روز یکشنبه ۱۷اسفند ماه با ادامه درگیری‌های نظامی میان رژیم ایران با آمریکا و اسرائیل و افزایش تنش‌ها در منطقه، تحولات تازه‌ای در داخل ایران و کشورهای خاورمیانه رخ داده است؛ از حملات به تأسیسات نفتی تهران و هشدار درباره پیامدهای زیست‌محیطی گرفته تا حملات موشکی و پهپادی در خلیج‌فارس و بحث درباره تعیین ولی فقیه جدید.
آتش‌سوزی گسترده در تأسیسات نفتی تهران
در پی حمله سنگین ارتش اسرائیل به تأسیسات نفتی استان تهران، آسمان پایتخت روز یکشنبه ۱۷ اسفند به‌شدت تیره شد و لایه‌ای از دود و دوده بخش بزرگی از شهر را فرا گرفت. تصاویر منتشر شده از تهران نشان می‌دهد ستون‌های عظیم دود سیاه از محل مخازن سوخت در نقاط مختلف شهر به هوا برخاسته است.
گزارش‌ها حاکی است این حملات چندین انبار نفت در استان تهران را هدف قرار داده است. تلگرام خبرگزاری صدا و سیمای رژیم نیز تأیید کرد که انبارهای نفت در چند نقطه استان تهران مورد اصابت قرار گرفته‌اند. خبرگزاری حکومتی دانشجو نیز گزارش داد که در پی بمباران پالایشگاه و انبارهای نفت در تهران و البرز دست‌کم چهار نفر کشته شده‌اند.
همزمان هلال احمر ایران نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی این حملات هشدار داده و از احتمال بارش «باران اسیدی» خبر داده است. استانداری تهران نیز از شهروندان خواسته است برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی از ماسک استفاده کنند.
صبح یکشنبه نیز گزارش‌هایی از بارش بارانی تیره‌رنگ در تهران منتشر شد. خبرنگار شبکه سی‌ان‌ان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از این پدیده با عنوان «باران نفت» یاد کرده است.
افزایش درگیری‌های منطقه‌ای
در حالی که حملات در داخل ایران ادامه دارد، درگیری‌ها در سایر نقاط منطقه نیز گسترش یافته است. خبرگزاری فرانسه گزارش داد که فرودگاه بین‌المللی کویت و یک کارخانه آب‌شیرین‌کن در بحرین هدف حمله قرار گرفته‌اند. رژیم ایران مدعی است این کشورها میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا هستند.
وزارت کشور کویت اعلام کرد در این حملات دو نگهبان مرزی کشته شده‌اند و با احتساب قربانیان دیگر درگیری‌ها، شمار کشته‌شدگان جنگ در جنوب خلیج فارس به ۱۶ نفر رسیده است.
همزمان رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران گزارش دادند که در پی یک حمله پهپادی، تأسیسات آب‌شیرین‌کن بحرین دچار خسارت شده است. همچنین کانال‌های وابسته به نیروی قدس سپاه اعلام کردند بامداد یکشنبه نیروی دریایی سپاه پایگاه بالگردی آمریکایی «العدید» را هدف قرار داده است.
از سوی دیگر شبکه العربیه گزارش داد پایگاه هوایی و تأسیسات لجستیکی در اطراف سفارت آمریکا در بغداد نیز هدف حمله راکتی قرار گرفته است.
در جبهه مقابل، امدادگران اسرائیلی اعلام کردند در موج حملات موشکی ایران شش نفر در اسرائیل زخمی شده‌اند. ارتش اسرائیل نیز از کشته شدن دو سرباز خود در جنوب لبنان خبر داد.
تنش سیاسی در داخل ایران
همزمان با تحولات نظامی، فضای سیاسی داخل ایران نیز ملتهب شده است. برخی اعضای مجلس خبرگان از قریب‌الوقوع بودن تعیین رهبر جدید رژیم خبر داده‌اند.
