اجرایی شدن قرارداد ۲۵ ساله یا همان ترکمانچای
وزیر امورخارجه خامنه ای روز جمعه اعلام کرد که «امروز برنامه همکاری جامع ایران و چین (قرارداد ۲۵ ساله ایران) وارد مرحله اجرا می‌شود». این قرارداد که حکومت ایران مفاد آن را مخفی نگاه داشته و درباره جزئیات آن اطلاعاتی ارائه نکرده، طی یکی دو سال گذشته به شدت مورد انتقاد شهروندان و ناظران قرار گرفته است.
قرارداد ۲۵ ساله یا فروش ایران
شهروندان ایرانی قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین را با عهدنامه ترکمنچای مقایسه می‌کنند و برخی نیز می‌گویند وادادگی به چین حتی بدتر از عهدنامه‌هایی مانند ترکمنچای و گلستان است.
اما چین از حکومت ایران چه می‌خواهد و اهداف حکومت ولایت‌فقیه از امضای این سند که مردم «وطن‌فروشانه» می‌خوانندش، چیست؟ آیا خامنه‌ای قصد دارد برای بقای خودش ایران را دو دستی به چین بسپارد و خودش پشت دیوار بلند این کشور قایم شود؟
نگاه چین به نفت ایران
ایران با در اختیار داشتن بیش از ۷ درصد منابع طبیعی جهان (بر اساس آمار دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس حکومتی ایران) یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان به شمار می‌آید. منابع طبیعی این کشور مانند فلزات، نفت و سنگ‌های معدنی برای هر کشور توسعه‌یافته و صنعتی بسیار جذاب است.
ایران با دارا بودن ۲۰۸ میلیارد و ۶۰۰ میلیون بشکه ذخیره نفت، ۱۸ درصد طلای سیاه جهان را در اختیار دارد و از این نظر پس از ونزوئلا و عربستان سعودی، در رتبه سوم جهان ایستاده است. بر این اساس، می‌توان گفت یکی از اهداف مهم چین در قرارداد ۲۵ ساله ایران با حکومت ایران، دسترسی به نفت ارزان و با کیفیت ایران است.
دولت چین در یک برنامه میان‌مدت ۱۰ ساله قصد دارد بزرگ‌ترین رقیب خود یعنی آمریکا را پشت سر بگذارد و از نظر تولید ناخالص داخلی رتبه نخست جهان را کسب کند. دستیابی به این هدف بزرگ بدون بهره بردن از منابع طبیعیِ ارزان کشورهایی همچون ایران کمی دور از دسترس به نظر می‌رسد. [قرارداد ۲۵ ساله ایران با چین ، سند به تاراج دادن یا سند افتخار؟]
چشم طمع چینی‌ها به معادن ایران
یکی از بزرگ‌ترین اهداف چینی‌ها رقابت با کشورهای آمریکا، کره جنوبی و کشورهای جنوب شرق آسیا در زمینه تولید چیپ‌ست و لوازم الکترونیک است. این کشور اگر به معادن فلزات کشورهای خاورمیانه و آفریقا مسلط شود، در تولید انواع چیپ‌ست ها و لوازم پیشرفته الکترونیکی دارای مزیت رقابتی بالایی خواهد شد؛ از این رو، می‌توان یکی از اهداف چین در قرارداد 25 ساله با حکومت ولایت‌فقیه را در این مورد خاص مشاهده کرد.
ایران یکی از مهم‌ترین دارندگان مواد معدنی در جهان است. اغلب معادن ایران روباز و در کلاس جهانی هستند. این کشور با داشتن ۶۸ نوع ماده معدنی، ۳۷ میلیارد تن ذخایر اثبات‌شده و بیش از ۵۷ میلیارد تن ذخایر بالقوه به ارزش ۷۷۰ میلیارد دلار، در سال ۲۰۱۴ در میان ۱۵ کشور بزرگ غنی از مواد معدنی قرار دارد.
از سوی دیگر، چینی‌ها در فرآوری سنگ‌های خام به دستاوردهای بزرگی رسیده‌اند و به همین دلیل بخش بزرگی از بازار جهانی سنگ را به سیطره خود درآورده‌اند. تداوم حیات صنعت سنگ چین مستلزم دسترسی به معادن غنی سنگ اصفهان، اراک، قزوین، قم، کرمان و خراسان است. به راحتی می‌توان پیش‌بینی کرد که یکی از اهداف مهم چینی ها در قرارداد استعماری با جمهوری اسلامی، غارت معادن سنگ ایران در جهت بقای صنایع ساختمان سازی شان است.
پنهان شدن خامنه ای پشت دیوار چین
بسیاری از تحلیلگران موافق این موضوع هستند که ریشه بسیاری از گرفتاری های ایران به ایدئولوژی حکومت ایران به رهبری علی خامنه ای باز می‌گردد. [قرارداد ۲۵ ساله با چین می‌تواند برون‌رفتی برای حکومت ایران باشد؟]
خامنه ای گمان می کند برای کاهش فشار تحریم ها می تواند به چین تکیه کند. او چین را یک کشور موفق از نظر اقتصادی می‌داند که همزمان در برابر آمریکا و متحدانش قد علم کرده است. خامنه ای پس از خروج دونالد ترامپ از توافق هسته ای ۲۰۱۵ دچار هراس عجیبی شده و به همین دلیل تئوری «نگاه به شرق» را مطرح کرده است.
رهبر حکومت ولایت فقیه برای در امان ماندن از گزند غرب، به شرقی پناه برده که مانند اژدها کشورهای با حکومت های ضعیف را می‌بلعد. چین در سیاست خارجی خود رئالیست است و برای توسعه اقتصاد خود، هرگز ایدئولوژی اش را دخالت نمی‌دهد. دولت این کشور در مواجهه با ایران نیز واقع گرایی را در دستور کار خود قرار داده و صرفا در پی منافع حداکثری خود از طریق بازی با حاصل جمع صفر است.
مجتبی احمدی | تحلیلگر مسائل ایران
