ضرب‌المثل «کفگیر به ته دیگ خورده» عبارتی ساده و آشنا در فرهنگ ایران است. برای رژیم حاکم بر ایران به‌معنای پایان منابع، امکانات یا توان برای ادامه حیات است. این مثل امروز به‌روشنی وضعیت رژیم ایران را توصیف می‌کند، نظامی که پس از چهار دهه سرکوب، سوءمدیریت و انزوای جهانی، به نقطه‌ای رسیده که دیگر نه ابزارهای مادی و نه مشروعیت اجتماعی برای بقای خود دارد.
امضای تفاهم‌نامه: نشانه‌ای از استیصال رژیم
اخیراً امضای تفاهم‌نامه‌ای بین وزیر آموزش و پرورش، به‌عنوان مسئول عالی این وزارتخانه، و رادان، فرمانده نیروی انتظامی رژیم، به‌صراحت نشان‌دهنده عمق بحران در ساختار حاکمیت است. این اقدام، که حضور رسمی نیروهای سرکوبگر پلیس را در مدارس کشور قانونی می‌کند، نه‌تنها اقدامی بی‌سابقه، بلکه اعترافی آشکار به ناتوانی رژیم در کنترل نسل جوان و به‌ویژه دانش‌آموزان است. حکومتی که روزگاری از «ارتش بیست میلیونی» و «بسیج دانش‌آموزی» سخن می‌گفت، امروز به چنان افلاسی افتاده که برای مهار اعتراضات احتمالی، ناچار به استقرار عریان نیروهای نظامی در محیط‌های آموزشی شده است.
در همین زمینه
دانش‌آموز زیر سایه پلیس؛ پروژه امنیتی‌سازی مدارس کلید خورد!
این تصمیم از چند جهت قابل تحلیل است:
- ناتوانی در جذب وفاداری نسل جدید: رژیم در دهه‌های گذشته با تکیه بر تبلیغات گسترده، نهادهای بسیج و برنامه‌های ایدئولوژیک در مدارس، تلاش کرد نسل جوان را به خود وفادار کند. اما امروز، دانش‌آموزان ایرانی، که از طریق شبکه‌های اجتماعی، ماهواره و دنیای دیجیتال به آگاهی‌های جهانی دسترسی دارند، دیگر فریب این تبلیغات را نمی‌خورند. آنها نه‌تنها از ایدئولوژی رژیم روی‌گردان شده‌اند، بلکه به دلیل تجربه مستقیم مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، به نیروی پیشتاز اعتراضات تبدیل شده‌اند.
- تغییرات بنیادین در جامعه و جهان: چهار دهه گذشته شاهد تحولات عظیمی در عرصه‌های علمی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح ملی و جهانی بوده است. این تحولات، از پیشرفت فناوری دیجیتال تا آگاهی‌بخشی شبکه‌های اجتماعی، جامعه ایران را به‌ویژه در میان نسل جوان دگرگون کرده است. رژیم اما، به جای همراهی با این تغییرات، با اصرار بر روش‌های منسوخ سرکوب و کنترل، خود را منزوی‌تر کرده است.
- ترس از جنبش دانش‌آموزی: رژیم به‌خوبی از نقش تاریخی جنبش‌های دانش‌آموزی و دانشجویی در تحولات اجتماعی آگاه است. انقلاب ۱۳۵۷ یکی از نمونه‌های برجسته‌ای است که در آن دانش‌آموزان و دانشجویان به‌عنوان پیشتازان اعتراضات، نقش کلیدی ایفا کردند. امروز نیز، دانش‌آموزان به دلیل گستردگی حضورشان در سراسر کشور، آگاهی از مطالبات اجتماعی و شجاعت ذاتی‌شان، به تهدیدی جدی برای رژیم تبدیل شده‌اند. رژیم با پادگانی کردن مدارس، در تلاش است این نیروی بالقوه را پیش از آنکه به جنبشی سازمان‌یافته تبدیل شود، سرکوب کند.
پادگانی کردن مدارس: سیاستی محکوم به شکست
حضور نیروهای نظامی در مدارس، که به بهانه «نظم‌بخشی» و «امنیت» توجیه می‌شود، در واقع تلاشی مذبوحانه برای ایجاد رعب و وحشت در میان دانش‌آموزان است. رژیم امیدوار است با این اقدام، روحیه مقاومت، شجاعت و آرمان‌خواهی نسل جوان را سرکوب کرده و آنها را به انفعال وادارد. اما این سیاست از چند جهت محکوم به شکست است:
- مشروعیت‌زدایی بیشتر از رژیم: حضور پلیس در محیط‌های آموزشی، که باید فضایی برای یادگیری و رشد فکری باشد، نه‌تنها خشم دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان را برمی‌انگیزد، بلکه باقی‌مانده مشروعیت رژیم را در میان اقشار مختلف جامعه بیش از پیش مخدوش می‌کند. این اقدام، رژیم را به‌عنوان یک نظام تمامیت‌خواه و سرکوبگر در اذهان عمومی تثبیت می‌کند.
- تقویت روحیه اعتراضی: تجربه تاریخی نشان داده که سرکوب عریان، به‌ویژه در برابر نسل جوانی که از آگاهی و شجاعت برخوردار است، نتیجه معکوس می‌دهد. به جای ترس و انفعال، این اقدامات خشم و انگیزه مقاومت را در دانش‌آموزان تقویت می‌کند. خیزش‌های دو دهه اخیر، به‌ویژه اعتراضات سال‌های ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱، نشان‌دهنده نقش محوری دانش‌آموزان در جنبش‌های اجتماعی بوده است.
- ناتوانی نیروهای رژیم: حتی اگر رژیم موفق به استقرار نیروهای نظامی در مدارس شود، این نیروها در برابر سیل دانش‌آموزان آگاه و شجاع، که تعدادشان در سراسر کشور به میلیون‌ها نفر می‌رسد، کاری از پیش نخواهند برد. کما اینکه تجربه اعتراضات اخیر نشان داده، حتی نیروهای سرکوبگر رژیم در برابر اراده جمعی مردم، به‌ویژه جوانان، ناتوان بوده‌اند.
نتیجه‌گیری: پایان یک رژیم در افق
امضای تفاهم‌نامه بین وزارت آموزش و پرورش و نیروی انتظامی، بیش از آنکه نشانه قدرت رژیم باشد، اعترافی به ضعف و استیصال آن است. حکومتی که روزگاری با شعارهای پرطمطراق از بسیج و ارتش ایدئولوژیک سخن می‌گفت، امروز به چنان ورشکستگی سیاسی و اجتماعی رسیده که برای بقای خود، ناچار به پادگانی کردن مدارس شده است. اما این سیاست، نه‌تنها رژیم را از سرنگونی نجات نخواهد داد، بلکه خشم و اراده نسل جوان را برای تغییر تقویت خواهد کرد.
دانش‌آموزان ایران، به‌عنوان چراغ هدایت آینده این مرز و بوم، با آگاهی، شجاعت و فداکاری خود، قادرند مهر پایان را بر پیشانی رژیم فاشیستی و بنیادگرا بزنند. رژیم ملایان، که کفگیرش به ته دیگ خورده، دیر یا زود در برابر اراده این نسل تسلیم خواهد شد. آینده ایران، نه در دستان سرکوبگران، بلکه در قلب و ذهن جوانانی است که برای آزادی و عدالت مبارزه می‌کنند.
جلال لایقی
اردیبهشت۴۰۴
