محکومیت حمید نوری در سوئد، هشدار به رییسی در ایران
بسیاری از داستان‌های ناگفته قتل عام ۳۰۰۰۰ زندانی سیاسی سال ۶۷ همراه با اجساد اعدام شدگان در نقاط ناشناخته ایران دفن شده‌اند و به احتمال زیاد این داستانها و این اجساد مدفون ناشناخته خواهند ماند. البته نه به این دلیل که مردم ممکن است آنها را به خاطر نیاورند بلکه به این دلیل که این داستانها به عمد توسط رژیم ایران “ناگفته نگه‌داشته شده‌اند.”
تعداد واقعی کشته‌شدگان هنوز مشخص نیست، زیرا اعدام ها بصورت مخفیانه انجام شد و به بسیاری از بستگان هرگز درباره اعدام یا محل دفن عزیزانشان چیزی گفته نشد. این کشتار جمعی هرگز مورد بررسی قرار نگرفت و هیچ یک از کسانی که در آن زمان مسئول بودند تا کنون با محاکمه روبرو نشده بودند. حتی برخی از مقامات ارشد آن زمان هنوز در مناصب عالیرتبه امروز سر کار هستند.
محل دفن اکثر قربانیان نیز ناشناخته است و بسیاری از آنها در گورهای جمعی دفن شدند. به گفته عفو بین‌الملل، مقامات ایرانی اجساد هیچ یک از قربانیان را به خانواده‌های آنها تحویل نداده است. آنها همچنین از گفتن محل دفن اجساد به اکثر خانواده‌ها خودداری کردند و به برخی از خانواده‌ها به طور شفاهی محل گورهای دسته جمعی یا گورهای فردی گفته شده است.
سی و چهار سال بعد از قتل عام در ایران
تقریباً همه کسانی که در دهه ۶۰ در زندان گوهردشت بودند با «حمید نوری» که با نام مستعار «حمید عباسی» به عنوان دادیار دادگستری در این زندان فعالیت می‌کرد، آشنایی دارند. بنا به شهادت زندانیانی که آن زمان در زندان گوهردشت به سر می‌بردند، وی در آن سال‌ها از اعضای فعال هیئت اعدام در این زندان بود.
در آبان ۹۸، حمید نوری (حمید عباسی) که قصد سفر به سوئد را داشت، فرصت خروج از هواپیما را پیدا نکرد چون به دلیل دست داشتن در اعدام‌های دسته جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ در فرودگاه استکهلم بازداشت شد.
خلاصه داستان حمید نوری
در اطلاعاتی که پلیس سوئد از تلفن همراه حمید نوری پیدا کرد، نام های مستعار دیگری ذکر شده است: عبدالله، وحیدی، عباسی. – اما زندانیان سیاسی او را با نام «حمید عباسی» می‌شناختند.
او در جریان حمله رژیم به مقرهای احزاب مستقر در کردستان ایران در سپاه پاسداران خدمت می‌کرد.
وی در سال ۶۱ برای استخدام در دادسرا درخواست داد و در زندان اوین مشغول به کار شد.
در کشتار تابستان ۶۷ دستیار محمد مقیسه‌ای (ناصریان) در زندان گوهردشت بود. مشارکت نوری، همانطور که توسط دادستان‌ها مشخص شد، شامل صدور احکام اعدام، انتقال زندانیان به اتاق‌های اعدام و کمک به دادستان در جمع آوری و ثبت نام زندانیان بود.
خلاصه دادگاه حمید نوری در استکهلم
- محاکمه حمید نوری نه ماه طول کشید.
- دادگاه ۹۲ جلسه دادرسی داشت.
- دادگاه شامل ۳۴ شاکی و ۲۶ شاهد بود که اکثراً از سازمان مجاهدین خلق ایران بودند.
- حمید نوری در کیفرخواست به نقض آشکار قوانین بین‌المللی (معادل جنایات جنگی) و قتل عمد از طریق مشارکت مستقیم در شکنجه و اعدام زندانیان محکوم شد.
