واژه تحصیل در نظام ولایت فقیه، آن هم بعد از گذشت ۴۰ سال که زیرساخت‌های اجتماعی و فرهنگی و دانشگاهی یکی بعد از دیگری از بین رفته، برابر با فرار از کشور است. فراری که البته سعی میشود بعضا نام محترمانه «مهاجرت» بر آن نهاده شود.
هنگامی که واژه «تحصیل» را به فارسی در گوگل وارد می‌کنید، یک‌باره با ردیفی از کشورهای مختلف مواجه می‌شوید که پیش از آن کاربران فارسی‌زبان درباره تحصیل در آن کشورها در گوگل سرچ کرده بودند؛ آلمان، کانادا، انگلستان، آمریکا، فرانسه و و. این لیست فقط شامل کشورهای مرفه اروپای غربی و آمریکای شمالی نمی‌شود و همسایگانی چون ترکیه را نیز در بر می‌گیرد.
در واقع در تاریخ پس از نظام جمهوری اسلامی، تحصیل همیشه گزینه‌ای در دسترس برای «فرار» از ایران بوده است.
ایران یکی از کشورهایی‌ست که به شدت با بحران «فرار مغزها» روبروست. در سال ۱۳۹۲ وزیر علوم وقت – رضا فرجی دانا – درباره پدیده فرار مغزها و خروج سالانه بین ۱۵۰ هزار تا ۱۸۰ هزار متخصص از ایران، از «خسارت» سالانه ۱۵۰ میلیارد دلاری گفته بود.
واژه تحصیل برابر با فرار از ایران
اما این وضعیت، در ایران سال به سال دشوارتر شده و مهاجرت و یا همان فرار، گستره وسیع‌تری به خود می‌گیرد و دیگر منحصر در کسانی نیست که در پی بورس دکترا یا پذیرش کارشناسی ارشد از دانشگاهی غربی هستند. «رضوان حکیم‌زاده» – یکی از مقامات وزارت آموزش و پرورش ٰرژیم- در سال ۱۳۹۶ از مهاجرت دانش‌آموزان ایرانی گفت و «یکی از مسائل نگران‌کننده» را «مهاجرت استعدادهای برتر دانش‌آموزی به خارج از کشور» دانسته بود. به گفته او: «امروز بسیاری از دانش‌آموزان ما ترجیح می‌دهند بعد از اتمام دوره متوسطه تحصیلات خود را در خارج از کشور ادامه دهند».
اما نکته این است که حتی مسئله منحصر در استعدادهای برتر دانش آموزی نیست. بلکه پدیده دیگری که در مسئله مهاجرت تحصیلی خودنمایی می‌کند، مهاجرت زیر ۱۸ ساله‌های ایرانی برای تحصیل در دبیرستان‌های فرنگی و ورود به دانشگاه‌‌ها از آن طریق است. وبسایت تابناک در گزارشی در فروردین ۹۸ از این نوشت.
«سینا» که یکی از نوجوانان حاضر در این گزارش است، دانشجوی سال اول پزشکی در انگلستان است. او که اساسا برای تحقق آرزوی پزشک‌شدن به انگلستان رفته بود، درباره این تصمیم خود می‌گوید: «اولش خیلی سخت بود. من پذیرش کالج را از ایران گرفتم. از همه به جز پدر و مادرم خواستم فرودگاه نیایند. نمی‌توانستم غمشان را ببینم. غم دور شدن. خیلی سخت بود، اما خب چاره‌ای نداشتم. از آینده می‌ترسیدم. می‌دیدم خیلی از بچه‌هایی که از من بزرگتر بودند بعد از فارغ التحصیلی از دانشگاه می‌رفتند تا مدت‌ها روی تاکسی‌های اینترنتی کار می‌کردند. راستش ترسیدم…».
پدیده مهاجرت تحصیلی
«مریم کیانی» درباره اینکه چرا پدیده مهاجرت تحصیلی به نوجوانان ۱۶ و ۱۷ ساله رسیده است، به دو نکته اشاره می‌کند. «شرایط راحت‌تر» ارائه ویزا به نوجوانان زیر ۱۸ سال و پذیرش تحصیلی راحت‌تر در کالج‌ها و دبیرستان‌های کشور مقصد یکی از دلایلی‌ست که این کارگزار مهاجرت، به عنوان یکی از افزایش دلایل مهاجرت در این سن می‌گوید.
نسل چهارمی بعد از انقلاب ۵۷، که البته سرمایه‌ی اصلی برای آینده کشور می‌باشد در سایه شوم دیکتاتوری ۴۰ ساله ولایت فقیه بدلیل ناامیدی نسبت به وضعیت اقتصادی اجتماعی کشور مجبور به ترک خاک کشورش میشود. این سرمایه انسانی از دست رفته البته از دیگر دستاوردهای ننگین این نظام است.
