سازمان مجاهدین خلق ایران این روزها در حال جشن گرفتن تولد ۶۰سالگی خود است. چه دوستان و چه دشمنان مجاهدین به این واقعیت اذعان دارند که این سازمان قوی‌ترین و گسترده‌ترین و دیرپاترین سازمان سیاسی ایرانی است که در تمامی تحولات ۶۰ سال اخیر ایران ردپایش دیده می شود.
سایت «ایران آزادی» بنابه مسئولیت رسانه‌ای خود و رو در روی سیاست سانسور مطلقی که توسط رسانه‌های استعماری بر اخبار سازمان مجاهدین خلق اعمال می‌شود،به این مناسبت یک نگاهی تحلیلی دارد به ۶۰ سال حیات سازمان. این مجموعه در ۶فصل تهیه شده و هر فصل یک دهه از عمر سازمان را به صورت موجز مورد بررسی و کنکاش قرار می‌دهد.
فصل دوم: دهه‌ی دوم سازمان مجاهدین خلق ایران (۱۳۵۴–۱۳۶۴)
مقدمه
دهه‌ی دوم حیات سازمان مجاهدین خلق ایران (۱۳۵۴ تا ۱۳۶۴) یکی از پرچالش‌ترین و سرنوشت‌سازترین ادوار این جنبش است. این دهه با ضربه اپورتونیستی چپ نماها به سازمان آغاز شد و با انقلاب ۱۳۵۷، آزادی زندانیان سیاسی و ورود سازمان به صحنه‌ی علنی سیاست ادامه یافت. نقطه‌ی عطف این دوره، مبارزه آشکار سازمان با رژیم ولایت فقیه و کشتار ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ توسط رژیم و به خون کشیدن تظاهرات مسالمت‌آمیز مجاهدین و هواداران آن‌ها بود که آغاز مرحله‌ی جدیدی از مبارزه‌ی قهرآمیز به مقاومت تحمیل شد. در پایان این دهه، سازمان با انتقال رهبری و تشکیلات خود به خارج از ایران، وارد مرحله‌ی تازه‌ای از حیات سیاسی خود شد.
۱. ضربه اپورتونیستی سال ۵۴ و پیامدهای آن
دهه‌ی دوم سازمان در شرایطی آغاز شد که ضربه اپورتونیستی سال ۱۳۵۴ هنوز پیامدهای سنگینی بر پیکره‌ی تشکیلات بر جای گذاشته بود. بخشی از جریان انحرافی در درون سازمان تحت تأثیر جریان مارکسیستی حاکم بر آن زمان؛ آرمان‌های ایدئولوژیک مجاهدین را کنار گذاشتند. این تغییر جهت، علاوه بر سردرگمی تشکیلاتی، ضربات امنیتی و دستگیری‌های گسترده‌ای را در پی داشت.
اما سازمان مجاهدین تحت رهبری مسعود رجوی که در زندان بود توانست علی‌رغم شرایط دشوار و طاقت فرسا موجودیت سازمان را حفظ کند. سازمان با رهبری مسعود رجوی و کادرهای متعهدی که بر اصول “فدا و صداقت” پای می‌فشردند و رهبری مسعود را انتخاب کرده بودند؛ خط اسلام انقلابی مجاهدین را تثبیت کرد. در همین زمان، بسیاری از اعضای باقی‌مانده در بیرون ؛ دستگیر و به زندان‌های شاه منتقل شدند. زندان‌ها به محلی برای بازاندیشی ایدئولوژیک با شعار اسلام؛ چپ مارکسیسم و مرزبندی با راست ارتجاعی تبدیل شد. مجاهدین در زندان‌ها با ایستادگی در برابر ساواک و نیز مقابله با پورتونیست‌های چپ‌نما ، هویت مستقل خود را حفظ کردند.
این دوران اگرچه با ضربه ایدئولوژیک ؛ تشکیلاتی همراه بود، اما تجربه‌ای مهم در حفظ انسجام ایدئولوژیک سازمان بود. در واقع، عبور از ضربه پورتونیست‌های چپ‌نما ، در سال ۱۳۵۴ نشان داد که سازمان بدون پایبندی به اصول عقیدتی و استراتژی مشخص، نمی‌تواند دوام آورد.
