به یاد فریدون فروغی؛ خواننده ملی ایران

فریدون فروغی و صدای سحرانگیز

فریدون فروغی خواننده آهنگساز، نوازنده و خواننده سرشناس ایران بود در حاکمیت شاه و حاکمیت شیخ، ممنوع الکار و ممنوع الصدا شده بود.
ترانه هایش تم عصيانی و اعتراضی داشت. به همین دلیل مردم به او لقب «خواننده ملی» داده بودند.
در دوران حاکمیت آخوندها به او هرگز اجازه‌ کار داده نشد.

فریدون فروغی از جمله هنرمندان مشهور ایرانی است که با سبک متفاوت و منحصر به فرد خود، توانست موسیقی ایرانی را جلوه‌ای نو ببخشد. بسیاری از صاحب‌نظران موسیقی، فروغی را نخستین کسی می‌دانند که توانست موسیقی بلوز را به موسیقی ایرانی تزریق کرده و در ارتقاء آن بکوشد. صدای قوی و ماندگار فروغی و اشعار اجتماعی و معترضانه او اثری بیاد ماندنی در ذهن و ضمیر جوانان بیادگار گذاشت.

فریدون فروغی اهل محله سلسبیل در تهران بود. در ۹بهمن سال ۱۳۲۹ بدنیا آمد و در شروع، در اوقات تنهایی خود به سرودن شعر و نواختن تار پرداخت. پدرش کارمند اداره دخانیات بود و او تک پسر خانواده بود. اما سه خواهر داشت که در رشد هنری فریدون اثری جدی داشتند.

درباره؛ ناصحی بیشتر بخوانید

حسین ناصحی؛ پیشرو موسیقی شناسی قومی در ایران

شروع فعالیت حرفه‌ای در شیراز

فروغی دیپلم خود را که گرفت دیگر به تحصیل ادامه نداد. و بدون هیچ استادی، صرفا با علاقه‌ای که به موسیقی راک داشت تمرین موسیقی را شروع کرد و آثار چارلز را سرلوحه خود قرار داد. او از ۱۶سالگی کارش را به صورت جدی‌تر دنبال کرد. در سال ۱۳۴۸ صاحب کاباره کازابای شیراز کارهای او را پسندید و از او برای کار در کاباره دعوت نمود. فروغی با خوانندگی درکلوپ‌های شبانه تهران، خیلی زود بعنوان ستاره بلند آوازه کلوپ‌های تهران طلوع نمود.

بخاطر تسلط فروغی در نوازندگی پیانو، کیبورد، گیتار وگیتار الکتریکی، وی توانست بنیان‌گزار سبک نوینی درموسیقی ایرانی شود. با نوآوری‌هایش توانست جریان موسیقی را از آهنگ‌های کوچه‌بازاری جدا نماید.

شهرت فروغی و دردسرهای ساواک

ففریدون فروغی برای نخستین بار در سال ۱۳۵۰ در فیلم آدمک صدایش را عرضه کرد. که این فیلم دامنه شهرت او را بیش از گذشته گسترده نمود. در ادامه کارش را در حوزه فیلم و تئاتر شدت بخشید. با خواندن آهنگ‌هایی چون «زندون دل و غم تنهایی» کارش به اداره ساواک کشیده شد. اما این تنها مورد نبود.

فریدون فروغی در جشن‌های دوهزار و پانصد ساله شاهنشاهی، وقتی وارد صحنه شد، بدون اینکه به شاه تعظیم کند فقط با سر اشاره‌ای کرده و شروع به خواندن می‌کند که: یک نفر میاد که من منتظر دیدنشم- یک نفر میاد که من تشنه بوییدنشم. سپس ترانه همیشه غایب» را خوانده و از برابر محمد رضاشاه رد شد و صحنه را ترک می‌‌کند. همین برخورد موجب شد که ساواک او را تحت تعقیب قرار دهد. کمی بعد ساواک با پاکتی حاوی یک شعر و یک چک سراغ او می‌رود.

به او گفته می‌شود که این شعر را بخواند تا از اتهام مخالفت با شاه رهایی یابد. فروغی جلوی ماموران ساواک چک را پاره کرده ولی پاکت حاوی شعر را گرفته و به خانه می‌برد. مدتی روی آن شعر کار‌ می‌کند و از آن خوشش می‌آید. روی آن ترانه‌ای گذاشته و ترانه «خاک» را خلق نمود.

فعالیت های پیش از انقلاب

فریدون فروغی در سال‌های پیش از انقلاب فقط یک آلبوم و چند ترانه را ضبط کرد. اما در سال‌های اول بعد از انقلاب، به مدد فضای بازی که ایجاد شده بود و محدودیت‌هایی که رفع شده بود، با شوق بیشتری کارش را دنبال نمود.

ترانه «مشتی ماشا الله» و ترانه «کوچه شهر دلم» تجربه‌های جدید از فروغی بود که روح تازه‌ای به موسیقی ایران بخشید. غنای صدا و کمال خوانندگی خود او و تکنیک‌هایی که در امر نوازندگی بکار می‌گرفت، همگی فرم‌ها و تجاربی تازه در موسیقی ایرانی بودند که به همت فروغی طی شد.

کارهای محدود فروغی سرمایه هنری نسلهای بعدی

هرچند که فریدون فروغی کارنامه هنری سنگینی ندارد و حجم کارهایی که ارائه داده است محدود هستند، اما همین میزان تلاش او سرمایه هنری نسل‌های بعدی موسیقی ایرانی گشته است. وی توانست نوع دیگری از موسیقی و احساس را که هم‌نشین غم و شادی‌ها در لحظات مختلف انسان‌هاست را بخوبی ارائه کند.

بغیر از نقشی که دیگر هنرمندان موسیقی و آهنگ‌سازان و ترانه‌سرایان در تکامل هنری فروغی نقش داشتند، جنس صدا و تکنیک خوانندگی فروغی سهم به‌سزایی در موفقیت و تداوم حیات ترانه‌های اوست.

مرگ فریدون فروغی

فریدون فروغی در ۵۰سالگی در سیزدهم مهر۱۳۸۰ به علت سکته قلبی در منزل شخصیش در تهران‌پارس درگذشت. آرامگاه او در روستای قورقورک بویین‌زهرای قزوین است که او را در کنار برکه‌ای کوچک و در سایه‌سار کوهی بزرگ به خاک سپردند.

یکی از ترانه‌های معروف و محبوب فروغی ترانه «قوزک پا» است که فروغی در پس بی‌مهری‌هایی که در سالهای پس از انقلاب به او شد خوانده است که در سالگرد درگذشت این هنرمند ارزنده میهن آنرا یادآوری می‌کنیم.