در ابتدای مهر ۱۴۰۵ جزئیات تازهای از تغییرات ارزی حوزه دارو منتشر کرد. به گفته او، ۵۰۰ میلیون دلار از منابع ارز ترجیحی بهطور کامل از بودجه حذف شده و میزان کل این ارز به ۳ میلیارد دلار کاهش یافته است. علاوه بر این، ۹۰۰ میلیون دلار دیگر از ارز ترجیحی دارو به ارز غیرترجیحی منتقل شده است.
این جابهجایی به معنای واقعی گرانتر شدن تأمین دارو برای شرکتهای دارویی است. پیرصالحی توضیح داد شرکتهای دارویی سال گذشته ارز غیرترجیحی را حدود ۷۰ هزار تومان تأمین میکردند، اما امروز همین نرخ به ۱۷۰ هزار تومان رسیده است. این جهش قیمتی مستقیماً روی هزینه تمامشده داروها اثر میگذارد.
او همچنین پیشبینی کرد بازار دارو در سال جاری به حدود ۷۵۰ تا ۸۰۰ همت برسد. در کنار این رقم، وضعیت مالی بیمهها هم نگرانکننده توصیف شده است؛ بیمه سلامت اکنون بیش از ۱۰ ماه بدهی به تأمینکنندگان دارد و بدهی تأمین اجتماعی نیز به حدود ۷ ماه رسیده است. این بدهیها نشان میدهد بیمهها حتی پیش از این کاهش ارزی هم توان کافی برای جبران هزینهها را نداشتهاند.
ارز ترجیحی دارو کم شد؛ بیماران و بیمهها چه فشاری را تحمل میکنند؟
بررسیهای میدانی نشان میدهد سهم پرداخت از جیب بیمار، بعد از تغییر نرخ ارز پایه دارو، به بیش از ۶۰ درصد رسیده است. این رقم پیش از این تغییرات بهمراتب پایینتر بود. کارشناسان هشدار دادهاند که این افزایش، حفاظت مالی خانوارها را بهشدت تضعیف میکند.
بیشتر بخوانید
قشم در محاصره گرانی و رکود؛ کاسبان میان قبض برق و مغازههای بیمشتری
در برخی داروهای پرمصرف و حیاتی، وضعیت حتی شدیدتر است. بررسی قیمتها نشان داده پرداخت از جیب بیماران برای برخی اقلام دارویی تا ۴۰ برابر افزایش یافته است. این جهش قیمتی، بدون آنکه منابع مالی کافی به بیمهها اختصاص یابد، رخ داده است.
پیش از این، در نشست خبری شهریورماه، پیرصالحی از افزایش ۳۵ درصدی پرداختی بیماران و کاهش ۹۰۰ میلیون دلاری ارز ترجیحی دارو نسبت به سال قبل خبر داده بود. در همان زمان، ده قلم داروی پرمصرف بیماران خاص نیز از پوشش بیمهای خارج شد. این روند نشان میدهد فشار مالی بر بیماران، پدیدهای تازه نیست، بلکه در چند ماه اخیر بهطور مستمر ادامه داشته است.
چرا دولت ارز ترجیحی دارو را کاهش میدهد؟ روایت رسمی و روایت منتقدان
دلیل رسمی این تصمیم، محدودیت منابع ارزی کشور اعلام شده است. مسئولان سازمان غذا و دارو تأکید کردهاند نیاز واقعی کشور به دارو و تجهیزات از بین نمیرود، حتی اگر ارز ترجیحی آن حذف شود. به همین دلیل، تأمین این کالاها باید از مسیر ارز غیرترجیحی و با هزینه بالاتر انجام شود.
در کنار این توضیح، رئیس سازمان غذا و دارو روایت دیگری هم مطرح کرده است. او واردات برندهای دارویی خارجی را جزو اولویتهای این سازمان نمیداند و در عوض از آمادگی صنعت داخلی برای صادرات سخن گفته است؛ به بیان او، تولید دارو در کشور از مرحله خودکفایی کمی عبور کرده و اکنون در آستانه رقابت کیفی و توسعه بازارهای صادراتی قرار دارد.
