تهدید اروپا در پوشش دیپلماسی، روایت تازه‌ای از ترس حکومت
بعد از کشتار هولناک مردم ایران توسط پاسداران خامنه ای در روزهای ۱۸و۱۹دیماه ۱۴۰۴ موضوع لیست گذاری سپاه پاسداران وسیعا در محافل سیاسی مطرح شده است. در ادامه تنش‌های سیاسی میان حکومت ایران و کشورهای اروپایی، مواضع تازه سخنگوی وزارت امور خارجه خامنه ای بار دیگر توجه‌ها را به نقش سپاه پاسداران جلب کرد. موضوع لیست‌گذاری سپاه پاسداران به محور اصلی این واکنش‌ها تبدیل شده است. مقامی که این بار با ادبیات تهدید، تلاش کرد هزینه‌های چنین تصمیمی را برای اروپا سنگین جلوه دهد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه حکومت خامنه‌ای، در نشست خبری هفتگی خود به پرسش خبرنگار خبرگزاری اسپوتنیک پاسخ داد. او در این نشست، اقدام احتمالی اروپا برای تروریستی نامیدن سپاه پاسداران را «غیرقانونی» خواند. بقایی مدعی شد که برچسب‌زنی به نیروهای رسمی مسلح یک کشور، پایه‌ای حقوقی ندارد. او تأکید کرد این مسیر ابتدا توسط ایالات متحده آغاز شده است.
بقایی در ادامه هشدار داد که کشورهای اروپایی نباید از سیاست‌های آمریکا پیروی کنند. او گفت چنین اقدامی برای اروپا «تبعات» خواهد داشت. این اظهارات در حالی بیان شد که موضوع لیست‌گذاری سپاه پاسداران طی هفته های گذشته بخصوص بعداز کشتار هزاران معترض در دیماه ۱۴۰۴به یکی از بحث‌های اصلی در محافل سیاسی اروپا تبدیل شده است. پارلمان‌ها و نهادهای حقوق بشری بارها بر نقش این نهاد در سرکوب داخلی و فعالیت‌های برون‌مرزی تأکید کرده‌اند.
این سخنان در شرایطی مطرح شد که تنها طی دو روز، نیروهای امنیتی و نظامی وابسته به حکومت خامنه‌ای صدها معترض را در شهرهای مختلف هدف قرار دادند. گزارش‌های میدانی از کشته شدن هزاران جوان ایرانی حکایت دارد. سپاه پاسداران در این سرکوب‌ها نقش محوری داشته است. بسیاری از نهادهای مستقل، سپاه را بازوی اصلی اعمال خشونت سازمان‌یافته معرفی کرده‌اند.
در همین زمینه
لیست‌گذاری سپاه پاسداران و سابقه سرکوب داخلی
در سال‌های گذشته، نام سپاه پاسداران همواره با سرکوب اعتراضات مردمی گره خورده است. از خیابان‌های تهران تا شهرهای کوچک، این نیرو در خط مقدم برخورد با معترضان حضور داشته است. موضوع لیست‌گذاری سپاه پاسداران برای منتقدان، پاسخی به همین کارنامه خونین محسوب می‌شود. اسناد متعددی از بازداشت، شکنجه و کشتار معترضان منتشر شده است.
در کنار سرکوب داخلی، سپاه پاسداران نقش فعالی در تحولات منطقه‌ای ایفا کرده است. حضور نظامی در کشورهای خاورمیانه و حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی، بخش دیگری از این کارنامه است. دولت‌های اروپایی بارها نسبت به این فعالیت‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند. بحث لیست‌گذاری سپاه پاسداران دقیقاً از همین نقطه آغاز شد.
بقایی در بخش دیگری از سخنان خود، به‌طور ضمنی کشورهای اروپایی را تهدید کرد. او گفت در صورت قرار گرفتن سپاه در فهرست گروه‌های تروریستی، پیامدهای آن متوجه اروپا خواهد شد. ناظران سیاسی این اظهارات را نشانه‌ای از زبان تهدید در دیپلماسی حکومت می‌دانند. زبان تهدیدی که پیش‌تر نیز در برخورد با منتقدان خارجی به کار رفته است.
تهدید یا اعتراف به ابزار تروریسم؟
تحلیلگران معتقدند اشاره به «تبعات» برای اروپا، معنایی فراتر از هشدار دیپلماتیک دارد. این سخنان به‌عنوان تلویحی از اقدامات تلافی‌جویانه تعبیر شده است. در گذشته نیز، پرونده‌هایی از عملیات مخفی و تهدید مخالفان در خاک اروپا منتشر شده بود. در این چارچوب، لیست‌گذاری سپاه پاسداران حساسیت ویژه‌ای برای حکومت ایجاد کرده است.
سیاست مماشات دولت‌های غربی طی دهه‌های گذشته، به گفته منتقدان، زمینه‌ساز وقیحتر شدن حکومت خامنه‌ای شده است. بسیاری از تصمیم‌گیران اروپایی در برابر تهدیدها عقب‌نشینی کردند. نتیجه این رویکرد، گسترش دامنه نفوذ سپاه پاسداران عنوان می‌شود. اکنون با جدی شدن بحث لیست‌گذاری سپاه پاسداران، لحن دیپلماسی تهران تندتر شده است.
در پایان، آنچه از مواضع سخنگوی وزارت خارجه برمی‌آید، نگرانی عمیق رژیم ایران از انزوای بیشتر است. سپاه پاسداران ستون اصلی بقای این حکومت به شمار می‌رود. قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست‌های تروریستی، ضربه‌ای مستقیم به قلب نظام محسوب می‌شود. واکنش‌های تند، بیش از هر چیز، ترس از فرو ریختن این ستون را آشکار می‌کند.
