هواپیمایی هما با ۹ هزار پرسنل و ۶ هواپیما
هواپیمایی هما زمانی حدود ۴۰ فروند هواپیما داشت. امروز تنها ۶ هواپیمای فعال در اختیار دارد، در حالی که بیش از ۹ هزار نفر در آن کار می‌کنند.
ناوگان کوچک‌شده و نیروی انسانی انباشته
مدیرعامل شرکت در نشست خبری ۲۶ مهر ۱۴۰۵ از ناوگان فرسوده و کوچک‌شده سخن گفت. ناوگان هواپیمایی هما اکنون ۲ ایرباس ۳۰۰-۶۰۰، یک ایرباس ۳۱۰ و ۲ ایرباس ۳۳۰ برجامی را شامل می‌شود. از ۱۳ ای‌تی‌آر نیز یک یا دو فروند پرواز می‌کند. این ناوگان با دوران ۴۰ فروندی فاصله‌ی بسیار زیادی دارد. زمان پرواز هواپیماهای برجامی نیز به مرحله‌ی تعمیر نزدیک می‌شود.
بیشتر بخوانید
تأثیر جنگ روی الگوهای بارش و وقوع سیل در ایران – قسمت دوم
مدیرعامل خود نیز اذعان کرده که تعداد کارکنان با ظرفیت پروازی تناسب ندارد. او تأکید کرده هما را نمی‌توان صرفاً با نگاه تجاری واگذار کرد. این دو موضوع، یعنی مازاد نیرو و ابهام مالکیت، هم‌زمان بر شرکت سایه انداخته‌اند. حاصل، شرکتی است که هزینه‌های ثابت بالایی دارد و درآمد پروازی اندکی. مدیرعامل هما، قدیمی‌ترین شرکت هواپیمایی کشور را در وضعیتی دشوار توصیف می‌کند.
بدهی‌های ارزی و قفل‌شدن مسیرها
مدیرعامل هواپیمایی هما از بدهی ۴ میلیون دلاری به فرودگاه استانبول خبر داد. پرداخت این بدهی حدود ۹ ماه پیش آغاز شد و اکنون حدود ۱ میلیون دلار باقی مانده است. با این حال، پروازها به استانبول همچنان با محدودیت روبه‌رو است. او می‌گوید گاهی فرودگاه به‌دلیل بدهی اجازه‌ی پرواز نمی‌دهد.
بدهی‌های دیگری نیز بابت خدمات فرودگاهی در نجف، بغداد و دبی وجود دارد. بخشی از توقف پروازها به ناتوانی در تسویه‌ی این مبالغ بازمی‌گردد. در عین حال، بدهی سوخت باعث توقف چند پرواز شده است. شرکت باید از این پس ماهانه ۱۰۰ میلیارد تومان بابت سوخت بپردازد. از یک سو باید بدهی فرودگاه‌ها پرداخت شود و از سوی دیگر تسویه‌ی سوخت لازم است.
مسیرهای درآمدزا نیز از دسترس خارج شده‌اند. پروازهای اروپایی در مهر ۱۴۰۳ لغو شد. اجازه‌ی پرواز به بانکوک، کوالالامپور و پکن نیز وجود ندارد. گزارش‌ها این محدودیت‌ها را از عوامل کاهش درآمد شرکت می‌دانند. دشواری تأمین قطعه نیز بر این وضعیت افزوده‌اند. این مسیرها می‌توانستند به توسعه‌ی فعالیت‌های تجاری و درآمد شرکت کمک کنند.
خلبان، شبیه‌ساز و هواپیماهای زمین‌گیر
ناوگان فوکر در هواپیمایی هما از ۱۷ فروند به ۲ فروند رسیده است. این دو هواپیما آماده‌اند، اما هیچ‌کدام خلبان ندارند. مدیرعامل هما این کمبود را مانع بهره‌برداری از آن‌ها دانسته است. نبود خلبان واجد شرایط، هواپیماهای آماده را نیز زمین‌گیر کرده است.
