در اعماق تاریخ و در زیر شن‌های زمان داستان‌های باورنکردنی بیشماری وجود دارد. بزرگترین ارتش‌های جهان که به قلمروهای ناشناس و دوردست قدم گذاشتند ولی هیچوقت برنگشتند. آنها به شکل باورنکردنی و بدون هیچ اثری برای همیشه ناپدید شده‌اند. یکی از آنها ارتش پادشاه کمبوجیه بود که در بیابان‌های آفریقا گم شدند. یا ۴۰ هزار نیروی رومی که به قصد فتح ایران حمله کردند اما نرسیده نابود شدند.
صحرای بزرگ آفریقا با طوفانهای شن و گرمای سوزان آن جانهای بیشماری را گرفته است. معمولاً آنها افراد تنها و یا کاروانهای کوچکی هستند که از مسیرهای اصلی منحرف شده و گم می‌شوند. با اینحال یک بار در تاریخ ثبت شده است که یک ارتش کامل در این بیابان از پای در آمده است.
ارتش گُم‌شده کمبوجیه
در سال ۵۲۵ قبل از میلاد، کمبوجیه دوم پادشاه هخامنشی قدرتمند ایران توجهش به مصر جلب شد. او با ارتش قدرتمندی که داشت به سرعت قلمرو باستانی فراعنه را فتح کرد. یکسال بعد در ۵۲۴ قبل از میلاد کمبوجیه یک ارتش ۵۰ هزار نفری از تبس عازم صحرا کرد. او قصد تسخیر و حمله به واحه سیوا معبد هامون را داشت. (به نقطه‌ای سرسبز در داخل بیابان واحه گفته می‌شود. واحه‌ها معمولاً پیرامون یک چشمه یا چاه بوجود می‌آیند).
کاهنان این معبد که مورد احترام مصریان بودند از فرمان‌های حکومت کمبوجیه سرپیچی می‌کردند. کمبوجیه خشمگین شد و تصمیم به سرکوب آنان گرفت. هرودوت مورخ یونانی عصر باستان می‌نویسد که در میانه راه و قبل از رسیدن ارتش کمبوجیه به سیوا یک باد شدید جنوبی، توفان عظیم شنی براه انداخت که آنها را گیر انداخت و حتی یک نفر هم جان سالم بدر نبرد.
در طی سالها تیم‌های اکتشافی متعددی، خصوصاً در قرن بیستم بدنبال بقایای گم شده ارتش کمبوجیه گشتند اما بی‌‌نتیجه ماندند. این جستجوهای بی‌ثمر باعث شد که برخی از مصرشناسان به این نتیجه برسند که این داستان جعلی است و واقعیت ندارد.
بیشتر بخوانید
باید به کریم خان گفت؛ جانم! تملق ندیدی (طنزسیاسی)
آثارهای باستانی کشف شده
در سال ۲۰۰۹ یک تیم زمین شناسی مصری که در جستجوی کشف ذخایر مخفی بودند. بطور تصادفی به آثار باستانی مدفون در شن و ماسه برخوردند. یافته‌های آنان شاهد چیزهای مختلفی بود. قطعات فلزی شبیه یک سلاح، تکه‌های پارچه که احتمالاً مربوط به لباس افراد بود و بقایای انسان بود. تحقیقات انجام شد اما جزییات بیشتری بدست نیامد.
باز هم در سال ۲۰۰۹، دو برادر باستان شناس ایتالیایی به نام‌های آنجلو و آلفردو کاستیولی چیزهایی پیدا کردند. آنان ادعا می‌کردند این چیزها شواهدی از ارتش گمشده کمبوجیه هستند. از جمله سلاح های برنزی، جواهرات و بقایای انسان، اما یافته‌های آنان بی‌اعتبار اعلام شد. دلیل این بود که آنها تأییدیه شورای عالی آثار باستانی مصر را نداشتند. آنها از انتشار یافته‌های خودشان برای بررسی در یک مجله علمی هم خودداری کردند. آن دو تن فقط اکتشافات خود را در یک فیلم مستند نشان دادند.
تئوری و توجیه برای یک شکست
در سال ۲۰۱۵، اولاف ایکاپر یک باستان‌شناس از دانشگاه لیدن هلند در نظریه‌ای اعلام کرد. «کسی نمی‌تواند در توفان شن بمیرد حتی اگر یک نفر باشد چه رسد به یک ارتش کامل که یکجا و ناگهان ناپدید شدند». او گفت که آن ارتش ناپدید نشده است بلکه در دام و کمین شورشیان مصری در آن زمان افتاده و شکست خورده‌اند.
اما داریوش کبیر جانشین کمبوجیه، داستان کمبوجیه را برای هرودوت مورخ نگار باستان یونانی ساخته است. وی می‌خواست که شکست کمبوجیه را مخفی کند. او برای اقتدار امپراتوری تاریخی خود این داستان را جعل کرده است. یک تئوری و توجیه برای شکست امپراتوری بزرگ هخامنشی در برابر مصریان بوده است. او بوده که این عناصر طبیعی را علت ناپدید شدن آن ارتش قرار داده است.
علیرغم اینکه نظریه‌های مختلفی وجود دارد اما هرچه که باشد هنوز باستان شناسان و محققان به یک اجماع کامل نرسیده‌اند. معمای ارتش گمشده کمبوجیه همچنان حل ناشده باقی مانده است.