- حمید نوری به دلیل شدت اتهامات ۱۷ ماه را با محدودیت‌های ویژه در زندان سپری کرده است.
- دولت سوئد دو وکیل برای حمید نوری تعیین کرد. آنها در دفاع از خود گفتند که دادگاه سوئد صلاحیت رسیدگی به این پرونده را ندارد و شواهد برای محاکمه نوری کافی نیست.
- نوری در جریان محاکمه‌ای که در ۱۴ اردیبهشت به پایان رسید، منکر تخلف شد.
- قاضی توماس سندرز گفت نوری مدعی است که مدارک علیه او توسط مجاهدین “ساخته شده” است و “به اشتباه او را متهم به شرکت در یک روند ساختگی از وقایع برای منافع سیاسی کرده‌اند.” سندرز گفت، با این حال، «هیچ چیز قابل توجهی به دادگاه نشان داده نشد که دلیلی برعدم اطمینان و استحکام تحقیقات باشد و آنرا زیر سؤال ببرد».
حکم
روز پنجشنبه ۱۴ ژوئیه مطابق با ۲۳ تیر، دادگاه سوئد حکم نهایی خود را علیه یکی عوامل اعدام‌های فراقانونی سال ۶۷ صادر کرد. قاضی توماس سندرز حمید نوری را به دلیل “جنایت سنگین و نقض قوانین بین المللی” و “قتل” به حبس ابد محکوم کرد.
قضات سوئدی حکم نوری را چنین عنوان کردند: «این مورد شامل جرایم فوق‌العاده‌ای است که ارزش کیفری بالایی دارند و مجازات آن چیزی کمتر از حبس ابد نیست». بر اساس این حکم، نوری پس از گذراندن دوران محکومیت خود (۲۵ سال) برای همیشه از سوئد اخراج خواهد شد.
حمید نوری ۲۰ روز فرصت دارد تا نسبت به رای دادگاه بدوی اعتراض کند. وکلای مدافع وی گفته‌اند که نسبت به حکم دادگاه تجدید نظر خواهند کرد، بنابراین حکم صادره هنوز قطعی و غیرقابل تغییر نیست.
حبس ابد در سوئد به طور کلی به معنای حداقل ۲۵ سال زندان است، اما می‌تواند تمدید شود.
بیشتر بخوانید
حمید نوری عامل قتل عام۶۷ به حبس ابد محکوم شد
واکنش ها
بالکیس جراح، مدیر موقت دادگستری بین المللی در دیده‌بان حقوق بشر، این حکم را “لحظه‌ای پرمعنا” برای بازماندگان و خانواده قربانیان خواند. او گفت: «این حکم به بلندپایه‌ترین مقامات ایران که در این جنایات دست دارند پیام می‌دهد که نمی‌توانند برای همیشه فراتر از دسترس عدالت بمانند.»
روز پنجشنبه ۲۳ تیر، عفو بین‌الملل نیز با صدور بیانیه‌ای محکومیت حمید نوری در سوئد را به دلیل ارتکاب جنایات مربوط به کشتار ۶۷ “گامی بی‌سابقه و تاریخی” در راستای عدالت برای بازماندگان و خانواده های قربانیان این اعدام ها خواند.
بیشتر بخوانید
جاوید رحمان و میشل باشه از حکم تاریخی علیه حمید نوری استقبال کردند
جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر در امور ایران نیز حکم دادگاه سوئد را جهشی مهم در راستای تحقق حقیقت و عدالت خواند. جاوید رحمان گفت: روند قضایی و صدور احکام در سوئد جهشی مهم در جهت تحقق حقیقت و عدالت برای فصل سیاهی از تاریخ ایران است و این اقدام همچنین نشانه روشنی است که با وجود شواهد اولیه، انکار و معافیت از مجازات قابل تحمل نخواهد بود.
ح. بیضایی
