زنان آزادی‌خواه در دو دیکتاتوری شاه و شیخ
۸ مارس روز جهانی زن یاد‌آور مبارزات زنان برای رهایی از ستم جنسیتی و طبقاتی است. زنان که گویی با یک تقدیر تاریخی قرار بود جنس دوم باشند، به واسطه مبارزات برابری طلبانه خود در قرون ۲۰ و ۲۱ توانستند جایگاه خود را ارتقا بدهند.
زنان ایران اما در کنار مبارزه برای برابری با دو دیکتاتوری خشن و مردسالاری مواجه بوده و هستند که مبارزه عدالت خواهانه آنان را با مبارز سراسری برای آزادی پیوند زده است. این زنان مبارز به طور خاص در زمان دیکتاتوری پهلوی و سپس دیکتاتوری مذهبی خمینی و خامنه‌ای نقش سترگی در نبرد آزادی‌بخش داشتند.
به مناسبت ۸ مارس، زندگی برخی از برجسته‌ترین این زنان را که نقش پیشتاز در مبارزات زنان داشتند را در اینجا مرور می کنیم:
فاطمه امینی
فاطمه امینی الگوی مبارزات آزادی‌خواهانه زنان شد و زیر شکنجه جان باخت. او فعالیت سیاسی خود را به عنوان یک روشنفکر آزادی‌خواه در دانشکده ادبیات دانشگاه مشهد آغاز کرد و خیلی زود انجمن زنان مترقی را تشکیل داد.
پس از فارغ التحصیلی در سال ۱۳۴۳ به تدریس در دبیرستان‌های دخترانه پرداخت.
در سال ۱۳۴۹ به تهران سفر کرد و در آن‌جا با مجاهدین خلق که یک گروه مخالف مخفی بودند آشنا شد و خیلی زود به عضویت آن درآمد.
پلیس مخفی شاه در سال ۱۳۵۳ فاطمه امینی را دستگیر و تحت شکنجه قرار داد.
فاطمه ماه‌ها شلاق خورد و شکنجه شد. پشت او را ساعت‌های متمادی با اجاق برقی سوزاندند. با وجود این که او در زیر شکنجه فلج شد، اما حتی نام خود را به بازجویان نگفت. او سرانجام در ۲۵مرداد ۱۳۵۴ در زیر شکنجه جان باخت.
مقاومت او در زیر شکنجه الگوی فراموش نشدنی برای دختران آزادی‌خواه در ایران بود و پس از انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷، ده‌ها دبیرستان به نام او نامگذاری شدند.
فدایی شهید صدیقه غروی
فدایی شهید صدیقه غروی مادر ۲فدایی شهید احمد و مجتبی خرم‌آبادی یکی از زنانی است که پا به میدان مبارزه مسلحانه با دیکتاتوری شاه گذاشت .
شهید صدیقه غروی در سال ۱۳۰۴بدنیا آمد .او مانند بقیه زنان جامعه بر اساس فرهنگ حاکم کارش رسیدگی به امور خانه و خانواده بود .
بعد از شهادت مجتبی او در مسیر یک انتخاب قرار گرفت.مبارزه یا سکوت .
مادر اما از آن جنس انسان‌هایی نبود که سکوت کند، پس مسیر مبارزه را انتخاب کرد.
و سرانجام صدیقه قهرمان در ۲۶اردیبهشت ۱۳۵۵ در پایگاه کویکن در تهران در نبرد با ساواک به شهادت رسید .
در همین زمینه
۸مارس روز زن؛ برای زنان بخون خفته و نابینا شده!
اشرف رجوی
اشرف رجوی شنوایی خود را به دلیل شکنجه‌های وحشیانه از دست داد اما به مبارزه برای آزادی ادامه داد تا این که در سال ۱۳۶۱ به دست رژیم آخوندی به شهادت رسید.
او در رشته فیزیک از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد. اما دلش برای مردم محرومی می تپید که در کشوری که بر دریای نفت نشسته بود در رنج بودند.
با این که از فرصت داشتن یک زندگی خوب برخوردار بود، اما کمک به محرومان را انتخاب کرد.
