ویکتور خارا؛ بازداشت آخرین متهم جنایت پس از نیم‌قرن
ویکتور خارا نامی که همیشه جاویدان است. بیش از پنج دهه پس از کودتای نظامی سال ۱۹۷۳ در شیلی، یکی از شناخته‌شده‌ترین پرونده‌های نقض حقوق بشر این کشور بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. پلیس شیلی از بازداشت نلسون هاسه ماسئی، سرهنگ بازنشسته ارتش و آخرین محکوم متواری پرونده ربایش و قتل ویکتور خارا خبر داد. این بازداشت، فصل تازه‌ای در روند پیگیری قضایی یکی از نمادین‌ترین جنایت‌های دوران حکومت نظامی آگوستو پینوشه گشوده است. با این حال، خانواده قربانیان و فعالان حقوق بشر تأکید می‌کنند که با گذشت بیش از نیم قرن، تحقق عدالت همچنان کامل نشده است.
بازداشت آخرین متهم پرونده ویکتور خارا
پلیس شیلی اعلام کرد نلسون هاسه ماسئی، افسر بازنشسته ارتش، در یک ملک روستایی در منطقه پوئی‌وئه واقع در لوس‌لاگوس در جنوب این کشور شناسایی و بازداشت شده است. این فرد سال‌ها تحت تعقیب قرار داشت و پس از قطعی شدن حکم محکومیت خود از معرفی به مراجع قضایی و تحمل دوران حبس خودداری کرده بود.
پس از دستگیری، قاضی پائولا پلازا از دادگاه تجدیدنظر سانتیاگو دستور انتقال فوری او به زندان را صادر کرد. مقام‌های قضایی اعلام کردند که روند اجرای حکم بدون تأخیر ادامه خواهد یافت. بازداشت این متهم به پرونده ویکتور خارا پایان چندین سال تعقیب قضایی داد؛ پرونده‌ای که از مهم‌ترین پرونده‌های مربوط به جنایت علیه بشریت در تاریخ معاصر شیلی به شمار می‌رود.
جزئیات حکم صادرشده
دیوان عالی شیلی پیش‌تر نلسون هاسه ماسئی را به دلیل مشارکت مستقیم در ربایش و قتل ویکتور خارا و همچنین لیتره کیروگا، مدیر وقت اداره زندان‌های دولت سالوادور آلنده، مجرم شناخته بود. بر اساس رأی دادگاه، او به دو دوره حبس شامل ۱۵ سال و یک روز و ۱۰ سال و یک روز محکوم شد. با این حال، پس از قطعی شدن حکم، از اجرای آن سر باز زد و به زندگی مخفیانه روی آورد.
بیشتر بخوانید
اسناد قضایی نشان می‌دهد هاسه ماسئی هنگام وقوع این جنایت از افسران ارتش مستقر در ورزشگاه شیلی بوده است. دادگاه نقش مستقیم او را در بازداشت و قتل قربانیان تأیید کرده است. همچنین در پرونده آمده که او بعدها به سازمان اطلاعات مخفی حکومت آگوستو پینوشه، موسوم به «دینا»، پیوست؛ نهادی که نام آن در بسیاری از پرونده‌های نقض حقوق بشر دوران حکومت نظامی دیده می‌شود.
ویکتور خارا؛ هنرمندی که به نماد مقاومت تبدیل شد
نام ویکتور خارا برای بسیاری از مردم شیلی تنها یک خواننده یا ترانه‌سرا نیست. او یکی از چهره‌های برجسته جنبش فرهنگی و هنری حامی دولت سالوادور آلنده بود و آثارش با عدالت اجتماعی و مطالبات مردمی پیوند خورده بود.
پس از کودتای نظامی ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳، نیروهای ارتش او را بازداشت کردند. خارا همراه هزاران نفر دیگر به ورزشگاه شیلی منتقل شد؛ محلی که در روزهای نخست پس از کودتا به مرکز بازداشت گسترده مخالفان سیاسی تبدیل شده بود.
براساس اسناد منتشرشده در پرونده، ویکتور خارا چند روز تحت شکنجه قرار گرفت و سپس در ۴۰ سالگی با شلیک ده‌ها گلوله کشته شد. پیکر او نیز در نزدیکی گورستان سانتیاگو رها شد. قتل او در دهه‌های بعد به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای سرکوب سیاسی و نقض حقوق بشر در آمریکای لاتین تبدیل شد.
واکنش بنیاد ویکتور خارا
بنیاد ویکتور خارا با انتشار بیانیه‌ای از بازداشت آخرین متهم متواری این پرونده استقبال کرد. با این حال، این نهاد تأکید کرد که گذشت بیش از پنجاه سال از زمان وقوع این جنایت، باعث شده تحقق عدالت با تأخیر بسیار همراه باشد. در این بیانیه آمده است که بازداشت یک متهم، پایان مسیر رسیدگی به پرونده‌های دوران حکومت نظامی نیست. این بنیاد از دستگاه قضایی شیلی خواست روند شناسایی و بازداشت دیگر متهمان فراری پرونده‌های مرتبط با جنایت علیه بشریت را ادامه دهد.
فعالان حقوق بشر نیز معتقدند که اجرای کامل احکام صادرشده و پاسخگو کردن تمامی عاملان این جنایت‌ها، بخشی از روند حفظ حافظه تاریخی و احترام به حقوق قربانیان است.
پرونده‌ای که همچنان باز است
بازداشت نلسون هاسه ماسئی اگرچه یکی از طولانی‌ترین تعقیب‌های قضایی مرتبط با پرونده ویکتور خارا را به پایان رسانده است، اما این پرونده همچنان جایگاه ویژه‌ای در حافظه تاریخی شیلی دارد. برای خانواده قربانیان و بسیاری از نهادهای حقوق بشری، اجرای حکم آخرین محکوم متواری تنها بخشی از روند عدالت محسوب می‌شود.
پرونده ویکتور خارا همچنان یادآور یکی از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر شیلی است؛ دوره‌ای که هزاران نفر بازداشت، شکنجه، اعدام یا ناپدید شدند. به همین دلیل، هر تحول تازه در این پرونده نه‌تنها یک خبر قضایی، بلکه رویدادی مهم در مسیر ثبت حقیقت تاریخی و پیگیری مسئولیت عاملان نقض حقوق بشر به شمار می‌آید.
دستگیری مجرم جنایتکار این حقیقت را به اثبات می‌رساند که هیچ مجرم و جنایت‌کاری نمی تواند از عدالت بگریزد و امروز این خواسته مردم ایران می‌باشد که تمام عاملان و آمران جنایت، که هزاران جوان ایرانی را به قتل رساندند باید در مقابل عدالت قرار گیرند. به امید روزی که این خواسته مردم ایران محقق شود.
