تورم افسارگسیخته و نصیحت‌های پوچ خامنه ای
داستان تورم در ایران یادآور روایتی از یک شهر قدیمی است که تاجری ثروتمند انبارهای غذا را احتکار می‌کرد و با بالا بردن قیمت‌ها سود خود را افزایش می‌داد. وقتی مردم گرسنه ماندند، همان تاجر به آنها توصیه می‌کرد: «کمتر بخورید و اسراف نکنید.» این حکایت، تصویری روشن از وضعیت اقتصادی امروز ایران است؛ جایی که کارگزاران رژیم و باندهای مافیایی حامی نظام ولایت فقیه، در حالی که خود در رفاه به سر می‌برند، مردم را به قناعت و صرفه جویی فرا می‌خوانند.
خامنه‌ای در ۶ آذر ۱۴۰۴ در سخنانی تلویزیونی گفت:« اگر این همه اسراف نباشد بدون شک اوضاع کشور خیلی بهتر خواهد بود.» پرهیز از اسراف در همه موارد از جمله نان، گاز، بنزین و اقلام خوراکی توصیه سوم رهبری به ملت بود. ایشان اسراف را از مهمترین خطرها و ضررها برای خانواده ها وکشورخواندند و رهنمود پایانی اش توصیه آخر رهبر انقلاب به مردم تقویت ارتباط با خداوند و تضرع و دعا برای همه چیز از جمله باران، امنیت و عافیت بود تا خداوند، اسباب اصلاح امور را به فضل خود فراهم کند.» (پایگاه اطلاع رسانی خامنه‌ای۶/۹/۱۴۰۴)
خامنه‌ای بارها درباره تورم صحبت کرده است. او سال ۱۴۰۲ را سال مهار تورم نامید. اما تورم همچنان افزایش یافت. او به دولت منصوبش توصیه کرد کاهش گرانی را اولویت قرار دهد. این نصیحت‌ها فقط کلماتی فریبکارانه و پوچ بودند چون هیچ برنامه ساختاری پشت آنها نبود.
تورم در ایران به آستانه ۵۰ درصد رسیده و میلیون‌ها نفر برای تأمین ابتدایی‌ترین نیازهای غذایی خود در تقلا هستند. با این حال، خامنه ای در سخنرانی تلویزیونی‌اش از مردم می‌خواهد «اسراف» را کنار بگذارند و در مصرف نان، گاز و بنزین صرفه‌جویی کنند؛ توصیه‌هایی که بیشتر به تلاش برای پنهان کردن ناکامی‌های اقتصادی می‌ماند تا راه‌حلی واقعی.
آمارهایی که از تشدید بحران حکایت دارد
بر اساس گزارش‌های رسمی، نرخ تورم سالانه در آبان ۱۴۰۴ به ۴۰.۴ درصد رسیده که نسبت به ماه قبل ۱.۵ واحد درصد افزایش داشته است. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز ۴۹.۴ درصد اعلام شده؛ به این معنا که خانوارها تقریباً ۵۰ درصد بیشتر از سال گذشته برای همان کالاها هزینه می‌کنند. با وجود این ارقام نگران‌کننده، رانتخواران حاکم بر کشور همچنان تلاش دارند بحران را کوچک جلوه دهند و مردم را به دعا و صبر فراخوانند.
وضعیت در بخش خوراکی‌ها بحرانی‌تر است. تورم این گروه به ۶۶ درصد رسیده و سفره‌ی بسیاری از خانواده‌ها کوچک‌تر از هر زمان دیگری شده است. دهک‌های پایین که بخش عمده درآمد خود را صرف مواد غذایی می‌کنند، بیشترین آسیب را متحمل شده‌اند. در حالی که فساد، سیاست‌های غلط وارداتی و مدیریت ضعیف، وضعیت را هر روز وخیم‌تر می‌کند.
فشار بی‌وقفه بر طبقات کارگری و کم‌درآمد
تورم ماهانه آبان با وجود کاهش نسبت به مهر، همچنان ۳.۴ درصد ثبت شد؛ اما شاخص‌های سالانه و نقطه‌به‌نقطه رو به افزایش‌اند. رشد نقدینگی، سیاست‌های نادرست پولی و نبود برنامه تولیدی پایدار، مجموعه‌ای از عوامل هستند که اقتصاد را در سراشیبی سقوط قرار داده‌اند.