۲. انقلاب ۱۳۵۷ و حضور سازمان در صحنه‌ی سیاسی
با اوج‌گیری اعتراضات مردمی علیه رژیم پهلوی و دیکتاتوری شاه در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷، سازمان مجاهدین خلق نیز در کانون توجه قرار گرفت. آزادی زندانیان سیاسی در پاییز ۱۳۵۷، رهبران و اعضای باقی‌مانده سازمان را بار دیگر به صحنه آورد. مسعود رجوی که در این زمان از زندان آزاد شده بود ، به‌سرعت به چهره‌ی برجسته رهبری سازمان تبدیل شد.
پس از سقوط شاه در بهمن ۱۳۵۷، سازمان مجاهدین خلق به‌عنوان یکی از جریان‌های مهم سیاسی وارد عرصه‌ی علنی شد. این سازمان با انتشار نشریه مجاهد، تشکیل دفاتر در شهرهای مختلف و حضور در دانشگاه‌ها، نفوذ گسترده‌ای در میان جوانان و روشنفکران به دست آورد. شعارهای عدالت‌خواهانه و ضد استبدادی و آزادیخواهانه سازمان برای نسل انقلابی آن دوران جذابیت بسیاری داشت.
با این حال، تضاد ایدئولوژیک و سیاسی میان مجاهدین و حاکمیت تازه‌تأسیس ولایت فقیه به‌سرعت نمایان شد. سازمان بر ضرورت آزادی‌های سیاسی، حقوق زنان و حاکمیت مردم تأکید می‌کرد، در حالی که جریان حاکم به دنبال تثبیت یک نظام ولایت‌فقیهی بود. این تضاد، به‌ویژه پس از تسخیر سفارت آمریکا و آغاز جنگ ایران و عراق، شدت گرفت.
۳. تضاد با جریان ارتجاعی حاکم و واقعه‌ی ۳۰ خرداد ۱۳۶۰
از سال ۱۳۵۹، فضای سیاسی ایران به‌تدریج بسته‌تر شد. حملات به دفاتر مجاهدین، دستگیری و سرکوب اعضا و هواداران مجاهدین شدت گرفت. جریانات معروف به چماقدار که از سوی حاکمیت تغذیه و پشتیبانی می‌شدند، به دفاتر و ستادهای مجاهدین حمله می‌کردند و هواداران مجاهدین را به قصد کشت می‌زدند و دفاترشان را تخریب می‌کردند. طوری که در فاصله بهمن ۵۷ تا ۳۰ خرداد ۶۰ بیش از ۵۲ نفر از اعضا و هواداران مجاهدین یا توسط گلوله یا چماقداران کشته شدند. هزاران تن از آنان بازداشت و در بیدادگاه‌های فرمایشی محاکمه و زندانی شدند. برغم این ، سازمان از طریق فعالیت‌های سیاسی و انتخابات مجلس و ریاست جمهوری حضور برجسته خودش را در صحنه سیاسی ایران نشان داد. مسعود رجوی به‌عنوان کاندیدای ریاست جمهوری معرفی شد، اما با دستور شخص خمینی ، کنار گذاشته شد. برغم این مجاهدین همه تلاش‌شان را کردند که این حداقل شرایط فضای باز سیاسی حفظ شود تا بتوانند به فعالیت‌های‌شان ادامه دهند.
با همه تلاش مجاهدین اما سرانجام روز رویارویی علنی فرا رسید. نقطه‌ی عطف این رویارویی روز ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ بود. در تظاهرات گسترده تهران حدود ۵۰۰ هزار نفر از هواداران مجاهدین شرکت کردند. متقابلا پاسداران به‌شدت این تظاهرات مسالمت آمیز را سرکوب کردند و صدها نفر کشته یا دستگیر شدند. این واقعه، آغاز فاز جدید مبارزه‌ی انقلابی قهرآمیز سازمان مجاهدین علیه رژیم خمینی بود.
پس از ۳۰ خرداد، موج گسترده‌ی اعدام‌ها و کشتار و سرکوب‌ها آغاز شد. هزاران تن از هواداران سازمان دستگیر، شکنجه و اعدام شدند. فضای خفقان، فعالیت علنی سازمان را ناممکن ساخت. با این وجود، سازمان با بازسازی مخفیانه‌ی شبکه‌های خود، مبارزه را به شکل زیرزمینی و مسلحانه ادامه داد.
