جشن مهرگان و تاریخچه آن
جشن مهرگان در تاریخ ایران یکی از جشن‌های معروف است. همانطور که می‌دانید در ایران باستان جشن‌های بسیاری وجود داشته است و اغلب با اسامی ماه‌های سال نامگذاری شده‌اند.
ایرانیان باستان در بیشتر ماه های سال جشن مخصوص داشتند و از آنجا که هر ۳۰ روز ماه هر کدام اسم خاصی داشتند در روزی از ماه که نامش با اسم آن ماه یکی بود مبارک بود و آن روز جشن گرفته می‌شد.
در این بین اما جشن نوروز، جشن مهرگان و سده از بزرگترین جشن های آن دوران به شمار می‌رفتند که حتی در برخی از مناطق همسایه ایران نیز رایج بودند.
درباره؛ مهرگان بیشتر بخوانید
جشن مهرگان بعد از نوروز مهمترین جشن ایرانیان باستان بوده و هر سال در ماه اول پاییز برگزار میشده است. در تقویم اوستایی سال ایرانیان به دو قسمت تابستان بزرگ و زمستان بزرگ تقسیم شده است بدین ترتیب نوروز جشن ابتدای تابستان بزرگ و جشن مهرگان در ابتدای زمستان بزرگ برگزار میشده است.
در مورد روز دقیق برگزاری جشن مهرگان اختلافاتی وجود دارد ولی معروف‌ترین آنها مصادف با روز ۱۶ مهرماه که مهر نام داشته است. برخی هم گفته اند که در واقع جشن مهرگان در دو روز برگزار میشده است یکی در روز مهر یعنی ۱۶ مهرماه و دیگری در ۲۱ مهرماه.
پیشینه نامگذاری جشن مهرگان
در منابع مختلف تاریخی علل متفاوتی را برای برگزاری این جشن و یا نامگذاریش ذکر کرده‌اند ولی اغلب نامگذاری آنرا مربوط به مهر یا میترا نسبت می‌دهند. مهر از نام‌هایی است که در اوستا آمده و نام یکی از ایزدان مهم است که معروف به دوستی، رعایت عهد و پیمان است و از طرف دیگر مبلغ راستی و درستی و دشمن دروغ است.
امروزه زرتشتیان روز ۱۰ مهر را بعنوان جشن مهرگان جشن می‌گیرند و البته این اختلافات طبیعی به نظر می‌رسد و دلیل آن هم شاید اختلاف گاه شمارهای باستانی و امروزی است.
در ایران باستان از گاهشمار یزدگردی استفاده می‌کردند و طبق آن همه مناسبتها ثابت بودند و از طرف دیگر گفته شده که در آن گاهشمار همه ماه‌ها ۳۰ روزه بوده اند درحالیکه در گاهشمار امروزی بعضی از ماه‌ها ۳۱ روزه هستند و بعضی همین دلیل را علت این اختلافات می‌دانند.
آداب و رسوم جشن مهرگان
جشن مهرگان هم مانند سایر جشن‌های باستانی ایران آداب و رسوم خاصی داشته است. این جشن در دوران باستان در طی چند روز برگزار میشده است و در طول ماه نیز این شادی و جشن و سرور ادامه داشته است. از رسوم این جشن دادن هدیه به یکدیگر و نظافت خانه ها و پوشیدن لباس‌های رنگارنگ و خصوصا ارغوانی ذکر شده است. مردم در این روز به دیدار یکدیگر می‌رفتند و به یکدیگر شاباش نوشته که چیزی مانند کارت تبریک امروزی است هدیه می‌دادند. پذیرایی از مهمانان و صرف غذا و بعد برگزاری مراسم رقص و موسیقی هم جزء آداب و رسوم این جشن بوده است.
لازم به یادآوری است که در کتاب موسیقی فارابی هم مقام یازدهم به نام مهرگان نامگذاری شده است که این هم نشان دهنده اهمیت این جشن در دوران باستان بوده است.
