با آزادی آخرین گروه از گروگان‌های اسرائیلی از دست حماس و بازگشت آن‌ها به تل‌آویو، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، روز دوشنبه ۲۱ مهرماه، در سفری کوتاه به اسرائیل، پایان رسمی جنگ غزه را اعلام کرد.
او در سخنرانی خود در کنست، پارلمان اسرائیل، گفت: «دست دوستی ما برای همکاری، حتی به سوی ایران که موجب این همه ویرانی در خاورمیانه شده، دراز است.»
این سفر که تنها چند ساعت پس از تحویل ۲۰ گروگان زنده اسرائیلی به صلیب سرخ و انتقال آن‌ها به بیمارستان‌های تل‌آویو انجام شد، نماد نقطه پایانی بر جنگی است که بیش از دو سال ادامه داشت و تلفات انسانی و سیاسی گسترده‌ای در پی آورد.
سفر کوتاه ترامپ به اسرائیل
ترامپ در بدو ورود به فرودگاه بن‌گوریون از سوی اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، مورد استقبال قرار گرفت.
او در سخنرانی خود در کنست، با لحنی آشتی‌جویانه اما قدرتمند گفت:
«این نه فقط پایان یک جنگ است، بلکه پایان عصر ترور و مرگ و آغاز دوره‌ای تازه از ایمان، امید و خداست… طلوع تاریخی یک خاورمیانه جدید.»
ترامپ تأکید کرد که بازگشت ۲۰ گروگان اسرائیلی و آزادی متقابل زندانیان فلسطینی در چارچوب طرح صلح آمریکا، نشانه‌ای از «اراده جمعی منطقه برای صلحی پایدار» است.
او در عین حال از توافق‌های پشت‌پرده میان واشینگتن، قاهره و تل‌آویو برای تضمین امنیت غزه و بازسازی این منطقه سخن گفت.
در همین زمینه
پایان عملیات نظامی و آغاز «عصر صلح»
به گفته ترامپ، هم‌زمان با توافق آزادی گروگان‌ها، عملیات نظامی اسرائیل در غزه به‌طور رسمی پایان یافته و آتش‌بس فراگیر تحت نظارت آمریکا، مصر و قطر برقرار شده است.
او تأکید کرد: «ما از جنگی خون‌بار به صلحی شکننده رسیده‌ایم، اما این گام نخست برای بازسازی ایمان در خاورمیانه است.»
ترامپ گفت پس از آزادسازی کامل گروگان‌ها، «۲۸ نفر از جان‌باختگان نیز به خانه بازخواهند گشت تا در سرزمین مقدس آرام بگیرند».
او افزود: «ما به یاد آن‌ها خواهیم بود و اجازه نخواهیم داد این تراژدی تکرار شود.»
رژیم ایران
در بخش جنجالی سخنان خود، رئیس‌جمهوری آمریکا از آمادگی واشینگتن برای مذاکره با تهران سخن گفت:
«دست ما برای دوستی حتی به سوی ایران نیز دراز است. اگر رژیم ایران تهدید همسایگان را متوقف کند، از حمایت گروه‌های نیابتی دست بردارد و موجودیت اسرائیل را به رسمیت بشناسد، می‌توانیم به صلح برسیم.»
او گفت رسیدن به توافق با ایران «عالی خواهد بود» و یادآور شد که «اگر ایران سلاح هسته‌ای داشت، کشورهای عربی هرگز به توافق صلح کنونی نمی‌پیوستند.»
ترامپ در اشاره‌ای مستقیم به حمله تیرماه آمریکا به تأسیسات هسته‌ای نطنز، فردو و اصفهان گفت این عملیات که «چکش نیمه‌شب» نام گرفت، برنامه هسته‌ای ایران را «به‌طور کامل و مطلق نابود کرد» و از وقوع «فاجعه‌ای بزرگ» در منطقه جلوگیری کرد.
آزادی گروگان‌ها و واکنش جامعه اسرائیل
در تل‌آویو، هزاران شهروند در میدان گروگان‌ها تجمع کردند تا شاهد بازگشت ۲۰ گروگان زنده باشند.
فیلم‌های منتشرشده نشان می‌دهد شماری از خانواده‌ها پیش از آزادی فرزندانشان از سوی حماس تماس تصویری دریافت کرده‌اند – لحظه‌ای که مادران به فرزندان خود می‌گفتند: «جنگ تمام شده است، به خانه برمی‌گردی.»
در مقابل، ارتش اسرائیل اعلام کرد که پیکر ۲۸ گروگان کشته‌شده در روزهای آینده به کشور بازگردانده می‌شود و نزدیک به دو هزار زندانی فلسطینی نیز در چارچوب این توافق آزاد خواهند شد.
چشم‌انداز پس از جنگ
ترامپ در پایان سخنرانی خود اعلام کرد پس از ترک اسرائیل به مصر می‌رود تا در نشست بین‌المللی «طرح صلح خاورمیانه» شرکت کند؛ نشستی که قرار است نقشهٔ بازسازی غزه و ایجاد یک چارچوب جدید همکاری اقتصادی میان کشورهای منطقه را بررسی کند.
او گفت: «صلح واقعی نه از ضعف، بلکه از قدرت می‌آید. اکنون که قدرت را نشان داده‌ایم، زمان آن است که دست دوستی را دراز کنیم.»
با اعلام رسمی پایان جنگ از سوی واشینگتن و تل‌آویو، مرحله‌ای تازه از روابط منطقه‌ای آغاز می‌شود؛ مرحله‌ای که آینده آن تا حد زیادی به واکنش تهران، موضع گروه‌های فلسطینی و میزان دوام آتش‌بس بستگی خواهد داشت.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران می‌گویند سخنان ترامپ در کنست، از بازگشت دوباره آمریکا به نقش محوری در معماری امنیتی خاورمیانه حکایت دارد – نقشی که او می‌کوشد با تلفیق قدرت نظامی و معامله‌گری سیاسی، آن را «هنر صلح از دل جنگ» بنامد.
تحولات امروز
بامداد دوشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۴، تمام ۲۰ گروگان زنده اسرائیلی که بیش از دو سال در اسارت حماس بودند، در دو مرحله به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ تحویل داده شدند. پیکر ۲۸ گروگان جان‌باخته نیز قرار است طی روزهای آینده بازگردانده شود. رسانه‌های اسرائیلی گزارش دادند که تحویل گروگان‌ها در شمال نوار غزه انجام شد و نیروهای صلیب سرخ آنان را به ارتش اسرائیل منتقل کردند.
بر پایه توافق انجام‌شده، اسرائیل در مقابل آزادی گروگان‌ها، نزدیک به دو هزار زندانی فلسطینی از جمله ۲۵۰ محکوم به حبس ابد را آزاد می‌کند. ده‌ها اتوبوس حامل این زندانیان ظهر دوشنبه وارد رام‌الله شد و مورد استقبال خانواده‌ها قرار گرفت.