خلبانان برای دریافت مجوز پرواز باید دوره‌های شبیه‌ساز را بگذرانند. دسترسی به مراکز آموزشی خارج از کشور دشوار شده است. برخی خلبانان در آستانه پایان اعتبار مجوز خود بودند. تمدید آن‌ها نیازمند دوره‌ی آموزشی و هماهنگی با سازمان هواپیمایی کشوری بود.
هواپیماهایی که خلبان دارند نیز با مشکل رادار روبه‌رو هستند. ظرفیت پذیرش برج تهران، تأخیر پروازها را بیشتر می‌کند. نمونه آن تأخیر در پروازهای مشهد ذکر شده است. مدیرعامل می‌گوید ناچار است با تأخیر پرواز کند. کمبود قطعه نیز زمین‌گیری هواپیماها را طولانی‌تر کرده است.
طلب از دولت و ابهام آینده‌ی هواپیمایی هما
مدیرعامل می‌گوید شرکت از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۹۴ پروازهای تکلیفی متعددی انجام داده است. هزینه آن پروازها به مطالباتی از دولت‌های وقت تبدیل شد. او طلب هواپیمایی هما را بیش از دو برابر هزینه‌ی هواپیماهای برجامی توصیف کرده است. به گفته مدیرعامل، کیترینگ شرکت هشت سال مجوز بهداشت نداشت.
حساب‌های بانکی شرکت با محدودیت روبرو شده است. به گفته او، وزارت اقتصاد بدهی مالیاتی را حدود ۸ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. نبود دسترسی به منابع بانکی، مدیریت نقدینگی را دشوار می‌کند. همچنین کارکنان حتی برای صدور مجدد کارت بانکی با مشکل روبه‌رو هستند.
بحث واگذاری نیز آینده‌ی شرکت را مبهم کرده است. مدیرعامل می‌گوید هواپیمایی هما صرفاً یک بنگاه خصوصی نیست و نمی‌توان آن را تنها با نگاه تجاری بررسی کرد. یک رسانه‌ی اقتصادی نیز پرسیده است که برنامه جامع نجات شرکت کجاست.
البته در جایی که ثروت مردم ایران خرج ساخت موشک و پهپاد برای ماجراجویی‌های نظامی ملایان می‌شود و هواپیماهای آن منتقل‌کننده پول، سلاح و نیروهای نیابتی هستند انتظار پیشرفت ناوگان هوایی سرابی بیش نیست.
منابع
- ۱. کاهش هواپیماهای عملیاتی از ۴۰ فروند به ۷ فروند مطالبات ۱.۸ همتی هما بابت پروازهای تکلیفی از دولت، باشگاه خبرنگاران جوان ۲۷ مهر ۱۴۰۵
- ۲. توقف برخی از پروازهای خارجی به دلیل بدهی سوخت، باشگاه خبرنگاران جوان ۲۷ مهر ۱۴۰۵
- ۳. دل پرخون مدیرعامل هما از زخم مزمن ایران‌ایر؛ از طلب ۵۵۰ میلیون دلاری تا گرفتاری در باتلاق خصوصی‌سازی، اقتصاد معاصر ۲۷ مهر ۱۴۰۵
- ۴. هما نه هواپیما دارد نه خلبان! از اعتراف به بحران تا پرسش درباره مسئولیت مدیران ایران ایر، رکنا ۲۷ مهر ۱۴۰۵
- ۵. ابتلای همای ایران به سرطان! ایران ایر، خلبان فوکر ندارد، همشهری آنلاین ۲۷ مهر ۱۴۰۵
- ۶. برای انتقال دارو از سنگاپور، درخواست پرواز دادیم، اما مجوز صادر نشد، آفتاب‌نیوز، ۲۷ مهر ۱۴۰۵