کارگران و بازنشستگان با درآمدهایی که دیگر پاسخگوی حداقل نیازهای زندگی نیست، در شرایط سختی قرار دارند. به گفته فعالان کارگری، میلیون‌ها خانواده با دستمزدهایی حدود ۱۵ میلیون تومان در ماه، حتی از تأمین مایحتاج اولیه نیز ناتوان شده‌اند. هم‌زمان، نرخ فقر طبق برآورد بانک جهانی به حدود ۴۰ درصد نزدیک شده و نزدیک به ۷ میلیون نفر در فقر مطلق و زیر خط گرسنگی زندگی می‌کنند.
افزایش نابرابری و گسترش شکاف اجتماعی
افزایش تورم، قدرت خرید دهک‌های پایین را سریع‌تر از گروه‌های پردرآمد کاهش داده و نابرابری را عمیق‌تر کرده است. دهک اول با تورم ۴۱.۷ درصدی مواجه است، در حالی که این رقم برای دهک دهم ۳۹.۵ درصد است. این اختلاف، به خوبی نشان‌دهنده فشار سنگینی است که بر خانواده‌های کم‌درآمد وارد می‌شود.
عوامل تورم متعددند: از افزایش هزینه‌های تولید و دشواری واردات تا رکود گسترده و تأمین کسری بودجه از طریق چاپ پول. فساد ساختاری، بی‌توجهی به تولید و وابستگی اقتصاد به شبکه‌های رانت، چرخه‌ای را ایجاد کرده که نتیجه آن تورمی پایدار و فرساینده است.
پیش‌بینی‌های بین‌المللی وضعیت را بدتر نشان می‌دهند. صندوق بین‌المللی پول تورم ۲۰۲۵ ایران را ۴۲.۴ درصد برآورد کرده است. این رقم برای سال آینده به ۴۱.۶ درصد می‌رسد. بانک جهانی حتی تورم ۴۹ درصدی را پیش‌بینی می‌کند. این اعداد، آینده تاریکی را ترسیم می‌کنند.
بحرانی که ریشه در فساد دارد
به گفته بسیاری از اقتصاددانان، از جمله حسین راغفر، فساد گسترده و تبعیض ساختاری مهمترین عوامل شکل‌دهنده فقر و تورم کنونی‌اند. سیاست‌هایی چون هدایت منابع به فعالیت‌های غیرمولد، واردات پرهزینه، رانت‌های کلان و پرونده‌های فساد اقتصادی، اقتصاد کشور را به مرز فروپاشی نزدیک کرده است.
این وضعیت یادآور بحران اقتصادی برزیل در دهه ۱۹۸۰ است؛ دوره‌ای که نابرابری شدید، افزایش بی‌خانمان‌ها، گسترش فساد و تورم افسارگسیخته، ساختار اجتماعی را متزلزل کرد. امروز در ایران نیز نشانه‌های مشابهی از گسترش فقر، رشد کارتن‌خوابی، اعتیاد، شبکه‌های فساد و بحران در نظام بانکی دیده می‌شود.
بهترین دعا، خلع ید از غارتگران
تورم در ایران نه‌فقط یک چالش اقتصادی، بلکه ابزاری برای کنترل اجتماعی شده است؛ فشاری که میلیون‌ها نفر را درگیر کرده و در حالی که مردم برای بقا می‌جنگند، خامنه ای، آخوندهای مال مردمخور و فاسد و پاسداران و آقازاده های طماع، همچنان توصیه به استغاثه و صرفه‌جویی و دعا برای باران می‌کنند. این تناقض آشکار میان واقعیت زندگی مردم و سخنان فریبکارانه عناصر حکومتی، نشان می‌دهد که بحران موجود بدوندگرگونی بنیادین و تغییرات ساختاری قابل حل نیست.
آرمین بهاری
منابع:
پایگاه اطلاع رسانی خامنه‌ای ۶ آذر ۱۴۰۴
خبرگزاری تسنیم، ۶ آذر ۱۴۰۴
اکوایران، ۶ آذر ۱۴۰۴
خبرگزاری ایرنا، ۳۰ آبان ۱۴۰۴
نورنیوز، ۷ آذر ۱۴۰۴
خبرآنلاین، ۲۰ آبان ۱۴۰۴