آخوند علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، اعلام کرد که انتخابات مربوط به تعیین رهبر انجام شده و فرد مورد نظر انتخاب شده است. او افزود اعلام رسمی این تصمیم بر عهده حسینی بوشهری، مسئول دبیرخانه مجلس خبرگان، خواهد بود.
در همین حال سایت حکومتی خبرآنلاین به نقل از حیدری، عضو مجلس خبرگان، نوشت: «گزینه اصلح انتخاب شده و دشمن نیز نام او را مطرح کرده است.»
این تحولات در حالی رخ می‌دهد که اسرائیل هشدار داده است در صورت تعیین جانشین برای علی خامنه‌ای، حتی اعضای مجلس خبرگان و فردی که به عنوان رهبر جدید انتخاب شود نیز می‌توانند هدف حملات قرار بگیرند.
مواضع مقامات رژیم
در واکنش به تحولات اخیر، مسعود پزشکیان اعلام کرد: «گفتگوهایی که ما دیروز داشتیم گویا دشمن از آن برداشت‌های اشتباهی داشته است.» او افزود: «ما در مقابل کسانی که به کشور ما حمله کنند با قدرت ایستاده‌ایم و با قدرت پاسخ خواهیم داد.»
محمدباقر قالیباف نیز در اظهاراتی هشدار داد ادامه جنگ می‌تواند «منافع آمریکا، منطقه و جهان را پای توهمات نتانیاهو بسوزاند.»
حمایت آمریکا از نقش ایتالیا
در سطح بین‌المللی نیز تحرکات سیاسی و نظامی ادامه دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، به دلیل تمایل به همکاری با ایالات متحده و اسرائیل در جنگ با حکومت ایران قدردانی کرد.
روزنامه ایتالیایی «کوریره دلا سرا» گزارش داد ترامپ در گفت‌وگوی تلفنی با این روزنامه، ملونی را «رهبر بزرگی» توصیف کرده و گفته است ایتالیا هر کمکی که بتواند برای حمایت از آمریکا و اسرائیل انجام خواهد داد.
ملونی پیش از این اعلام کرده بود ایتالیا قصد دارد در واکنش به حملات هوایی رژیم ایران، کمک‌های دفاع هوایی در اختیار کشورهای حوزه خلیج فارس قرار دهد. در همین راستا سخنگوی نیروی دریایی ایتالیا اعلام کرد یک ناو این کشور در حال آماده شدن برای اعزام به قبرس است.
این اقدام بخشی از یک مأموریت مشترک اروپایی برای حفاظت از قبرس اعلام شده است؛ جزیره‌ای که پس از حمله رژیم ایران به یک پایگاه هوایی بریتانیا در خاک آن در روز ۱۱ اسفند، به یکی از نقاط حساس تنش در منطقه تبدیل شده است.
با ادامه حملات متقابل و گسترش دامنه درگیری‌ها، بسیاری از ناظران معتقدند بحران کنونی می‌تواند وارد مرحله تازه‌ای شود؛ مرحله‌ای که پیامدهای آن نه تنها ایران بلکه کل منطقه خاورمیانه و حتی اروپا را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
حملات گسترده به تأسیسات سوخت در تهران و کرج
در ادامه درگیری‌ها و حملات متقابل در منطقه، بامداد یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ گزارش‌هایی از حملات هوایی به چند مرکز ذخیره سوخت در تهران و کرج منتشر شد. تصاویر و ویدئوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها نشان می‌دهد که چند انبار نفت در مناطق مختلف هدف قرار گرفته و آتش‌سوزی‌های گسترده‌ای در این مراکز رخ داده است.