در این روند، او با سازمان مجاهدین خلق، که در آن زمان یک سازمان نوپای زیرزمینی ضد شاه بود آشنا شد و در سال ۱۳۵۰ به آن پیوست.
او دو بار دستگیر شد و تحت شکنجه‌های وحشیانه قرار گرفت. یک بار از سال ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۳ و بار دیگر در سال ۱۳۵۵ که در اثر شکنجه شنوایی یک گوشش را از دست داد.
ژاله داعی یکی از همبندی‌های اشرف می گوید؛ اولین باری که آثار شکنجه و شدت جراحات را بر بدن اشرف رجوی دید، تاب تماشای آن را نداشت و از حال رفت.
رژیم شاه اشرف را به حبس ابد محکوم کرد. اما مردم ایران او را با آخرین گروه از زندانیان سیاسی در ۳۰دی ۱۳۵۷ آزاد کردند.
اشرف به مبارزه خود برای آزادی ادامه داد. به همین دلیل آخوندها کار ناتمام شاه را تمام کردند. آن‌ها اشرف رجوی را در ۱۹بهمن ۱۳۶۰ به شهادت رساندند.
مرضیه احمدی اسکویی
مرضیه احمدی اسکویی چریک، شاعر، نویسنده، معلم و از فعالان سیاسی چپ‌گرا در دوران پهلوی بود. او در ابتدا محفل مبارزاتی صمد بهرنگی و بهروز دهقانی به فعالیت پرداخت. بعدها در تهران همراه با جمعی از هم‌فکرانش یک گروه مبارزاتی تشکیل داد و مدتی بعد برای مبارزه مسلحانه با دیکتاتوری وابسته محمد رضا شاه، به سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران پیوست.
مرضیه اسکویی در ۶اردیبهشت ۱۳۵۳ در درگیری با ساواک و خوردن قرص سیانور جان باخت. جسد او در قطعه‌ی۳۳بهشت زهرا به‌خاک سپرده شده است. مرضیه احمدی اسکویی از چهره‌های شاخص و الگو در میان زنان چریک فدایی شد. از او آثاری چون داستان‌های کوتاه با نام «سلام آقا معلم» برجای مانده است.
دوران کودکی ونوجوانی‌اش را با کار در مزرعه‌ی پدرش گذراند که به این ترتیب روحیه‌ی حساس و تیزبین‌اش او را هرچه بیش‌تر به مردم نزدیک کرد. کم کم به مطالعه نیز مشتاق شد و از همان ابتدای تحصیل در دبیرستان، به آگاهی سیاسی و اجتماعی رسید. بخشی از این آگاهی را که انعکاسی از پیرامون درذهن خلاق‌اش بود؛ به صورت قصه و شعر بیان کرد.
مرضیه اسکویی در سازماندهی اعتصابات دانشجویی دانشسرای عالی سپاه دانش در سال ۱۳۴۸ مشارکتی کارساز و نیز در اعتصابات دانشجویی اسفندماه سال ۱۳۴۹ نقش رهبری داشت.
در خرداد سال ۱۳۵۰ با تعطیلی دانشسرا دستگیر شد و پس از بازجویی و شکنجه، به مدت یک‌سال به زندان افتاد. وی پس از آزادی به زادگاه خویش بازگشت و به کار دبیری پرداخت. اما بار دیگر راهی تهران شد.
زمستان سال ۱۳۵۱ بود که مرضیه به محفل سوسیالیستی «نادر شایگان» و «حسن رومینا» پیوست.
معصومه شادمانی
معصومه شادمانی، معروف به مادر کبیری، زنی بود با روحیه بالا که با وجود شکنجه‌های وحشیانه‌ای که تحمل کرده بود، الهام بخش دیگر زندانیان هم بند خود بود.
مادر کبیری از جمله آخرین گروه از زندانیان سیاسی بود که حدود ۱۰روز قبل از انقلاب ضد سلطنتی ۱۳۵۷ از زندان شاه آزاد شدند.
معصومه شادمانی ۴۰ساله و دارای پنج فرزند بود که به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست. او در سال ۱۳۵۳ دستگیر شد و تحت شکنجه‌های وحشیانه قرار گرفت. بازجویان او همه چیز را در مورد فعالیت‌های او می‌دانستند، اما او زیر شکنجه حتی یک کلمه حرف نزد.
