فاجعه در میدان مرکزی؛ میوهها روی زمین ماندند و بازار میوه به رکودی کمسابقه رسید
در میدان مرکزی میوه و ترهبار تهران صحنهای دیده میشود که فعالان بازار میوه کمتر مشابه آن را به یاد دارند. حجم عظیمی از بار روی زمین مانده و دهها کامیون هنوز تخلیه یا فروش کامل نشدهاند. بسیاری از بارهای واردشده از روز گذشته همچنان بدون مشتری ماندهاند.
صحنه میدان؛ بار بیخریدار و ارزش در حال کاهش
کسبه و رانندگان میگویند از عصر و شب گذشته بار وارد میدان شده است. با این حال تا صبح بخش زیادی از آن به فروش نرسیده است. کامیونها پر از بارند و میوهها روی زمین ماندهاند. فروشندگان با نگرانی به محمولههایی نگاه میکنند که هر ساعت از ارزششان کاسته میشود. میوه، برخلاف بسیاری از کالاها، امکان انبار طولانیمدت ندارد. بنابراین تأخیر در فروش، مستقیماً به زیان مالی تبدیل میشود.
فعالان، رکود بازار میوه را به نقطهای رسیده میدانند که ادامه آن به تولیدکنندگان، بارفروشان و کسبه خسارت سنگین میزند. وقتی میوه خریدار ندارد، فقط بار روی زمین نمیماند. سرمایه، امید و معیشت هزاران نفر نیز روی زمین میماند. فروش با قیمت پایین نیز فقط بخشی از زیان را جبران میکند. هر روز تأخیر، بخشی از سرمایهی کسبه را از میان میبرد.
تصویر میدان نشان میدهد بازار میوه از کشاورز تا بارفروش به گردش سریع کالا وابسته است. بار واردشده باید همان روز یا روز بعد به خریداران سطح شهر برسد. اگر این چرخه کند شود، فشار نقدینگی به همه حلقهها منتقل میشود. رانندگان نیز باید با کامیونهای پر در صف تخلیه بمانند.
ابعاد رکود در بازار میوه
فهرست قیمتهای میدان مرکزی در ۲۶ آبان ۱۴۰۵ فاصله چشمگیر نرخ درجهها را نشان میدهد. نرخ درجه سوم پرتقال تامسون حدود ۳۵ درصد نرخ ممتاز است. این نسبت برای نارنگی حدود ۴۶ درصد و برای هندوانه ۲۰ درصد است. خربزه درجه سوم نیز حدود ۵۰ درصد نرخ ممتاز را دارد. این فاصله میتواند نشانه فشار بر فروش بارهای کمکیفیتتر باشد.
بیشتر بخوانید
معیشت کسبه این صنف به سرعت گردش کالا گره خورده است. بارفروشی که محمولهاش فروش نرود، هزینهی کرایه، کارگر و نگهداری را همچنان میپردازد. رانندهای که کامیونش تخلیه نشود، روز کاری خود را از دست میدهد. کشاورز نیز سهم خود را از فروش دیرهنگام یا ارزانشده دریافت میکند. ادامه خسارت میتواند توان بارفروشان را برای خرید بار بعدی کاهش دهد.
در حوزه تنظیم بازار، نرخنامههای رسمی عمدتاً قیمت را اعلام میکنند. فهرست ۲۶ آبان ۱۴۰۵ نیز، در بخشهای بررسیشده، آماری از حجم بار فروشنرفته ارائه نمیدهد. بنابراین ابعاد واقعی انباشت بار از روی این نرخها قابل سنجش نیست. بدون چنین آماری، ارزیابی عملکرد نهادهای نظارتی بر بازار میوه دشوار میشود.
اثر رکود بر معیشت و کسبوکار کاسبان
زنجیره بازار میوه از کشاورز آغاز میشود و به بارفروش و راننده میرسد. کشاورز هزینهی بذر، کود، حملونقل و نیروی کار را پیشتر پرداخته است. اگر بار فروش نرود، این هزینهها بازگشت نمییابد. این وضع بر درآمد خانوار کشاورز فشار مستقیم وارد میکند.
بارفروشان نیز در بازار میوه همزمان از دو سو بازیان روبهرو میشوند. از یک سو قیمت بار با گذشت زمان کاهش مییابد. از سوی دیگر هزینههای جاری مانند اجاره، دستمزد و کرایه متوقف نمیشود. به همین دلیل، چند روز رکود میتواند حاشیهی سود کسبه را بهشدت کم کند.
رانندگان و کارگران میدان نیز از این رکود بینصیب نیستند. توقف تخلیه و بارگیری، درآمد روزانهی آنان را کاهش میدهد. خانوارهایی که معیشتشان به این شغلها وابسته است، با بیثباتی درآمد روبهرو میشوند. از این رو معیشت هزاران نفر به فروش همین بارها گره خورده است.
نرخنامه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت بیش از ۳۰ ردیف میوه و صیفی را فهرست کرده است. با این حال این فهرست نمیگوید چه مقدار بار در میدان مانده یا چه بخشی خریدار نداشته است. قیمت اعلامشده و فروش واقعی دو مفهوم متفاوتاند.
در چنین شرایطی سنجش عملکرد نظارتی بر عرضه و تقاضا بدون دادههای روزانه دشوار است. همچنین حاکمیت نیز هیچ اقدامی از جمله خرید تضمینی یا پرداخت غرامت انجام نمیدهد و چرخه تولید از کشاورز تا مصرفکننده زیانده است. این بیکفایتی حکومت است.
منابع
- ۱. قیمت میوه و تره بار امروز سه شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵+ جدول قیمت انواع میوه و صیفیجات، رکنا، ۲۶ آبان ۱۴۰۵