در همین زمینه
نگاهی به رزم ۶۰ساله سازمان مجاهدین خلق ایران- شماره اول
۴. تشکیل شورای ملی مقاومت
پس از ۳۰ خرداد، رهبران سازمان تصمیم گرفتند برای حفظ تداوم مبارزه، بخشی از رهبری و تشکیلات را به خارج منتقل کنند. مسعود رجوی در تابستان ۱۳۶۰ یعنی در ۳۰تیر تاسیس شورای ملی مقاومت ایران را در تهران اعلام کرد؛ ائتلافی از نیروهای سیاسی متنوع و مختلف که هدفش سرنگونی رژیم ولایت فقیه و استقرار یک جمهوری دموکراتیک بود.در تاریخ ۷ مرداد۶۰ مسعود رجوی همراه با بنی‌صدر رییس جمهور برکنار شده، با یک پرواز تاریخی از تهران به پاریس پرواز کردند.
این ائتلاف توانست در عرصه‌ی بین‌المللی توجه گسترده ای را به خودش جلب کند و صدای اپوزیسیون انقلابی و دموکراتیک مردم ایران را به گوش جهانیان برساند.
در همین زمان، تشدید سرکوب‌ها در ایران ادامه داشت. اعدام‌های گسترده‌ی سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳ یکی از تاریک‌ترین فصول تاریخ معاصر ایران است. فصل تاریکی که همه روایت‌های زندانیان در این دوران تنها اعدام است و شکنجه و مقاومت زندانیان.
۵. ورود به فاز جدید و انتقال به عراق
سازمان برای تداوم مبارزه نیاز به یک پایگاه عملیاتی خارج از ایران داشت. در سال ۱۳۶۴، رهبری سازمان تصمیم به انتقال بخشی از نیروها به عراق گرفت. این تصمیم آغازگر مرحله‌ی جدیدی از حیات سازمان بود که در دهه‌ی بعدی ادامه یافت.
هم‌زمان با این انتقال، تحول مهمی در رهبری سازمان رخ داد. در سال ۱۳۶۴، مسعود رجوی طی یک اقدام سنت شکنانه مریم رجوی را به عنوان همردیف مسئول اول سازمان معرفی کرد. این معرفی آغاز سلسله تحولات درونی سازمان بود که به انقلاب ایدئولوژیک درونی سازمان معروف است. این “انقلاب ایدئولوژیک” نه‌تنها ساختار سازمان را بازسازی کرد، بلکه پایه‌های ایدئولوژیک تازه‌ای را برای تداوم مبارزه فراهم آورد.
به این ترتیب، دهه‌ی دوم حیات سازمان با خروج از بحران ایدئولوژیک۵۴، رویارویی مستقیم با رژیم ارتجاعی حاکم، شکل‌گیری شورای ملی مقاومت ایران و انتقال به عراق پایان یافت. این دهه نشان داد که سازمان توانسته است با وجود سنگین‌ترین ضربات، راه بقا و تداوم را در درستی خط مشی و استراتژی و ایدئولوژی خود بیابد.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
دهه‌ی دوم حیات سازمان مجاهدین خلق ایران (۱۳۵۴–۱۳۶۴) دهه‌ای سرنوشت‌ساز بود. سازمان از ضربه اپورتونیستی ۱۳۵۴ عبور کرد، بعد از انقلاب ۱۳۵۷ نیز سازمان مجاهدین، با رژیم واپسگرای ولایت فقیه وارد تضادی بنیادین شد و سرانجام پس از کشتار هواداران مجاهدین توسط پاسداران در تظاهرات مسالمت‌آمیز ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، وارد فاز مبارزه مسلحانه با رژیم استبدادی حاکم شد. تشکیل شورای ملی مقاومت و انتقال رهبری به خارج از کشور، امکان استمرار این مبارزه را فراهم آورد.
اصل “فدا و صداقت” بار دیگر به‌عنوان کلید بقا و انسجام سازمان عمل کرد. در شرایطی که بسیاری از جریان‌های سیاسی پس از انقلاب ۵۷ به حاشیه رانده شدند، سازمان مجاهدین خلق توانست خود را به‌عنوان تنها آلترناتیو و نیروی مقاومت سازمان‌یافته تثبیت کند. این ویژگی‌ها نشان داد که ماندگاری سازمان نه نتیجه‌ی شرایط بیرونی، بلکه حاصل درستی خط و استراتژی و ایدئولوژی و در صدر آن وجود رهبری این مقاومت برای پیشبرد این استراتژی آن بوده است.
ادامه دارد