بر اساس تصاویر دریافتی، انبار نفت فردیس در کرج حدود ساعت ۲۳ شب هدف حمله قرار گرفته است. در این تصاویر شعله‌های گسترده آتش و دود غلیظ از محل حادثه به آسمان برخاسته و بخش بزرگی از منطقه را در بر گرفته است. همزمان ویدئوهای دیگری نیز از آتش‌سوزی شدید در انبار نفت شهران در غرب تهران و انبار نفت اقدسیه در منطقه سوهانک، در انتهای بزرگراه ارتش منتشر شده که نشان‌دهنده شدت خسارات در این مراکز ذخیره سوخت است.
در همین رابطه ارتش اسرائیل با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که چند مجتمع ذخیره سوخت متعلق به سپاه پاسداران در تهران را هدف قرار داده است. در این بیانیه آمده است که این حملات با هدایت اطلاعاتی انجام شده و این مجتمع‌ها به‌عنوان مراکز توزیع سوخت برای برخی نهادهای نظامی رژیم ایران مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند. ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد این عملیات بخشی از موج جدید حملات علیه زیرساخت‌های نظامی حکومت ایران بوده است.
در حالی که تصاویر منتشر شده از تهران و کرج نشان‌دهنده آتش‌سوزی‌های گسترده در مراکز ذخیره سوخت است، رسانه‌های حکومتی روایت‌های متفاوتی از این رخداد ارائه داده‌اند. خبرگزاری حکومتی فارس به نقل از یک منبع در وزارت نفت گزارش داد که سه انبار نفت در مناطق کوهک، شهران و کرج هدف حمله جنگنده‌های اسرائیل قرار گرفته‌اند. در مقابل، خبرگزاری حکومتی ایسنا اعلام کرد که حمله‌ای حوالی ساعت ۲۲ و ۲۰ دقیقه در محدوده پالایشگاه تهران صورت گرفته اما «هیچ آسیبی به تأسیسات پالایشگاه وارد نشده و تمامی واحدهای پالایشی همچنان در مدار تولید قرار دارند».
همزمان خبرنگار شبکه خبر تلویزیون رژیم گزارش داد به دلیل شدت آتش‌سوزی در اطراف پالایشگاه تهران، در حال حاضر امکان انجام عملیات اطفای حریق و امدادرسانی به‌طور کامل فراهم نیست. در عین حال برخی رسانه‌های داخلی از هدف قرار گرفتن یک مخزن انبار نفت در جنوب تهران خبر داده‌اند. تا لحظه تنظیم این گزارش، اطلاعات دقیقی درباره میزان خسارات یا تلفات احتمالی این حملات منتشر نشده و جزئیات بیشتر همچنان در دست بررسی است.
در همین زمینه
هشتمین روز جنگ: تهدید ترامپ: امروز به شکل مرگباری به ایران حمله می‌کنیم
افزایش تنش‌های سیاسی
در کنار تحولات میدانی، تنش‌های سیاسی نیز به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. محمدباقر قالیباف اعلام کرد: «تا هنگامی که پایگاه‌های آمریکا در منطقه وجود داشته باشد، کشورهای منطقه روی آرامش را نخواهند دید». علی لاریجانی نیز در واکنش به تحولات اخیر گفت: «اگر کشورهای منطقه پایگاه در اختیار آمریکا بگذارند، ما آن پایگاه‌ها را می‌زنیم». او تأکید کرد: «در مبارزه با آمریکا و اسرائیل هیچ اختلافی وجود ندارد و اجازه نمی‌دهیم از این مخمصه رها شوند».
لاریجانی همچنین درباره پیامدهای احتمالی جنگ گفت: «تنگه هرمز را نبستیم اما کسی نمی‌تواند از آن عبور کند و تبعات این جنگ به ایران محدود نخواهد ماند». وی در ادامه افزود: «ما از قبل به اروپایی‌ها گفته بودیم که اگر در جنگ مشارکت کنند، ناچاریم با آنها درگیر شویم. ما به دنبال گسترش جنگ نیستیم، اما اگر به جنگ کمک کنند چاره‌ای جز مقابله به مثل نداریم».