این روایت با آماری که مردادماه ۱۴۰۵ از سوی عبدالامیر ربیهاوی، مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت، اعلام شد همراستاست؛ بر اساس این آمار، صادرات دارویی ایران در مجموع نزدیک به ۱۷۲ میلیون دلار بوده که حدود ۳۵ میلیون دلار آن به عراق اختصاص داشته است.
به گفته او، میان ۲۰۰ تا ۳۰۰ قلم داروی ساخت ایران در نسخههای پزشکان عراقی تجویز میشود و اقبال مصرفکنندگان این کشور به داروی ایرانی بالاست؛ در حالی که عراق سالانه بیش از ۱ میلیارد دلار دارو وارد میکند و بخشی از این بازار را ایران تأمین میکند. بنابراین باید گفت دولت برای اینکه درآمد خود را افزایش دهد از جیب بیماران میزند و دارو را به خارج صادر میکند. مثل فروش انرژی در زمینههای مختلف مثلا در حالی که مردم برق و گاز ندارند رژیم آن را به بهای ارزان به کشورهای منطقه میفروشد
بحران دارو در کشوری با منابع بزرگ؛ مسئولیت با کیست؟
ایران با وجود برخورداری از منابع طبیعی و صنعت داروسازی نسبتاً توسعهیافته، همچنان با بحران تأمین مالی دارو دستبهگریبان است. تجمیع بدهیهای چندماهه بیمهها، کاهش پیاپی ارز ترجیحی و افزایش چندبرابری نرخ ارز غیرترجیحی، نشان میدهد مشکل صرفاً کمبود منابع نیست، بلکه به نحوه تخصیص و مدیریت آن نیز مربوط میشود.
از یک سو، دولت با بهانه محدودیت منابع ارزی و با چشمانداز توسعه صادرات، سهم ارز ترجیحی دارو را کاهش میدهد. از سوی دیگر، بیمهها به دلیل بدهیهای انباشته، توان جبران این کاهش را ندارند. نتیجه این وضعیت، انتقال مستقیم بار مالی به بیماران است؛ گروهی که کمترین قدرت چانهزنی را در این زنجیره دارند.
پرسش اینکه آیا این تصمیم واقعاً ناشی از ضرورت اقتصادی و راهبرد صادراتی است یا نتیجه اولویتبندی نادرست منابع کشور؟ پاسخ روشن است موضوع هزینهکرد حاکمیت ملایان برای برنامه هستهای، برنامه موشکی، حمایت از گروههای نیابتی و تروریستی در منطقه و… در سالهای اخیر جایی برای تاخیر در جواب به این سوال باقی نمیگذارد. به عبارت دیگر سلامت مردم ایران نه تنها در اولویت اول حاکمیت ملایان نیست بلکه میتوان گفت اصلا جزء اولویتهایش نیست.
منابع
- حذف ۵۰۰ میلیون دلار از منابع ارز ترجیحی دارو خبرگزاری مهر ۲ مهر ۱۴۰۵
- ۵۰۰ میلیون دلار از منابع ارز ترجیحی دارو رسما حذف شد بورس پرس ۴ مهر ۱۴۰۵
- ۵۰۰ میلیون دلار از منابع ارز ترجیحی دارو حذف شد توسعه برند ۳ مهر ۱۴۰۵
- حذف ۵۰۰ میلیون دلار از منابع ارز ترجیحی دارو رکنا ۲ مهر ۱۴۰۵
- دارو گران شد بیماران تاوان تغییر نرخ ارز را میدهند سلامت نیوز ۱ مهر ۱۴۰۵
- افزایش ۳۵ درصدی پرداختی بیماران ارز ترجیحی دارو ۹۰۰ میلیون دلار کاهش یافت شرق ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۹۰۰ میلیون دلار از ارز ترجیحی دارو و تجهیزات کاهش یافت نباید اجازه دهیم داروی ارزان از قفسهها حذف شود خبرگزاری آنا ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ماجرای خروج بیمهای ۱۰ قلم داروی بیماران خاص فانا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
- استقبال بازار عراق از داروهای ایرانی باشگاه خبرنگاران جوان ۱۱ مرداد ۱۴۰۵
- تمایل عراقیها به استفاده از داروهای ایرانی خبرگزاری مهر ۶ مرداد ۱۴۰۵
- آمادگی ایران برای صادرات دارو به ۴۰ کشور پایگاه خبری الف ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
