وضعیت مکانیسم ماشه پس از به قدرت رسیدن ترامپ
پس از به قدرت رسیدن مجدد ترامپ یکی از سوالاتی که پیش می‌آید این است که در رابطه با پرونده اتمی حکومت ایران و نقض‌های فاحش برجام تکلیف مکانیسم ماشه چه می‌شود؟
در ابتدای کار باید گفت آمریکا نمیتواند نقشی مستقیم در این روند داشته باشد. چرا که طبق توافق پس از خروج از برجام دیگر حق استفاده از آن را ندارد.
مگر آن که بخواهد به توافق بازگردد. چنین امری نیز محال می‌‌نماید. دولت بایدن که حاضر بود امتیازات شگفتی به ملایان بدهد، آنان را تشویق نکرد که با بازگشت آمریکا به برجام موافقت کنند.
چرا که بازگشت به برجام آمریکا یعنی به دست آوردن توانایی فعال‌سازی روند مکانیسم ماشه و آخوندها هرگز این را نمی‌خواهند.
با این توصیفات روسیه و چین نیز که علی‌القاعده به نظر نمی‌رسد بخواهند چنین مکانیسمی را فعال سازند هر چند بارها اعلام کرده‌‌اند با هسته‌ای شدن حکومت ایران مخالف هستند.
تنها می‌مانند تروئیکای اروپایی یعنی فرانسه، انگلستان و آلمان. آن‌ها نیز تا کنون نشان داده‌اند که اشتیاقی به استفاده سریع از روند مکانیسم ماشه ندارند.
هر چند ساندی تلگراف روز ۱۲آبان ۱۴۰۳ از زبان دیوید لامی وزیر امور خارجه انگلستان اعلام کرد که «انگلستان آماده است مکانیسم ماشه علیه ایران را به‌دلیل نقض توافق اتمی اعمال کند.
افزون بر این، دور جدیدی از تحریم‌ها را علیه حکومت ایران برای جلوگیری از دستیابی به سلاح اتمی شروع کند.
در برابر ادعای لندن، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه حکومت ایران، در واکنش به احتمال فعال‌شدن «مکانیسم ماشه» علیه حکومت ایران اظهار داشت که «ما تمامی سناریوها را بررسی کرده و درباره واکنش خود تصمیم‌گیری کرده‌ایم؛ هیچ دلیلی برای استفاده از سازوکارهای قطعنامه سازمان ملل وجود ندارد».
تهدید لندن و واکنش هراسان ملایان
پیش از این اظهارنظر سخنگوی وزارت خارجه انگلیس درباره احتمال فعال‌سازی مکانیسم ماشه، حکومت ایران نامه‌ای به سه کشور اروپایی یعنی آلمان، انگلیس و فرانسه که عضو برجام هستند و می‌توانند مکانیسم ماشه را فعال کنند، ارسال کرد و هشدار داد: «در صورت اجرای این اقدام، حکومت ایران مجبور به اتخاذ اقدامات رادیکال‌تری خواهد شد».
اما در این بین ۲نکته وجود دارد اول این که در صورتی که مکانیسم ماشه توسط هر یک از کشورهای اروپایی فعال شود، هیچ کشور عضو دائم شورای امنیت نمیتواند آن را وتو کند و خودکار تمامی تحریم‌های پیش از قطعنامه ۲۲۳۱ برجام برمی‌گردد.
نکته دوم اما این است که با توجه به روند حداکثر ۶۵روزه حل و فصل اختلافات در روند مکانیسم ماشه در صورت فعال شدن آن توسط تروئیکای اروپایی، این کشورها تنها تا ۱۳مرداد ۱۴۰۴ فرصت دارند تا آن را فعال سازند.
یعنی اگر حتی ۱روز پس از این تاریخ مکانیسم ماشه را فعال سازند با توجه به زمان روند انجام کنش‌های آن در سررسید پایان موعد برجام به نتیجه نمی‌رسد و در نتیجه عملا سازکار نخواهد بود. یعنی تحریم‌ها بر نخواهد گشت.
هم‌چنین پس از پایان تحریم‌های ذیل برجام در پاییز ۱۴۰۴، جامعه بین‌المللی بخواهد تحریم‌های مشابهی را علیه برنامه هسته‌ای ایران وضع کند نیاز به موافقت تمام کشورهای عضو دائم شورای امنیت دارد که در آن صورت احتمالا چین و روسیه مانع خواهند شد.
با این وجود تنها تابلوئی که می‌ماند فشار ترامپ بر تروئیکای اروپایی است تا پیش از موعد ۱۳مرداد ۱۴۰۴ مکانیسم ماشه را فعال سازند.
این نیز به سیاست ترامپ در این دور از قدرت و بازگشتش به کاخ سفید برمی‌گردد.
خصوصا این که موضوع موشکی و حملات موشکی و تروریسم و دخالت‌های منطقه‌ای حکومت ایران نیز در بیش از یک سال اخیر خاورمیانه را دچار تنش کرده است.
در همین زمینه
پرونده اتمی؛ آیا ماشه چکانده خواهد شد؟
فعال‌سازی روند مکانیسم ماشه تنها توسط اروپا امکان‌پذیر است
ارسال تسلیحات برای روسیه برای جنگ اوکراین نیز مضاف بر این روی میز است.
حالا به نظر می‌رسد حکومت ایران سناریوی تنش‌زدایی و بهبود روابط با اروپا را دارد.
دولت پزشکیان سیاست خارجی خود را در راستای مذاکره با اروپایی‌ها به سوی تغییر سوق داده است.
خاصه آن که روابط حکومت ایران با انگلستان به سطح کاردار رسیده و تنش‌های اخیر در روابط با آلمان و تعطیلی کنسول‌گری‌های ملایان نیز بر پیچیدگی اوضاع افزوده است.
این مسائل به جایی رسیده که سفیر آلمان تهران را ترک کرده و سه کنسولگری حکومت ایران در آلمان نیز تعطیل شده‌اند.
همراهی سه کشور اروپایی با حکومت ایران خواست ملایان و هم‌زمان انداختن شکاف بین اروپا و ترامپ دیگر راهبرد ملایان است که در سری قبل ترامپ تجربه کردیم.
با این حال، ناظران معتقدند که با انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا و بازگشت دونالد ترامپ به قدرت، شرایط برای حکومت ایران پیچیده‌تر خواهد شد و سیاست تنش‌زدایی ملایان با سه کشور اروپایی به بن‌بست می‌رسد.
این تحلیل‌گران با اشاره به رویکرد دولت اول ترامپ نسبت به حکومت ایران پیش‌بینی می‌کنند که در با بازگشت او به کاخ سفید، با توجه به هم‌پیمانی‌های اسرائیل، و موضوعات منطقه مانند جنگ روسیه و اوکراین و دخالت ایران در آن و جنگ غزه و باز هم دخالت ملایان در آن بعید است که استراتژی واشنگتن نسبت به حکومت ایران تغییر یابد.
در این صورت آمریکا توسط یک کشور اروپایی و با نزدیکی و حسن روابط با آن‌ها اقدام به فعال‌سازی روند مکانیسم ماشه خواهد کرد.
مگر اینکه ملایان نرمش بسیار ذلیلانه‌ای از خود نشان دهند که با توجه به شرایط کنونی بعید به نظر می‌رسد.