در سطح منطقه‌ای نیز واکنش‌هایی به تحولات اخیر دیده شده است. نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، اعلام کرد: «اجازه نمی‌دهیم سرنوشت لبنان به منافع رژیم ایران گره بخورد». وزارت خارجه آمریکا نیز حمله پهپادی رژیم ایران به جمهوری آذربایجان را محکوم کرد.
در همین حال شان پارنل، سخنگوی وزارت دفاع آمریکا، گفت که «سردرگمی در ارتش ایران در حال فوران است». ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد ۱۶ هواپیمای متعلق به نیروی قدس سپاه پاسداران در جریان حملات اخیر هدف قرار گرفته‌اند.
گزارش‌های بین‌المللی نیز از افزایش نگرانی‌ها درباره گسترش دامنه درگیری خبر می‌دهند. خبرگزاری رویترز گزارش داد بیش از ۱۵۰ تبعه ایرانی، از جمله دیپلمات‌ها و خانواده‌هایشان، روز شنبه لبنان را ترک کرده‌اند.
تعیین جانشینی خامنه‌ای
همزمان در داخل ایران بحث درباره تعیین رهبر جدید شدت گرفته است. مهرداد بذرپاش، وزیر راه سابق رژیم، از مجلس خبرگان خواست «همین امروز یا فردا رهبر جدید را مشخص کند». امام جمعه اهواز نیز از خبرگان خواست در اسرع وقت رهبر جدید را معرفی کنند. ستاد موسوم به امر به معروف و نهی از منکر و برخی چهره‌های مذهبی از جمله پناهیان نیز خواستار تسریع در اعلام رهبر جدید شده‌اند.
در همین حال برخی نمایندگان مجلس نیز بر ضرورت تعیین سریع رهبر تأکید کرده‌اند. احمدی، عضو کمیسیون امنیت مجلس، گفت: «انتظار و توقع مردم این است که هر چه سریع‌تر منتخب خبرگان معرفی شود».
در جبهه نظامی نیز سخنگوی قرارگاه مرکزی موسوم به خاتم اعلام کرد: «تمام پایگاه‌هایی که مبدأ تجاوز علیه ایران باشند، همانند قبل مورد اصابت سنگین قرار خواهند گرفت».
در سطح سیاسی داخلی نیز موضع‌گیری‌های اخیر مسعود پزشکیان درباره عذرخواهی از کشورهای منطقه با واکنش‌های تندی در داخل ایران روبه‌رو شده است. خبرگزاری رویترز گزارش داد این اظهارات جنجال سیاسی به‌دنبال داشته و دفتر او ناچار شده دوباره تأکید کند که نیروهای نظامی ایران در برابر حملات از پایگاه‌های آمریکا پاسخ خواهند داد.
به نوشته رویترز، حمید رسایی، عضو مجلس، در واکنش به این موضع‌گیری نوشت: «موضع شما غیرحرفه‌ای، ضعیف و غیرقابل قبول بود». چند ساعت پس از این جنجال سیاسی، سپاه پاسداران اعلام کرد یک پایگاه آمریکا در نزدیکی ابوظبی را هدف قرار داده است.
همزمان رسانه‌های دولتی ایران نیز گزارش دادند که انفجارهای بزرگی در چندین نقطه از تهران شنیده شده است. در همین رابطه یک نماینده مجلس از مشهد نیز مدعی شد که برخی کشورهای عربی «در کشته شدن خامنه‌ای معاون جرم هستند».
با ادامه حملات و تشدید تنش‌ها در منطقه، بسیاری از ناظران هشدار می‌دهند که درگیری‌ها ممکن است وارد مرحله تازه‌ای شود؛ مرحله‌ای که پیامدهای آن تنها به ایران محدود نخواهد ماند و می‌تواند کل منطقه خاورمیانه را درگیر کند.