ژاله داعی می گوید که پاهای مادر کبیری تحت شکنجه تغییر شکل داده بود و به سختی می توانست راه برود.
اما مادر کبیری همیشه روحیه بالایی داشت و به سایر زندانیان روحیه می‌داد. دادگاه بدوی او را به اعدام محکوم کرد، حکمی که بعداً به حبس ابد تبدیل شد.
او پنج سال را در زندان گذرانده بود که در جریان انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷ توسط مردم ایران آزاد شد. دو سال بعد، مادر کبیری توسط رژیم خمینی اعدام شد.
اشرف احمدی
یکی دیگر از زنان شجاع ایرانی که توسط پلیس مخفی شاه شکنجه شد، اشرف احمدی بود. او چهار فرزند داشت و در رژیم شاه به مدت سه سال در حبس و زندان بود.
اشرف احمدی در سال ۱۳۵۰ فعالیت خود را با سازمان مجاهدین خلق آغاز کرد. برادر بزرگ او یک زندانی سیاسی بود. اولین بار که در سال ۱۳۵۴ دستگیر شد، باردار و دچار عارضه قلبی نیز بود. با این حال ساواک او را برای اخذ اعتراف بی‌رحمانه زیر شکنجه برد.
اشرف در زیر شکنجه قوی و مقاوم ماند و با این که اطلاعات گسترده‌ای درباره فعالیت‌های مجاهدین داشت ولی ذره‌ای لب نگشود. او به ۱۵سال زندان محکوم شد. اما سه سال بعد درست قبل از سرنگونی شاه آزاد شد.
اشرف احمدی دوباره در دوران رژیم آخوندها دستگیر شد. او یکی از ۳۰هزار زندانی سیاسی بود که در سال ۱۳۶۷ قتل عام شدند.
زهرا نوروزی
یکی دیگر از نمونه های زنده مقاومت قهرمانانه زیر شکنجه در زندان های شاه زهرا نوروزی یا مادر رضایی است. او هشت فرزند و اقوام خود را در حاکمیت دو دیکتاتوری شاه و شیخ از دست داده است.
زهرا نوروزی و دخترانش در سال ۱۳۵۴ توسط ساواک، پلیس مخفی شاه دستگیر شدند.
اسطوره پایداری تا به آخر
او یک بار در مورد شکنجه‌ها چنین گفت: «اولش شکنجه خیلی زیاد بود و چهار مرتبه مرا شلاق زدند که کف پاهایم آش و لاش شد مثل همه بچه‌هایم. یک پایم بهتر بود. اما پای چپم خیلی ناجور بود که وقتی دفعه آخر شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و فکر کردم الان می میرم و اشهدم را گفتم. بعد که دیدند من تکان نمی خورم شلاق زدن پایم را قطع کردند. ولی منوچهری توی سر و گوش و پشتم مرتب شلاق می زد که بگو از کی پول گرفتی، به کی پول دادی؟ من هم گفتم نه از کسی پول گرفتم و نه به کسی پول دادم…..
بعد یک شب دوباره مرا صدا زدند بالا توی اتاق رسولی و باز شلاق و شلاق… که پاهایم دوباره خونریزی کرد و من که افتاده بودم روی زمین، منوچهری پایش را گذاشته بود روی پشتم و فشار می داد.
بعد آویزانم کردند. دوتا دستم را به پنجره بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند… بعد منوچهری دوباره مرا با یک دست آویزان کرد که خیلی ورم کرد و آوردم پایین و انداختند توی سلول و پاهایم شدیدا عفونت کرده بود.
چند ماهی هم در سلول کمیته در انفرادی بودم، یک سال هم در اوین بدون کوچکترین خبری حتی از فرزندان کوچکم. بعد هم مرا در دادگاه‌های مسخره خودشان محاکمه و به سه سال زندان محکوم کردند.»
مادر رضایی‌ها به‌رغم داغ بسیار ناشی از دست دادن فرزندانش اما هم‌چنان صبور و مقاوم یکی از افتخارات بزرگ مقاومت ایران است.
